Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

4 tips voor hybride cultuureducatie

Hoe pak ik digitale cultuureducatie aan? Zowel het onderwijs als de wereld van jongeren wordt steeds digitaler. De coronapandemie maakt deze vraag nog relevanter. Hybride cultuureducatie biedt daarom interessante kansen. Hieronder vind je vier concrete tips op basis van gesprekken met educatoren van diverse culturele instellingen uit heel Nederland.

Wat is hybride aanbod?

Hybride educatie is een mix van fysiek en online onderwijs. Een voorbeeld van hybride onderwijs is een livestream van een educatieve theatervoorstelling die de leerlingen op afstand bekijken in de klas. Ook de voorbereiding en verwerking van je educatieve aanbod kan hybride zijn. Kijk maar eens naar de drie voorbeelden hieronder.

Diagram met drie voorbeelden van hybride cultuureducatie-aanbod. Ieder voorbeeld bestaat uit drie fases: voorbereiding, uitvoering en verwerking. In voorbeeld 1 bekijken leerlingen thuis een video ter voorbereiding. Daarna kijken ze samen in de klas een l
Voorbeelden van hybride aanbod, van voorbereiding via uitvoering tot verwerking.

Tip 1. Maak digitale concepten geen kopie van een fysiek concept

Uit de interviews bleek dat een fysieke voorstelling of tentoonstelling zich niet goed één-op-één laat vertalen naar video’s. Om het verhaal dat je wilt vertellen goed over te brengen, neem je de online ervaring als uitgangspunt. Hiervoor heb je bijvoorbeeld een sterk registratieconcept, goede regie en meerdere camera’s nodig.

Veel instellingen bieden kortere video’s aan. Deze zijn laagdrempeliger om te maken én te bekijken. Voorbeelden zijn scènes uit voorstellingen en instructievideo’s. De korte video’s worden vaak aangevuld met lesbrieven met laagdrempelige opdrachten, zodat leraren ze zelfstandig kunnen inzetten.

Promotiebeeld van de voorstelling ‘Vreemde Eend in de Klas’ van Sally Dansgezelschap Maastricht en jeugdtheatergezelschap, waarop een mannelijke danser in een groen en blauw pak hoog in de lucht springt met zijn benen en armen gespreid.
© SALLY dansgezelschap Maastricht
Promotiebeeld van Vreemde Eend in de klas
Voorbeeld
Vreemde Eend in de klas - SALLY en Het Laagland

SALLY Dansgezelschap Maastricht en jeugdtheatergezelschap Het Laagland maakten de succesvolle voorstelling ‘Vreemde Eend’, over anders zijn, mensen buitensluiten en vrienden maken.

De gezelschappen maakten een bijbehorende serie van zes lessen voor groep 1 t/m 4. Ze knipten de voorstelling op in zes delen. Per deel zijn er zeven actieve en/of reflectieve opdrachten en instructievideo’s. Een leraar kan de voorstelling in één keer afspelen of delen bekijken per les of opdracht. Dit maakt het aanbod flexibel en afwisselend.

Vreemde Eend is zelfs omgezet in een zesdelige kleuterserie voor NPO Zappelin. Hiermee bereikt het thema en de voorstelling een nog groter publiek. 

Tip 2. Maak interactieve, afwisselende werkvormen

Het is belangrijk om interactie te creëren met verschillende werkvormen. Bijvoorbeeld als aanvulling op het online kijken van een (live) voorstelling. Zo blijven leerlingen beter bij de les en gaan ze zelf actief aan de slag.

Een voorbeeld is NITE Hotel: een online theater waarin bezoekers een voorstelling beleven, inclusief de sociale interactie van een avondje uit. Deze virtuele omgeving werd in een paar maanden opgezet door het Noord Nederlands Toneel en Club Guy and Roni. 

Bij de voorstelling Swan Lake: The Game van Club Guy and Roni kiezen de kijkers zelf een video van een solo van een van de dansers in de voorstelling. Voor scholen was er een live inleiding en een nagesprek met de dansers. Door deze werkvormen komen leerlingen in de actiestand.

Schermafbeelding met keuzemogelijkheden voor de solo’s in de de eerste akte van Swan Lake: The Game in het NITE Hotel. De kijker kan kiezen uit drie solo’s, die worden weergegeven met een foto van de danser. Van links naar rechts: Adam, Igor en Angela.
© NITE Hotel
Keuzemogelijkheden in de eerste akte van Swan Lake: The Game in het NITE Hotel.

Tip 3. Zorg voor groepsgevoel

Groepsgevoel in de klas zorgt voor dynamiek en interactie. Maar hoe pak je dit online aan? Een workshop op afstand kan lastig zijn als alle leerlingen bij elkaar in de klas zitten. Dat werkt vaak beter als alle leerlingen thuis zitten. Dan kun je virtuele break-out rooms aanmaken en zo spelen met de groepsdynamiek.

Het Nieuwe Instituut (HNI) heeft ervaring opgedaan met diverse online en hybride scenario’s. Zij werken met omleiders. Dit zijn ontwerpers in de breedste zin van het woord, van grafisch ontwerpers en muzikanten tot kunstdocenten, die de programmering van HNI vertalen naar aanbod voor allerlei soorten deelnemers.

Een voorbeeld: de School Scrolls. Hierin nemen twee omleiders de klas mee in een interactieve, digitale tour op het internet. Ze onderzoeken samen met leerlingen een ontwerpthema vanuit hun eigen kennis en expertise. De ervaring van HNI is dat een School Scroll het beste werkt als de leraar van tevoren meedenkt. Bijvoorbeeld: zitten alle leerlingen in de klas of juist allemaal thuis, of is het een hybride situatie?

'Al die vormen kunnen werken, als je het maar goed voorbereidt, niet veel zendt, en actieve werkvormen inzet. Je moet digitaal nog harder werken voor een goede groepsdynamiek. De leraar is hierbij je partner. Diens betrokkenheid is essentieel.' – Laure van den Hout, Interim Hoofd Educatie bij HNI

School Scroll met omleiders Pia Canales en Florian van Zandwijk (video teaser). Het Nieuwe Instituut. Video: LASK. Muziek: Willem ’t Hart.

Tip 4. Pak de kans om inclusiever te zijn 

De instellingen en scholen die we spraken verlangen terug naar de fysieke ervaring. Toch zijn er kansen op lange termijn, bijvoorbeeld het overbruggen van fysieke afstand. Hierdoor ben je inclusiever voor groepen die anders niet of moeilijk een bezoek kunnen brengen en kun je virtuele ontmoetingen creëren.

Zo bracht de Toneelmakerij klassen uit Nederland en Duitsland bij elkaar. Leerlingen in beide klassen keken naar de voorstelling en bespraken deze online samen na. Het gezelschap ziet ook kansen voor dit format als fysiek bezoek weer mogelijk is. 

CJP bevestigt ook dat digitale bezoeken en lessen fysieke barrières opheft.

'Veel plekken zijn toegankelijker geworden. Zo kunnen scholen uit Limburg digitaal het Rijksmuseum bezoeken, terwijl ze er anders niet zouden komen. Dit geldt ook voor de ABC-eilanden, die al helemaal weinig kansen krijgen om Nederlands kunst- en cultuuraanbod te benutten.' - Marije Kuijs, Manager Culturele Partnerships bij CJP

Blijf experimenteren en leren

De tips in dit artikel zijn goede handvatten voor het ontwikkelen van hybride cultuuraanbod voor het onderwijs. Het is daarnaast belangrijk om te blijven experimenteren, omdat digitale ontwikkelingen elkaar snel opvolgen. 

Digitale transformatie in organisaties is een continu proces. Door op kleine schaal te experimenteren creëer je aanbod dat je kunt aanpassen en doorontwikkelen. Pak de kansen die er zijn om jouw educatieve aanbod te verrijken met digitale middelen. Hiermee versterk je jouw educatieve aanbod versterken en bereik je meer doelgroepen.

Veldonderzoek digitale cultuureducatie

DEN deed veel kennis op over digitale cultuureducatie in het programma ‘Ontsluiting digitaal erfgoed voor het onderwijs’ (2019-2021). Het resultaat: een Stappenplan Digitale Cultuureducatie. DEN werkt aan een verbreding van het stappenplan omdat deze vragen ook buiten de erfgoedsector spelen.

De eerste stap in deze doorontwikkeling was een veldonderzoek naar de behoeften, kennisniveaus en ervaringen in het bredere culturele veld. We interviewden hiervoor 34 educatoren en experts, met name van presenterende en producerende instellingen. Hieruit bleek het belang van structurele inbedding van cultuureducatie in het curriculum.

DEN gaat aan de slag met twee thema’s uit het onderzoek: meer uitwisseling en samenwerking in het hele ecosysteem en digitale waardecreatie binnen de digitale transformatie van de sector. 

Meer weten over het veldonderzoek? Lees het nieuwsbericht en het volledige rapport.

Download het veldonderzoek

Digitale cultuureducatie: Via verbinding naar transformatie

Thema's
Deel dit artikel

This website is automatically translated by Google Translation. Some translations might not be correct.