Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Ecologische duurzaamheid in digitale cultuur

De digitale transformatie brengt naast veel kansen en mogelijkheden ook een extra verantwoordelijkheid voor de cultuursector met zich mee: die van de ecologische impact van digitalisering. Immers, meer online doen betekent aan de ene kant minder reizen en minder papierverbruik. Maar aan de andere kant betekent het meer energieverbruik, veel serverruimte en een toename van de wereldwijde CO2-uitstoot. Daarbij komt dat de productie van smartphones, laptops en andere technologische snufjes veel energie en gebruik van schaarse materialen vergt. Hoe wordt de impact van de digitale transformatie in de cultuursector verenigbaar met een duurzamere wereld?

DEN verzamelt en presenteert beschikbare bronnen over cultuur in relatie tot digitale transformatie en ecologische duurzaamheid. 

Algemeen duurzaamheidsbeleid overheden

De Verenigde Naties hebben 17 doelen geformuleerd, de zogenaamde SDG’s (Sustainable Development Goals) ofwel Duurzame Ontwikkelingsdoelen. Doel 7 is bijvoorbeeld betaalbare en duurzame energie, 9 gaat over duurzaamheid in industrie, innovatie en infrastructuur, 13 gaat over klimaatactie. 

Nederland werkt aan een energiesysteem waarbij nauwelijks nog CO2 vrijkomt. In 2050 moet de energievoorziening bijna helemaal duurzaam en CO2-neutraal zijn. Een overgang naar een duurzame energievoorziening is belangrijk om klimaatverandering tegen te gaan. Ook zijn er in Nederland steeds minder fossiele brandstoffen, vooral aardgas, beschikbaar.

De raad concludeert dat de rijksoverheid – waar mogelijk in samenwerking met de Europese Unie – de duurzaamheidsopgaven waar Nederland voor staat moet meenemen in haar digitaliseringsbeleid. De digitalisering van de samenleving gaat om veel meer dan alleen economische kansen en burgerrechten. Andersom zou de overheid in haar duurzaamheidsbeleid het potentieel van digitale technologie zo goed mogelijk moeten benutten.

 

Achtergronden en artikelen duurzaamheid in de cultuur

De Boekmanstichting en Bureau 8080 hebben in het voorjaar van 2019 een onderzoek uitgevoerd binnen de cultuursector. Naast de onderzoeksresultaten vind je ook een inventarisatie van organisaties en initiatieven op het gebied van verduurzaming en drie inspirerende interviews met koplopers binnen de sector. Het rapport bevat aanknopingspunten voor zowel culturele organisaties en beleidsmakers als onderzoekers die zich willen inzetten voor een groenere culturele sector. Gratis te downloaden.

Welke plek neemt duurzaamheid in binnen het (cultuur)beleid van culturele organisaties en overheden, en welke best practices zijn er? Boekman en Bureau 8080 analyseerden jaarverslagen en beleidsplannen van de 87 culturele organisaties uit de BIS, en cultuurnota’s van 44 gemeenten. De aandacht voor duurzaamheid en de klimaatcrisis is zowel bedrijfsmatig als kunstinhoudelijk duidelijk toegenomen, maar activiteiten op dit gebied zijn veelal nog kleinschalig of incidenteel. De onderzoeksresultaten zijn verwerkt tot twee toolkits met instrumenten ter inspiratie bij het vormgeven van een eigen duurzaamheidsbeleid. 

De wereld wordt door klimaatverandering bedreigd, maar de culturele sector kan haar helpen redden. Door zélf te verduurzamen, en zo anderen te inspireren hetzelfde te doen. Door te verbeelden wat er op het spel staat, en zo de noodzaak tot actie invoelbaar te maken. Door zijn creativiteit aan te wenden voor nieuwe ideeën en oplossingen. Tools, gidsen en organisaties die hierbij kunnen helpen zijn verzameld in het eerste deel in een reeks ‘Verkenningen’ waarin een actueel thema wordt belicht vanuit de kennisbank van de Boekmanstichting.

De dreiging van de klimaatcrisis is groot. Maar hoe kan de cultuursector bijdragen aan een groenere wereld? De auteurs in dit nummer van Boekman laten zien dat cultuur bij uitstek geschikt is om mensen meer bewust te maken van duurzaamheid. Door culturele gebouwen en organisaties zo milieuvriendelijk mogelijk te maken, maar ook door publiek via kunst te inspireren. Het zomernummer van Boekman bevat bijdragen van o.a. Bjorn Schrijen, Jan Willem van Bokhorst, Natasja Admiraal, Ilse Koreman en Jacqueline Cramer.

Volg het thema bij de Boekmanstichting.

Onder het thema ‘duurzaamheid’ verstaan wij vooral ecologische verduurzaming, als reactie op de klimaatcrisis. Dit is steeds vaker onderwerp van gesprek in de culturele sector, maar wat is precies de relatie tussen cultuur en duurzaamheid? Hoe actief is de sector al bezig met verduurzamen, en waar liggen nog kansen? Aan de hand van bestaand onderzoek brengt dit dataverhaal in kaart waar de culturele sector staat in zijn transitie naar een groene sector.

Niet alleen het milieu en de economie worden bedreigd door klimaatopwarming, ook cultuur en wereldwijde tradities. Onderzoekers van de Universiteit van Lund in Zweden en de Universiteit van Queensland in Australië hebben in kaart gebracht hoe weinig er bekend is over hoe klimaatverandering lokale kennis en cultureel erfgoed uitholt.

Thema ‘Climate Change’.

Online sessie van Europeana 2020 door Patrick Ehlert. De milieu-effecten van wat je online doet zijn groter dan je misschien denkt, maar het goede nieuws is dat je stappen kunt ondernemen om deze te verminderen. Deze sessie is bedoeld om mensen te helpen hun online ecologische voetafdruk te verkleinen. Met inzichten voor jou als individu en voor organisaties om hun online milieu-impact te helpen verminderen.

Leden van de Europeana Network Association hebben hun steun uitgesproken voor het nastreven van zinvolle klimaatactie en In deze post verkennen we het werk dat ze is gedaan en moedigen we je aan om deel uit te maken van de GLAM-factor in klimaatverandering.

Een groep professionals uit de kunsten-, erfgoed- en cultuursector heeft besloten klimaatactie niet meer uit te stellen. Hun concrete activiteiten voor een betere toekomst van de planeet worden zichtbaar gemaakt op een kaart. De boodschap luidt: “Zoals we voor het verleden zorgen, moeten we evenzeer voor de toekomst zorgen en deze beschermen voor de volgende generaties. Als onze toekomst in gevaar komt door klimaatverandering, staat ons verleden - bewaard in ons cultureel erfgoed - op het spel. Culturele organisaties kunnen hun eigen acties toevoegen.

Webinar Erfgoedacademie i.s.m. RCE, over gebouwd erfgoed en het behoud van monumenten met oog voor ecologische duurzaamheid. Met Jan Rotmans, hoogleraar transitiekunde en duurzaamheid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en Vera Franken, expert duurzaamheid monumentaal vastgoed bij het Rijksvastgoedbedrijf. Hoe gaat de erfgoedsector om met transities en verduurzaming? Kan erfgoed onderdeel van de oplossing zijn? Wat is ‘embodied energy’ en welke rol speelt dit voor de erfgoedsector in de keuzes als het gaat om monumentaal gebouwbeheer?

Video-vraaggesprek Jimmy-Pierre de Graaf met kunstenaar Thijs Biersteker die kunst maakt waarin klimaatverandering en de invloed daarvan op de natuur beleefbaar wordt gemaakt. Pauline Roelants vertelt over haar choreografieën en hoe hierbij keuzes gemaakt worden voor duurzame oplossingen. Ook wordt gesproken over best practices and praktische tips om het culturele veld duurzamer te maken. 

Een awareness-animatie over de impact die ons online gedrag, bijvoorbeeld het bewaren van berichten in je mailbox, heeft op het energieverbruik. Ook het in de lucht houden van een website kost enorm veel energie. De boodschap is simpel: “We all have a digital footprint, and if we can individually start to make small changes, we'll collectively see big results. Start deleting and spread the word”.

 

Best practices

De Nationale Bibliotheek van Finland is bezig haar services te ontwikkelen volgens de duurzaamheidsprincipes. Het duurzame ontwikkelingsprogramma streeft naar een CO2 neutrale Nationale Bibliotheek in 2030.

Pilot project van de Duitse Kulturstiftung des Bundes, waarin 19 culturele instellingen hun  CO2 uitstoot en footprint meten. De berekeningen, voortgangsrapportages, aanbevelingen en werkmaterialen zijn gedocumenteerd en beschikbaar gesteld.   


Tools voor impact/footprint

Gratis set CO2 en milieu-impact tools om energieverbruik, waterverbruik, afvalproductie en -recycling en reis- en productiematerialen te meten van culturele organisaties. De resultaten kunnen vervolgens gebruikt worden om een duurzaamheidsstrategie en organisatieprioriteiten te formuleren. Voor de eerste stappen naar Creative Green-certificering.

Eco hosting

CO2 neutrale hosting.

Co2 neutraal datacenter.

Duurzame Datacenters bestaat uit een collectief van specialisten, vaak direct afkomstig van de fabrikant, die als doel hebben computerruimten waar mogelijk te optimaliseren.

 

Suggesties?

Heb je suggesties voor bronnen/artikelen, of een best practice die je met ons wil delen? Mail naar else.laura.rademaker@den.nl.

Bijgewerkt op: 25 november 2021

Deel dit artikel

This website is automatically translated by Google Translation. Some translations might not be correct.