Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Hoe gebruik je jouw digitale culturele content voor educatie?

Veel culturele instellingen hebben doelstellingen en ambities op het gebied van educatie. Misschien wil je meer basisschoolleerlingen naar je theater krijgen, is je collectie geschikt voor burgerschapsonderwijs op het voortgezet onderwijs, wil je verdieping bieden aan je volwassen publiek of wil je nieuw publiek bereiken met je boodschap. DEN onderzoekt hoe de inzet van digitale middelen kan bijdragen aan het behalen van die doelen aan de hand van twee hoofdthema’s: digitale cultuureducatie voor je bestaande en nieuwe publiek en digitale cultuureducatie voor het onderwijs

De waarde van digitaal naast fysiek


Cultuureducatie vindt normaliter vaak fysiek plaats; cultuurinstellingen bieden bezoeklessen voor schoolleerlingen, verzorgen danslessen op school of komen in de klas vertellen. Ook voor volwassenen zit de educatie vaak ingebed in het bezoek aan de fysieke collectie of voorstelling. Maar nu het publiek zich steeds meer digitaal bevindt en ook culturele content steeds vaker in goede kwaliteit digitaal te vinden is, kan digitaal ook voor cultuureducatie een belangrijke rol spelen.

In de huidige coronacrisis wordt er veel (les)materiaal online gezet en wordt noodgedwongen geëxperimenteerd met digitale kanalen en middelen. Ook al is de aanleiding minder prettig, dit is wel een goede gelegenheid om te kijken welke vormen van digitale cultuureducatie passen bij jou, je instelling of je gezelschap en hoe je publiek reageert op verschillende vormen van aanbod. 

Helemaal geen fysieke bezoeken meer is daarbij niet de intentie; zeker bij kunstvormen als dans en theater is de fysieke beleving minstens zo belangrijk als het educatiecomponent, en je zou nooit raden dat de Mona Lisa zo klein was als je er niet voor kon staan. Maar een mengvorm van fysiek en digitaal, in het onderwijs ook wel blended learning genoemd, is hierin een mooi toekomstperspectief. Als organisatie kun je op zoek gaan naar de ideale combinatie van fysiek en digitaal, zodat beide kanalen elkaar versterken en de relevantie en impact van je producten toeneemt. 

Zo kun je digitale lessen inzetten om schoolkinderen alvast kennis te laten maken met je materiaal, waarna ze gericht fysiek op bezoek kunnen komen om onderzoek te doen of om een opdracht uit te voeren. Interactieve opdrachten met mooi beeldmateriaal kunnen op een online leerplatform in de klas of thuis als huiswerk worden gemaakt en kinderen kunnen vervolgens in hun eigen regio op onderzoek om die beelden ook in de wereld te herkennen. Volwassenen kun je virtuele kunstwerken of (audio)tours aanbieden waarmee ze laagdrempelig over de kunstwerken in je instelling kunnen leren, of je kunt de inleiding bij een voorstelling aanbieden als podcast. In beide gevallen kan die introductie uiteindelijk leiden tot een fysiek bezoek aan je tentoonstelling of voorstelling.

Kortom, digitale middelen kunnen worden ingezet als laagdrempelige manier om zowel kinderen als volwassenen kennis te laten maken met kunst, cultuur en erfgoedmateriaal, als verdieping voor bestaande én nieuwe bezoekers en als extra online beleving, ook voor publiek dat normaal gesproken niet zo snel naar een voorstelling of museum komt. En zeg nou zelf; een stukje van een voorstelling in een les bekijken zegt toch meer dan een statische foto uit het lesboek?

Digitale cultuureducatie in het onderwijs


Cultuureducatie stimuleert de ontwikkeling van kinderen en jongeren tot evenwichtige en volwaardige volwassenen, die in staat zijn om goed in een veranderende wereld te leven en hun plaats daarin in te nemen, zo stelt de Handreiking voor de toekomst van binnen- en buitenschoolse cultuureducatie van LKCA.

In Nederland leeft al langer het besef dat het beleven van kunst en cultuur het onderwijs van kinderen kan verrijken. Daarvoor bestaat bijvoorbeeld het vak Culturele Kunstzinnige Vorming (CKV). Nog niet altijd wordt bij dat vak echter de aansluiting gezocht met (lokale) cultuurinstellingen, terwijl het erfgoedmateriaal dat daar besloten ligt juist kan helpen om de doelstellingen van het vak vorm te geven; leerlingen kennis laten maken met de professionele wereld van kunst en cultuur, maar ook eigen identiteitsvorming, burgerschap en creatief leren denken.

Maar niet alleen bij CKV kunnen kunst- en erfgoedinstellingen een rol spelen. Ook bij vakken als geschiedenis, aardrijkskunde en biologie kan makkelijk een connectie gelegd worden met materiaal dat fysiek of digitaal beschikbaar is bij culturele instellingen. Zo biedt Naturalis bijvoorbeeld lesprogramma’s aan voor verschillende groepen in het onderwijs vanuit hun visie om leerlingen de rijkdom van de natuur te laten ontdekken en een onderzoekende houding te stimuleren. Daarbij wordt ook de erfgoedcollectie ingezet, zowel fysiek in de vorm van bezoeklessen als digitaal met een eigen platform Natuurlab.

Maar hoe sluit je als cultuurinstelling of als maker aan bij het onderwijsaanbod, hoe leer je wat de behoefte bij scholen en docenten is en hoe geef je dat digitaal vorm? Precies deze vragen waren het uitgangspunt van het project Digitaal erfgoed in het onderwijs, gestart door het Netwerk Digitaal Erfgoed en Kennisnet. DEN’er Marjet van Rietschoten is lid van de adviesraad in dit project, waarvan in 2020 de opbrengsten, kennis en producten gedeeld zullen worden, onder andere hier op onze website. Klik op de link hieronder voor meer kennis over het inzetten van digitaal erfgoed in het onderwijs.

Digitale cultuureducatie in tijden van corona

Omdat de scholen tijdelijk gesloten waren en ook nu nog niet volledig open zijn, is het belangrijk dat kinderen thuis ook onderwijs krijgen. Scholen bieden daarvoor vaak lespakketten, maar buiten de standaard vakken om kunnen ouders én leraren ook zelf aan de slag met initiatieven op het gebied van cultuureducatie. Als cultuurinstelling of maker kun je daar ook aan bijdragen. We houden daarvoor een pagina bij met mooie voorbeelden en kennis over digitale cultuureducatie in de coronacrisis.

Digitale cultuureducatie voor bestaand of nieuw publiek


Cultuuronderwijs is niet alleen belangrijk voor kinderen; ook bij (jong)volwassenen helpt de aanraking met cultuur om de wereld te verkennen, vaardigheden te ontdekken en een creatieve, onderzoekende houding aan te leren. Daarnaast kan cultureel materiaal ook worden ingezet om bredere maatschappelijke thema’s aan te kaarten, zoals bij het Noord Nederlands Toneel in voorstellingen over bijvoorbeeld de Groningse aardgasproblematiek of over de zwarte vrouwenrechtenactiviste Winnie Mandela.

Ook digitaal kun je die educatie bieden aan je publiek, bijvoorbeeld in de vorm van podcasts of video’s van workshops of danslessen. Het Noord Nederlands Toneel gebruikt bijvoorbeeld een podcast als introductie bij een voorstelling, maar ook om de onderwerpen alvast verder uit te diepen. Zo schetsen ze het speelvlak waarbinnen de voorstelling zich afspeelt, zodat bezoekers daar zelf over kunnen nadenken. 

De volgende kennisproducten zijn relevant wanneer je aan de slag wilt met het online bereiken van je publiek in het kader van educatiedoelstellingen:

Deel dit artikel