Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

1. Verken samenwerking in jouw regio

Wie aan de slag gaat met het ontwikkelen van digitaal (erfgoed)lesmateriaal voor het onderwijs, doet er goed aan om zich te oriënteren op samenwerkingspartners in de regio. Overal in Nederland zijn provinciale en regionale organisaties die helpen bij het verbinden van onderwijs- en erfgoedinstellingen voor het maken van educatief materiaal. Daarnaast zijn er ook landelijke organisaties waar een beroep op kan worden gedaan voor hulp, expertise of financiering.

Denk bijvoorbeeld aan de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Maar ook provincies, gemeenten, stichtingen, kunst- en erfgoedhuizen, erfgoedinstellingen, musea, vrijwilligersgroepen, enthousiaste leraren, interne cultuurcoördinatoren (icc’ers), scholen en onderwijsadviesorganisaties.

Deze overzichtsplaat brengt de verschillende partijen in kaart die betrokken zijn bij de ontwikkeling van digitaal (erfgoed)lesmateriaal voor het onderwijs. Per schakel geven we een toelichting met welke partijen je kunt samenwerken en wat deze partners jou kunnen brengen.

Schakels

Klik hieronder in de lijst om direct naar de betreffende schakel te springen.

Onderwijs

Als je denkt aan het onderwijs, denk je natuurlijk in eerste instantie aan leerlingen, leraren en scholen. Het is uiteraard van belang om met hen samen te werken om goed in te kunnen spelen op wat de wensen en behoeften zijn in de klas. Tegelijk is het in de praktijk vaak lastig om direct contact met leraren of leerlingen te leggen, omdat leraren drukbezet zijn en scholen al door veel verschillende instanties worden benaderd. Begin je contact in dat geval met de provinciale en regionale organisaties die helpen bij het verbinden van onderwijs- en cultuur- en erfgoedinstellingen. Je kunt ook veel nuttige informatie vinden op de website van expertiseorganisaties, zoals Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie & Amateurkunst (LKCA) of SLO (Nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling). Aangezien de meeste scholen gebruikmaken van lesmethodes van uitgevers, kun je ook via die lesmethodes alvast zien hoe het lesmateriaal van scholen er uit ziet en wat voor onderwerpen aan bod komen. En kom dan goed beslagen ten ijs weer bij de scholen terug, om in gesprek te gaan met een of meer leraren. Denk dan bijvoorbeeld ook aan de lerarenopleiders, waar de toekomstige leraar jou wellicht ook al veel inzicht kan geven in hoe het onderwijs werkt.

Scholen en schoolbesturen
  • Scholen primair onderwijs (po)
  • Scholen voortgezet onderwijs (vo)
  • Scholen speciaal onderwijs (so)

Zie voor een overzicht van alle scholen www.scholenopdekaart.nl

Waaronder ook:

Scholen met een bepaald profiel, zoals Cultuurprofielscholen https://www.cultuurprofielscholen.nl/

Opleidingen
  • MBO pedagogisch medewerker
  • PABO’s (voor po)
  • Lerarenopleidingen (voor vo)
  • Kunstvakopleidingen, zoals docerend musicus aan het conservatorium
  • Nascholingsinstituten
Expertisecentrum
  •  Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie & Amateurkunst (LKCA)
  • SLO, Nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling
  • Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)
Onderwijsadviesdiensten

Bijvoorbeeld:

  • Onderwijsadvies
  • CPS
  • BCO Onderwijsadvies en -ondersteuning

Voor meer onderwijsadviesdiensten:

https://edventure.nu/leden/

Educatieve uitgevers

Bijvoorbeeld:

  • Malmberg
  • Noordhoff Uitgevers
  • Thieme Meulenhoff
  • Zwijsen
  • Blink Educatie

Voor meer uitgevers:

https://geu.nl/leden/


Brancheorganisaties
  • PO-Raad
  • VO-raad
  • LECSO Landelijk Expertisecentrum Speciaal Onderwijs
  • AVS Algemene Vereniging Schoolleiders
  • Brancheorganisatie voor kinderopvang
Beleid en regelgeving
  • Ministerie van OC&W

Erfgoed

De meeste culturele instellingen hebben educatieve doelstellingen en ambities om voor het onderwijs lesprogramma’s te ontwikkelen. Door samen te werken kun je elkaars kennis benutten en vergroot je de kans van slagen. Je hebt meer slagkracht, een groter bereik en meer expertise. Bovendien helpt dit ook om tot lesmateriaal te komen dat zich niet alleen richt op wat jouw instelling graag wil overbrengen (aanbodsgericht), maar om het lesmateriaal vanuit een breder perspectief te benaderen. Ga daarom na welke netwerken en (branche)organisaties je kunt aanspreken om met culturele instellingen, experts, fondsen en opleidingen in contact te komen.

Algemene culturele (erfgoed)instelling / stichting

Bijvoorbeeld:

  • Huis73
  • Stichting Kunst en Cultuur Drenthe Groningen
  • Comité 4&5 mei
  • Stichting Fluxus
  • Prodemos
Archief

Bijvoorbeeld:

  • Nationaal Archief (NA)
  • Zeeuws Archief

Voor meer archiefinformatie:

www.archieven.nl

Bibliotheek

Bijvoorbeeld:

  • Koninklijke Bibliotheek (KB)

Voor meer bibliotheken:

www.debibliotheken.nl/leden/

Heemkundekringen

Bijvoorbeeld:

  • Heemkundekring Schijndel

Voor meer heemkundekringen:

wikipedia.org/wiki/Categorie:Nederlandse_heemkundekring

Monumenten

Bijvoorbeeld:

  • Molens
  • Monument op de dam

Voor meer monumentinformatie:

monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/

www.cultureelerfgoed.nl/domeinen/monumenten

Museum

Bijvoorbeeld:

  • Naturalis
  • Rijksmuseum Twenthe
  • Drents Museum

Zie voor meer musea:

www.museumkaart.nl

www.museumserver.nl

Erfgoedhuis / regionale organisatie

Bijvoorbeeld:

  • Erfgoedhuis Zuid-Holland
  • Historisch Centrum Overijssel
  • Brabants Historisch Informatiecentrum

Voor de provinciale erfgoedinstellingen:

www.openerfgoed.nl/

Brancheorganisatie

Bijvoorbeeld:

  • Museumvereniging
  • Landelijk Contact Museumconsulenten
  • KVAN/BRAIN
  • Vereniging van Openbare Bibliotheken
  • Sectororganisatie van wetenschapsmusea en science centers (VSC)
Expertisecentrum

Bijvoorbeeld:

  • Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen (KNAW)
  • DEN Kennisinstituut cultuur & digitalisering
  • Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis (RKD)
  • Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie & Amateurkunst (LKCA)
Opleidingen

Bijvoorbeeld:

  • Reinwardt Academie
  • Erfgoedacademie
  • Archiefschool
Experts

Er zijn veel experts actief, die vaak als zzp’er werken. Via verbinders en expertise-organisaties kun je vaak gemakkelijk met ze in contact komen.

Beleid en regelgeving
  • Ministerie van OC&W
  • Ministerie van VWS
  • Rijksdienst voor cultureel erfgoed (RCE)
  • Provincies
  • Gemeenten
Fondsen

Bijvoorbeeld:

  • Fonds voor Cultuurparticipatie
  • Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
  • Cultuurkaart

Voor meer fondsen:

Subsidiewijzer | DEN

Meer weten over fondsen?

Po & vmbo & Speciaal Onderwijs & mbo: Cultuureducatie met Kwaliteit
Scholen en culturele instellingen in het hele land werken samen om kunst, cultuur en erfgoed vast onderdeel van het lesprogramma te maken. Wat levert het op? Kinderen die met plezier hun verbeeldingskracht, waarnemingsvermogen en communicatieve vaardigheden ontwikkelen. (Handig in deze 21ste eeuw!)

Dat is het doel van het Rijksoverheidsprogramma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK). Het ministerie van OCW - initiatiefnemer en opdrachtgever van het programma - wil dat cultuureducatie een vast onderdeel wordt van het lesprogramma en stelt daarvoor geld beschikbaar. Het Fonds voor Cultuurparticipatie heeft deze subsidieregeling ontwikkeld en coördineert deze al 8 jaar. Zij verstrekken de subsidie aan penvoerders door het hele land, zodat overal een sterke infrastructuur voor goede cultuureducatie bestaat. Het programma richt zich in de periode 2021 - 2024 in het bijzonder op het creëren van gelijke kansen voor alle leerlingen om deel te nemen aan cultuureducatie.

CMK leidt tot duurzame samenwerking tussen basisscholen en culturele instellingen, bevordering van deskundigheid van leraren en educatief medewerkers van culturele instellingen, het ontwikkelen van doorlopende leerlijnen. Zo komen leerlingen tijdens hun schooltijd in aanraking met bijvoorbeeld bijvoorbeeld muziek, dans, tekenen, toneel en erfgoed. Daarmee wordt hun creativiteit en probleemoplossend vermogen gestimuleerd.

Het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) is hierbij de kennispartner en verantwoordelijk voor het inbrengen, ophalen en delen van kennis over cultuureducatie binnen en buiten het programma.

VO: Cultuureducatie-fondsen
Voor het voortgezet onderwijs is de facilitering voor cultuureducatie anders georganiseerd dan in het primair onderwijs. Naast het programma Cultuureducatie met Kwaliteit voor het vmbo, is er voor vo-leerlingen de Cultuurkaart, die vergoeding biedt voor het bezoeken van culturele instellingen. Daarnaast bepalen provinciale- en gemeentelijke agenda’s of en hoeveel budget er beschikbaar is voor cultuureducatie. Ook zijn er landelijke fondsen, zoals het Fonds voor Cultuurparticipatie, waar speciale regelingen bestaan voor scholen, erfgoed- en cultuurinstellingen om projecten rond cultuur en erfgoed mogelijk te maken.

Alle onderwijssoorten: Subsidieregeling Creatief gebruik digitaal erfgoed
Naast bovengenoemde fondsen is er nog een subsidieregeling die we hier ook niet onvermeld willen laten: de subsidieregeling Creatief gebruik digitaal erfgoed. Deze richt zich op alle partijen die op een nieuwe manier digitaal erfgoed willen toepassen. Met deze subsidie komen partijen onder begeleiding samen tot verrassende projectvoorstellen. De regeling is niet beperkt tot de onderwijssector, maar de onderwijsdoelgroepen worden nadrukkelijk als een doelgroep benoemd. De regeling wordt net als Cultuureducatie met Kwaliteit uitgevoerd door het Fonds voor Cultuurparticipatie.

Digitalisering

Soms wordt ‘digitaal’ ervaren als een afzonderlijke wereld, maar in werkelijkheid is digitalisering sterk verbonden met de culturele (erfgoed)sector en met de onderwijssector. Wanneer je lesmateriaal gaat ontwikkelen, ook al is het lesmateriaal zelf niet digitaal, maak je ook vaak gebruik van digitale middelen. Maak je je lesmateriaal wel digitaal, dan is het van belang om rekening te houden met kennis over goede digitale producten. En wanneer je jouw educatieve materiaal wilt delen met het onderwijs en vindbaar wilt maken voor leraren of leerlingen, is er ook altijd een belangrijke digitale component, zoals de zoek- en vindplatforms die je daarvoor kunt gebruiken. Onderstaande organisaties kunnen je hierbij helpen.


Expertisecentra
  • ERFGOED & DIGITALISERING - DEN Kennisinstituut cultuur & digitalisering
  • ONDERWIJS - Kennisnet
Digitale erfgoedportalen

Bijvoorbeeld:

  • ERFGOED - Europeana (overkoepelend)
  • ERFGOED - Collectie Nederland (sectoraal)
  • ERFGOED - Muziekweb / Netwerk Oorlogsbronnen (thematisch)
  • ERFGOED - Utrecht Altijd / Brabants Erfgoed (provinciaal)

Voor een overzicht van portalen:

Geheugen van Nederland

Online communities

Bijvoorbeeld:

  • ERFGOED - Modemuze
  • ERFGOED - Netwerk Oorlogsbronnen
  • ERFGOED - KIA/PLEIO
Platforms voor het maken en/of delen van lessen

Bijvoorbeeld:

  • ONDERWIJS - Wikiwijs
  • ONDERWIJS - LessonUp
  • ERFGOED - GeschiedenisLokaal

Meer over platforms:

Publicatie over platforms


Standaardisatie
  • ONDERWIJS - Edustandaard
  • ERFGOED - Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE)
Beleid en regelgeving
  • ERFGOED - nationale strategie intensivering erfgoed

Verbinders

Verbinding tussen de schakels

De verbinding tussen de schakels onderwijs en erfgoed wordt meestal (mede) georganiseerd door ‘verbinders’. Zij verbinden steeds vaker ook met de digitale schakel. Dergelijke verbindende partijen tussen culturele instellingen en scholen zijn bijvoorbeeld intermediair, makelaar of penvoerder CmK. Maar wat doet zo’n verbinder allemaal? Zowel in naam als in werkwijze verschillen ze in de praktijk sterk. Er zijn echter een aantal kenmerken die vaker terugkomen.

Verbinders
  • werken op gemeentelijk, regionaal of provinciaal niveau.
  • zijn vaak organisaties die primair intermediair zijn, of provinciale erfgoedhuizen.
  • zijn soms culturele instellingen en scholen of bijvoorbeeld de gemeente.
  • onderhouden contact met en faciliteren dialoog tussen alle betrokkenen.
  • zorgen ervoor dat er concrete (vaak vraaggestuurde) resultaten voortkomen uit de verbinding. Zoals lesmateriaal, doorlopende leerlijnen of scholing.
  • zijn vaak gesubsidieerd vanuit de CmK-regeling (gecoördineerd door Fonds voor Cultuurparticipatie), maar ook vanuit fondsen en lokale overheden.
  • verdelen subsidies op lokaal niveau.
Erfgoedhuizen

(zie erfgoed)

Culturele instellingen

Bijvoorbeeld:

  • Huis73
  • Stichting Kunst en Cultuur Drenthe Groningen
  • Stichting FluXus
  • Huis voor de Kunsten Limburg
Intermediairen

Bijvoorbeeld:

  • PleinC
  • Cultuureducatiegroep Leiden
  • Mocca
  • CultuurStation
  • Kunsteducatie Walcheren
  • KunstOpSchool
  • IJsselacademie

Voor meer verbinders:

Cultuureducatie met kwaliteit | Wie doet er al mee

Praktische tips

Ga jij aan de slag met partners om digitaal (erfgoed)lesmateriaal te ontwikkelen voor het onderwijs? Dan raden we je aan om het stappenplan te volgen. Daarnaast verzamelden we bij verbinders en uit de focusprojecten van het programma ‘digitaal erfgoed voor het onderwijs’ een heleboel tips. Stop deze tips in je rugzak bij het navigeren door het landschap van digitaal (erfgoed)lesmateriaal en het samenwerken met de partners in dat landschap:

Deel dit artikel

This website is automatically translated by Google Translation. Some translations might not be correct.