Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Wat willen leraren? Publieksonderzoek van De Digitale Scheurkalender Burgerschap en GeschiedenisLokaal

Veel culturele instellingen maken digitaal aanbod voor het onderwijs. Maar hoe kom je er nu achter of dit aansluit bij de behoeften van leraren? Dit kan onder andere met korte enquêtes (microsurveys) op je website. Hoe dit werkt en wat je hier van kunt leren delen we aan de hand van twee case studies: de Digitale Scheurkalender Burgerschap en GeschiedenisLokaal.

Case study: Digitale Scheurkalender Burgerschap


De Digitale Scheurkalender Burgerschap (DSB) zet vmbo-leerlingen via kunst- en cultuursnacks voor het digibord aan het denken over zaken als democratie, vrijheid en identiteit. De lessen zijn ontwikkeld door Kunstgebouw en Erfgoedhuis Zuid-Holland. In oktober 2020 werden de eerste acht lessen gelanceerd, met belangrijke burgerschapsthema’s zoals ‘vrijheid van meningsuiting’ en ‘democratie’.

De lessen in de Digitale Scheurkalender Burgerschap

Case study: GeschiedenisLokaal


GeschiedenisLokaal is een platform voor erfgoedinstellingen zoals archieven en musea, waarop ze historische bronnen aanbieden voor het onderwijs. De doelgroep bestaat uit leraren en leerlingen in het voortgezet onderwijs. Er zijn meer dan tien ‘lokalen’: van het Geschiedenislokaal023 (geschiedenis van Haarlem) tot Geschiedenislokaal Rotterdam.

Homepage van GeschiedenisLokaal Waterland.

Meer weten? Lees en bekijk de interviews met Annemarie Hogervorst van Kunstgebouw en Iris Brandts van Erfgoedhuis Zuid-Holland. Of bekijk de lessen op de website van de Digitale Scheurkalender (wachtwoord: burgerschap). GeschiedenisLokaal vind je in heel Nederland. Neem eens een kijkje in de verschillende lokalen.

De opzet van de microsurveys

De kracht van een microsurvey (de naam zegt het al) is om deze zo kort mogelijk te houden. Bedenk bij iedere vraag of je actie kunt ondernemen op basis van de antwoorden. Een websitebezoeker haakt snel af als er te veel en te lange vragen en antwoordopties zijn. DSB en GeschiedenisLokaal moesten dus keuzes maken in welke vragen ze écht wilden stellen.

Voor beide aanbieders was het doel om meer inzicht krijgen in:

  • De verschillende soorten gebruikers.
  • De motivatie van gebruikers om hun lesaanbod te gebruiken.
  • De diversiteit binnen de doelgroep van leraren (leerniveau, vak).
  • In hoeverre leraren mee wilden doen een verdiepend interview.

Bij de Digitale Scheurkalender was het daarbij de wens om extra inzicht te krijgen in hun tevredenheid over de huidige lessen en welke onderwerpen zij nog missen. Voor GeschiedenisLokaal was het van belang om inzicht te krijgen in de werkvormen waar leraren het meeste behoefte aan hebben.

In de bijlage onderaan deze pagina staat een overzicht van alle vragen.

Praktische aanpak en looptijd

De twee aanbieders voerden dit onderzoek uit met ondersteuning van het programma ‘Digitaal erfgoed voor het onderwijs’. De opzet, vragen en antwoordopties werden in gezamenlijk vormgegeven.

Voor beide surveys werd de tool Survicate gebruikt. Na het invoeren van de vragen testten we eerst of alles goed werkte, zoals de ingebouwde logica waarbij leraren specifieke vragen te zien kregen die niet relevant waren voor andere respondenten. Hoe vaak je ook een microsurvey maakt, bij een test kom je altijd achter zaken die niet goed werken. Trek hier dus tijd voor uit!

Beide surveys werden pas getoond als een bezoeker langer dan 3 seconden op een pagina was, om te voorkomen dat ze bij bezoek meteen werden overvallen. Uit eerdere ervaringen bleek dat dit leidt tot een groter aantal respondenten.

Om genoeg antwoorden te verzamelen liepen beide surveys meerdere weken. Die van de Digitale Scheurkalender Burgerschap liep van 28 oktober tot en met 1 december 2020, en de survey van GeschiedenisLokaal van 28 april 2020 tot 19 juni 2020.

Deze periodes zijn in beide gevallen strategisch gekozen: de DSB ging eind oktober 2020 online, en bij GeschiedenisLokaal is er meer bezoek vanaf april. Dit komt doordat veel lesmethodes het onderwerp Tweede Wereldoorlog in deze periode behandelen en er op de diverse lokalen veel relevante bronnen over de oorlog staan. Daarnaast kan dit grote aantal wellicht verklaard worden door de corona lockdown, waardoor culturele instellingen een tijd lang meer bezoek op hun websites hadden dan gebruikelijk.

Resultaten en inzichten

De survey over de DSB had 573 respondenten en die van GeschiedenisLokaal bijna 3.000. Het grote aantal bij GeschiedenisLokaal komt doordat de survey verscheen op alle 12 lokalen.

De response rate was hoog. Dit is het percentage bezoekers van je website dat ten minste 1 vraag invult. Vaak ligt dit tussen de 1% en 5% voor microsurveys. Bij de DSB lag de response rate zelfs op 67%. In totaal vulden 79% van de respondenten alle vragen over de DSB in, en 56% die van GeschiedenisLokaal.

Deze hoge response rate komt wellicht doordat beide websites een (onbetaalde) dienst bieden aan leraren, waardoor de betrokkenheid en de motivatie om de survey in te vullen hoog is. Daarbij maakten we direct duidelijk hoeveel vragen er waren en werd direct de eerste vraag getoond. Vanwege de korte vragenlijst en doordat bezoekers direct de eerste vraag zien, wordt de drempel verlaagd.

Bij de microsurveys werd direct de eerste vraag getoond en het aantal vragen. Bij GeschiedenisLokaal waren dit er maximaal vier.

Digitale Scheurkalender Burgerschap

Bijna 80% van de DSB respondenten werken in het onderwijs. Het grootste deel (ruim 70%) is leraar in de onderbouw van het vmbo, de specifieke doelgroep van de DSB. Toch bleken de rest van de leraren in allerlei onderwijsniveaus te werken, van het basisonderwijs tot het mbo. Dit bevestigde het idee dat de DSB breed inzetbaar is.

De onderwijsniveaus waar de leraren lesgeven die de DSB microsurvey invulden.

Dezelfde brede inzetbaarheid van de DSB bleek uit de antwoorden op de vraag voor welk vak de leraren materiaal zochten. Burgerschap stond met 30% aan kop, maar ook maatschappijleer, geschiedenis en mentorlessen scoorden hoog.

"Met digitaal lesmateriaal is het lastig om je gebruikers goed te kennen: iedereen mag en kan het bekijken en gebruiken. Door de microsurveys weten we beter wie ons lesmateriaal gebruikt en ook welke onderwerpen voor hen relevant zijn. Zo hebben we bijvoorbeeld geleerd dat het belangrijk is om steeds bij de actualiteit aan te sluiten." Iris Brandts, Erfgoedhuis Zuid-Holland

In totaal lieten 39 leraren hun mailadres achter om mee te doen aan een interview van 30 minuten. Interviews geven een verdieping en aanvulling op laagdrempelige en kwantitatieve onderzoeksmethodes zoals microsurvey. Zo kun je in een interview beter inzicht krijgen in de werkpraktijk van een leraar, bijvoorbeeld: waar lopen ze tegenaan als ze digitaal lesaanbod inzetten, welke werkvormen werken het beste om gevoelige onderwerpen te bespreken. 

Uiteindelijk reageerden helaas maar een handjevol leraren nadat contact met hen werd  opgenomen. Wellicht komt dit omdat er ongeveer drie weken zat tussen de einddatum van de survey en het versturen van de email. Zeker als een leraar contactgegevens achterliet toen de survey net online staat zit er veel tijd tussen. Neem dus zo snel mogelijk contact op, ook al loopt je survey nog. Daarnaast werden leraren benaderd midden in de coronaperiode, waardoor hun toch al beperkte tijd nog meer in de knel kwam.

De DSB werd positief beoordeeld door de respondenten, met gemiddeld 4 uit 5 sterren. Het bleek lastiger te zijn om input te krijgen op welke onderwerpen er nog toegevoegd moeten worden aan de DSB. Veel respondenten bezochten de website pas voor de eerste keer.

Naar aanleiding hiervan werd dan ook besloten om naar een paar maanden nog een specifieke survey te doen om deze input te verzamelen. Deze vervolgsurvey liep van medio april tot medio mei 2021. Er waren minder respondenten (70), waarschijnlijk omdat er in oktober veel communicatie was rondom de lancering. Daarbij waren veel leraren na een jaar lockdown vooral bezig met het afronden van de stof in de lesmethodes.

Bijna 85% van deze respondenten waren leraar, waarvan 30% op de onderbouw van het vmbo. Andere respondenten waren onder meer museumdocent of cultuurcoach. Respondenten konden uit een lijst maximaal drie onderwerpen kiezen die hun voorkeur hadden voor de uitbreiding van de Digitale Scheurkalender Burgerschap. 

De grootste voorkeur ging uit naar een maandelijks wisselend item over de actualiteit:

Voorkeuren voor nieuwe onderwerpen van de respondenten van de tweede survey.

Met de input van de gebruikers in de microsurveys en verdiepende interviews werken Erfgoedhuis Zuid-Holland en Kunstgebouw verder aan de ontwikkeling van nieuwe items.

Meer details staan in de uitgebreide analyse van de DSB microsurvey van Kunstgebouw en Erfgoedhuis Zuid-Holland. Download de analyse via de knop hieronder. 

Analyse survey Digitale Scheurkalender Burgerschap

GeschiedenisLokaal

Het beeld van respondenten van GeschiedenisLokaal ziet er anders uit dan dat van de DSB. Het grootste deel van de gebruikers zijn geen leraren, maar leerlingen (40%). Daarnaast bleek een aanzienlijk deel van de bezoekers de website te bezoeken uit persoonlijke interesse (25%), zoals amateurhistorici en genealogen.

Motivatie van respondenten van GeschiedenisLokaal.

GeschiedenisLokaal is met name gericht op het leraren en leerlingen die bezig zijn met het vak geschiedenis. Dit sluit goed aan bij de motivatie van de respondenten. Het overgrote deel van zowel leraren als leerlingen (beide rond de 90%) bezoekt de diverse lokalen vanwege geschiedenis. Van de leraren bezoekt iets meer dan 5% de website voor het vak aardrijkskunde.

De leraren werken bijna in gelijke mate in het basisonderwijs of in de onderbouw van het voortgezet onderwijs (ruim 30%). De bovenbouw van het voortgezet is goed voor een kwart van de bezoekers.

In zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs spelen de tien tijdvakken een grote rol bij het vak geschiedenis. Alle lokalen moeten dan ook hun  aanbod indelen langs de lijn van de tijdvakken. De survey toonde aan dat dit loont. In de open antwoorden gaven veel leerlingen én leraren aan specifiek op zoek te zijn naar informatie over een van de tijdvakken. Het gebruik van de tijdvakken biedt herkenbare ankerpunten aan bezoekers én zorgt voor betere vindbaar via zoekmachines.

Leraren gaven aan dat ze qua werkvormen met name op zoek waren naar samenwerkingsopdrachten, waarmee leerlingen zelfstandig aan de slag zouden kunnen. Dit was belangrijke informatie, omdat er plannen waren om een digitaal spel te maken. Er waren echter relatief weinig leraren die aangaven dit te willen. Dit komt wellicht doordat de leraar zich dan eerst moet verdiepen in hoe het werkt en er soms ook wat voorbereiding nodig is.

“Voorafgaand aan de survey wist ik niet zeker of de websites écht door docenten en leerlingen gebruikt werden. De uitkomst van de analyse, waaruit blijkt dat docenten en leerlingen de grootste groep bezoekers uitmaken, bevestigde ons gevoel dat we met GeschiedenisLokaal op de juiste weg zaten. De survey-resultaten waren zowel een opluchting als een aanmoediging om door te gaan!” -- Lise Koning, Noord-Hollands Archief

Aangezien spellen ontwikkelen kostbaar is was dit een waardevol inzicht. Het plan is nu aangepast. Eerst wordt in meer detail onderzocht waar nu echt de grootste behoeftes liggen, zeker aangezien GeschiedenisLokaal qua techniek en vormgeving vernieuwd wordt.

Uit het onderzoek bleek dat de meeste bezoekers leerlingen zijn, dus de gemiddelde leeftijd ligt laag. Een kwart is 15 jaar of jonger. Soms zijn de teksten op de website meer gericht op volwassenen, dus GeschiedenisLokaal gaat bij de vernieuwing van het platform ook aan de slag met het aanpassen van teksten aan het taalniveau en voorkennis van leerlingen.

Aan de slag met publieksonderzoek

Door publieksonderzoek voorkom je dat je tijd en geld uitgeeft aan functionaliteiten en inhoud die uiteindelijk niet helemaal of helemaal niet aansluiten bij de wensen van je doelgroep. Het is dus belangrijk voor de duurzame ontwikkeling van je lesaanbod. Voor de DSB en GeschiedenisLokaal gaven de microsurveys belangrijke inzichten om hun digitale lesaanbod te verbeteren en uit te breiden.

Dit onderzoek is gedaan in het kader van het programma ‘Ontsluiting digitaal erfgoed voor het onderwijs’. Meer weten? Lees meer over het programma en verdiep je in het onderwijs met het stappenplan Digitaal Erfgoed voor het onderwijs.

Bijlage: de microsurvey-vragen

Hieronder vind je de vragen en antwoorden van het publieksonderzoek van de twee case studies. 

 

1. Digitale Scheurkalender Burgerschap
VRAAG 1: Waarom bezoek je vandaag onze website?
  • Ik werk in het onderwijs
  • Ik zoek informatie voor school/studie
  • Ik zoek informatie voor mijn werk (buiten het onderwijs)
  • Ik ben aan het browsen en kijk even rond
  • Anders, namelijk…
VRAAG 2a [getoond na keuze ‘Ik werk in het onderwijs’]: Wat beschrijft het beste jouw specifieke reden om onze website vandaag te bezoeken?
  • Ik ben een leraar in opleiding (lio) en wil een les voorbereiden
  • Ik ben leerling en bezig met huiswerk/een opdracht
  • Anders, namelijk…
VRAAG 3 [alleen getoond aan leraren (in opleiding)]: Waar geef je les?
  • Basisonderwijs
  • Voortgezet onderwijs - vmbo onderbouw
  • Voortgezet onderwijs - vmbo bovenbouw
  • Voortgezet onderwijs - havo/vwo onderbouw
  • Voortgezet onderwijs - havo/vwo bovenbouw
  • MBO
  • Speciaal onderwijs
  • Anders, namelijk…
VRAAG 8: Mijn leeftijd is…
  • 15 jaar of jonger
  • 16-24
  • 25–34
  • 35-44
  • 45-54
  • 55-64
  • 65–74
  • 75+
  • Geen antwoord
2. GeschiedenisLokaal
VRAAG 1: Waarom bezoek je vandaag onze website?
  • Ik werk in het onderwijs
  • Ik zoek informatie voor school/studie
  • Ik zoek informatie uit persoonlijke interesse
  • Ik zoek informatie voor mijn werk (buiten het onderwijs)
  • Ik ben aan het browsen en kijk even rond
VRAAG 2a [getoond na keuze ‘Ik werk in het onderwijs’]: Wat beschrijft het beste jouw specifieke reden om onze website vandaag te bezoeken?
  • Ik ben een leraar in opleiding (lio) en wil een les voorbereiden
  • Ik ben bezig met huiswerk/een opdracht voor school
  • Anders, namelijk...
VRAAG 4 [alleen getoond aan leraren (in opleiding)]: Waar geef je les?
  • Basisonderwijs
  • Voortgezet onderwijs - onderbouw
  • Voortgezet onderwijs - bovenbouw
  • Speciaal onderwijs
  • Anders, namelijk…
VRAAG 5 [alleen getoond aan leraren (in opleiding)]: Wat voor soort werkvormen gebruik je graag in de klas? (meerdere antwoorden mogelijk)
  • Discussie-opdracht
  • Quiz - individueel
  • Quiz - klassikaal
  • Samenwerkingsopdracht
  • Spelletje
  • Anders, namelijk…
VRAAG 8: Mijn leeftijd is…
  • 15 jaar of jonger
  • 16-24
  • 25–34
  • 35-44
  • 45-54
  • 55-64
  • 65–74
  • 75+
  • Geen antwoord
VRAAG 9: Ik ben een…
  • Man
  • Vrouw
  • Anders
  • Geen antwoord
Lotte Belice Baltussen

Lotte Belice Baltussen

Adviseur Digitale Cultuureducatie

Lotte Belice Baltussen is freelance digitaal projectleider en adviseur in de culturele sector. De laatste jaren werkte Lotte onder meer voor het programma ‘Ontsluiting digitaal erfgoed voor het onderwijs’. Hierin zetten Kennisnet en het Netwerk Digitaal Erfgoed zich in om erfgoed een betere en meer betekenisvolle plek in het onderwijs te geven. DEN was hierin één van de partners. Lotte werkt voor DEN aan de verbreding en verdieping van de kennis en producten uit het programma.

Thema's
Deel dit artikel

This website is automatically translated by Google Translation. Some translations might not be correct.