Wanneer moet ik content als “AI-generated” labelen?

Wat is de Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content? 

Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content: we herhalen de term nog maar eens. Het is een mond vol woorden, maar toch de moeite waard om je in te verdiepen. Waar de AI Act de hoofdlijnen beschrijft, is dit een concrete invulling daarvan. De AI Act schrijft voor dát je transparant moet zijn over AI-gebruik. De nieuwe Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content legt vast hóé je dat doet.  

De code bestaat uit twee delen. Het eerste deel richt zich op bedrijven die AI-systemen bouwen en op de markt brengen. Het tweede deel richt zich op partijen die AI inzetten om content te maken of te publiceren. In de wet heet zo'n partij een deployer, oftewel: een organisatie of maker die een AI-systeem gebruikt. En zoals je misschien voelt aankomen is dit tweede deel voor de cultuursector hartstikke relevant.  

Wanneer ben je als culturele organisatie verplicht AI-content te labelen? 

Niet elk gebruik van AI valt onder de labelingsplicht. De code richt zich op twee specifieke situaties. 

1. Deepfakes. Een deepfake is AI-gegenereerd beeld, audio of video dat zo realistisch is dat het echt lijkt, waarbij bestaande personen, plekken of situaties worden nagebootst. Denk aan een AI-reconstructie van kunstenaar Dalí die je begroet in het Dalí Museum in Florida (opent in nieuw tabblad) of een weduwnaar die in een theatervoorstelling van NTGent (opent in nieuw tabblad) in gesprek gaat met een AI-reconstructie zijn overleden vrouw. Wie dit soort werk of content maakt en publiceert, is verplicht dat duidelijk aan te geven. 

2. AI-gegenereerde tekst voor het publiek. Je hebt ook een labelingsplicht wanneer je teksten schrijft om mensen te informeren over actuele of maatschappelijke onderwerpen en deze publiceert zonder menselijke controle. Denk bijvoorbeeld aan een volledig automatische nieuwsbrief of een chatbot die berichten publiceert zonder redactionele controle. 

Wat zijn de uitzonderingen op de labelingsplicht? 

Er zijn er meerdere, maar twee zijn relevant voor de cultuursector. 

1. Redactionele controle. Gebruik je AI als schrijf- of beeldhulp, maar controleert een medewerker altijd de content voordat deze wordt gepubliceerd? Dan val je buiten de labelingsplicht. De redactionele eindverantwoordelijkheid ligt dan bij een mens. 

2. Artistiek en creatief werk. Een deepfake die onderdeel is van een theaterproductie, een kunstinstallatie, digitale kunstinstallatie of een satirisch werk hoeft geen label te bevatten in of tijdens het werk. Maar in de directe nabijheid, bijvoorbeeld de begeleidende tekst, programmaboek, ondertiteling of colofon moet wél vermeld worden dat het werk met AI is gemaakt. Zo blijft de artistieke ervaring intact en wordt het publiek toch geïnformeerd. 

Hoe ziet een AI-label eruit? 

De code stelt eisen en geeft je tips hoe een herkenbaar label eruit ziet. De EU heeft daarvoor zelf een logo ontwikkeld, maar je mag ook een eigen logo toevoegen dat aan dezelfde criteria voldoet. De belangrijkste punten zijn:  

• Eis 1: Het label moet minimaal de tekst “AI” in hoofdletters bevatten.  

• Eis 2: Het label moet voor iedereen duidelijk zichtbaar en herkenbaar zijn, ook voor kinderen, ouderen en mensen met een beperking. Houd dus rekening met voldoende kleurcontrast en comptabiliteit met schermlezers.  

• Tip: Daarnaast mag het label andere woorden bevatten, zoals “Met AI gemaakt” of “AI-gegenereerd”. 

Ter inspiratie: hieronder staat het logo dat de EU heeft ontwikkeld: "AI GENERATED" voor volledig AI-gemaakte content en "AI MODIFIED" voor bewerkte content.  

Waar moet ik het AI-label plaatsen? 

Het label moet zichtbaar zijn op het moment dat iemand de content voor het eerst ziet of hoort. Bij tekst is dat bovenaan de tekst, bijvoorbeeld voor of na de titel. Bij video is dat minimaal aan het begin en daarnaast regelmatig terugkerend (in ieder geval na een onderbreking zoals reclame). Bij audio is dat een gesproken disclaimer aan het begin van het fragment.  

Vier vragen om binnen je organisatie te stellen 

Naast het label vraagt de code ook om interne organisatorische maatregelen. Stel jezelf de volgende vragen: 

1. Publiceren wij deepfakes of volledig door AI geschreven teksten?  

2. Wie in onze organisatie draagt de eindverantwoordelijkheid over content die naar buiten gaat? 

3. Weten onze medewerkers wanneer een AI-label verplicht is? 

4. Wie is verantwoordelijk voor correcte labeling?  

Leg het antwoord op deze vragen vast in een AI-beleid (opent in nieuw tabblad) bij het thema Transparantie. Transparantie over AI-gebruik is niet alleen een juridische verplichting. Het is ook een kwestie van vertrouwen met je publiek: laten zien dat je bewust en transparant omgaat met nieuwe technologie.