Het genereren en bewerken van tekst is de meest gebruikte toepassing is van generatieve AI in de Nederlandse cultuursector, blijkt uit onderzoek van Boekman op initiatief van de Creatieve Coalitie. Maar AI gebruiken betekent nog niet dat je er het beste resultaat uit haalt. In dit artikel geven we je tips hoe generatieve AI kan ondersteunen bij het genereren, bewerken of analyseren van tekst en welke tools je daarvoor kunt gebruiken. Ook gaan we in op hoe je dit op een waardevolle en verantwoorde manier kunt doen.

De mogelijkheden met tekst

Generatieve AI kan ondersteunen bij allerlei werkzaamheden, zoals:

Tekst schrijven (creatie): nieuwe teksten schrijven, van creatief en educatief tot zakelijk en beleidsmatig. Denk aan subsidieaanvragen, jaarverslagen, e-mails, artikelen en meer.
Tekst herschrijven & bewerken: Bestaande teksten verbeteren, aanpassen aan toon, doelgroep of SEO, en corrigeren op stijl en taal.
Tekst analyseren: teksten samenvatten, (her)structureren en analyseren op inhoud, argumentatie, toon en thema’s.
Begrijpen & uitleggen: complexe teksten begrijpelijk maken (bv. B1 taalniveau) en toelichten.
Vertalen & lokaliseren: teksten vertalen en aanpassen aan andere talen, culturen en contexten.
Ondersteunende toepassingen: schrijvers ondersteunen met feedback, consistentie en inspiratie tijdens het schrijfproces.

Welke AI-schrijftools zijn er?

Er zijn verschillende tools die helpen bij het schrijven en aanpassen van teksten. Hier vind je een overzicht:

ChatGPT: Breed inzetbaar, makkelijk in gebruik, veel toepassingen
Claude: goed in lange teksten, tekstanalyse en complexe vragen
Copilot: Geïntegreerd in Microsoft-programma's, gericht op zakelijk gebruik.
Gemini: Breed inzetbaar, veel toepassingen. Werkt binnen Gmail en Google Docs.
GreenPT: Duurzamer alternatief. Goed in tekstanalyse en -verwerking, minder in tekst genereren.
Mistral: Slaat data op in Europa. Vooralsnog iets minder goede kwaliteit.

Daarnaast zijn er tools voor specifieke schrijftaken, zoals:

DeepL: Vertaalt het beste, klinkt natuurlijk.
Jasper AI: Gemaakt voor marketing, reclame en websites.
Copy.AI: Schrijft snel teksten voor social media en advertenties.
Grammarly: Controleert spelling, grammatica en schrijfstijl.

Tips om te schrijven met AI

Wil je AI gebruiken voor teksten? Deze tips helpen je op weg:

Blijf zelf aan het roer
AI helpt je, het geeft je een begin, maar neemt je schrijven niet volledig over. Jouw kennis en expertise blijft onmisbaar. Controleer wat AI schrijft: klopt het? Past het bij je doelgroep en stijl? Voeg de menselijke en persoonlijke kant toe.
Blijf bij één tool
Experimenteer met verschillende AI-tools om verschillen te ervaren. Kies er volgens één en blijf daarbij. De ontwikkelingen in AI gaan zo snel dat het niet nuttig is om bij elke lancering van tool te veranderen.
Begin met kleine taken
Probeer verschillende toepassingen in het klein: genereren van een tekst, tekst inkorten, toon van een e-mail laten analyseren en zelfgeschreven tekst herschrijven. Zo leer je wat de tool kan en wat voor jou nuttig is.
Geef duidelijke en volledige prompts
Hoe beter je vraag, hoe beter het resultaat. In het artikel over de kunst van prompting en in de AI-workshop voor starters leer je de kunst van het prompten. Beschrijf de context en geef aan wat je doel is, voor wie je schrijft en welke toon past. Bijvoorbeeld: "Maak een opzet voor een uitnodiging van 150 woorden voor de opening van onze dans-expo. Achtergrond: [voeg informatie toe over de dans-expo]. Toon: professioneel en enthousiast. Voor: kunstjournalisten."
Werk stap voor stap
Vraag niet direct om het eindresultaat, werk hier in stappen naartoe. Als je in stappen werkt ‘begrijpt’ de AI de context beter en kun je bijsturen. Én laat AI jou vragen stellen, zodat AI jou een nog passender resultaat kan geven
Leer van elkaar
Deel je ervaringen met collega’s en leer van anderen in de sector. Welke tools gebruiken zij? Wat werkt goed, en wat juist niet? Door kennis te delen, leren we samen hoe we AI op een verantwoorde en effectieve manier kunnen inzetten. Dat kan eenvoudig via het DEN Community-platform. Zo deelde Jiska van TivoliVredenburg daar onlangs haar tien spelregels voor het werken met AI.
Blijf zelf schrijven
Je haalt het maximale uit AI bij het schrijven als je zelf goed kunt schrijven. Je kunt dan beter beoordelen of een tekst goed is opgebouwd en past bij de doelgroep. Het ontwikkelen van je schrijfvaardigheden is dus net zo belangrijk als het ontwikkelen van je AI-vaardigheden!

Verantwoord en verstandig gebruik

Er zijn een aantal zaken waar je op moet letten bij het gebruik van generatieve AI als schrijfhulp:

Hallucinaties: AI kan onjuiste informatie genereren, hallucinaties genoemd. Controleer altijd of informatie klopt.

Kwaliteit van output: Prompten is een vaardigheid die je kunt trainen. Stop dus niet wanneer het resultaat niet bevalt, maar blijf oefenen en leren.

Bias: AI-tools kunnen een vertekend beeld geven van de samenleving. Controleer de output op mogelijke vooroordelen en gebruik inclusieve prompts.

Dataverzameling: Deel geen persoonsgegevens of bedrijfsgevoelige data met AI-tools. Deze worden opgeslagen en gebruikt voor training van het AI-model. Werk AVG-proof.

Wees je er bewust van dat er naast deze punten nog meer ethische dilemma’s en risico’s van AI zijn. Lees daar meer over in dit artikel over de ethische dilemma’s, risico’s en maatschappelijke impact van AI.

Maak afspraken over het gebruik van AI

Maak afspraken met je organisatie over hoe jullie AI gebruiken in een AI-beleid. Hierin benoem je voor welke taken of toepassingen je wel AI gebruikt en voor welke niet, hoe je de output controleert op onjuistheden en maak je afspraken over transparant gebruik. Het stappenplan voor AI-beleid kan je daarbij helpen.

Concluderend

AI verandert hoe we schrijven, niet waarom we schrijven. In kunst en cultuur gaan teksten over zingeving, verhalen delen en contact maken met anderen. Wanneer je AI verstandig en verantwoord benut in je teksten, kun je de impact bij je publiek vergroten.
Daan Damen, adviseur DEN
Daan Damen, adviseur DEN

Met de juiste kennis, de juiste tools én afspraken binnen jouw organisatie kun je op een verantwoorde en verstandige manier AI toepassen in jouw werkzaamheden. Niet als vervanger van jezelf maar als hulpmiddel bij het schrijven of analyseren van tekst.

Samenvatting: 8 tips schrijven met AI

Voor iedereen die al schrijf met AI of wil beginnen. Dit is de samenvatting van onze tips om te schrijven met AI:

Blijf zelf aan het roer
Blijf bij één tool
Begin met kleine taken
Geef duidelijke en volledige prompts
Werk stap voor stap
Leer van elkaar
Blijf zelf schrijven

Wat we hier precies mee bedoelen lees je onderaan het artikel.

Daan Damen verdiept zich in AI-toepassingen en andere technologische ontwikkelingen. Als onderzoeker houdt hij zich bezig met evaluaties en monitoring van activiteiten binnen DEN.

Projectadviseur

AI als ondersteunende schrijftool: tips en tools