Mensen lopen rond in een tentoonstelling. Ze kijken naar digitale projecties van Von Gogh kunstwerken.

Auteursrechten voor makers: hoe regel je het online?

Door je werk online beschikbaar te stellen kun je als maker een groot en soms ook onverwacht publiek bereiken. Een mooie kans die ook nieuwe vraagstukken oplevert. Bijvoorbeeld over auteursrechten. Hoe regel je dit goed? Wij leggen het aan je uit!

5 min. lezen

Als maker heb je altijd te maken met auteursrechten, ook in het digitale domein. Als je je werk digitaal beschikbaar wil maken, is het prettig om inzicht te hebben in je juridische positie. Ben je fotograaf en wil je foto's op Flickr plaatsen? Of ben je acteur en wil je een stuk uit een toneelvoorstelling via Twitter delen? Van talkshowhost die een liveshow via een eigen kanaal wil streamen tot componist die een uitvoering op YouTube wilt zetten, wij helpen je graag met de volgende vragen.

Help jezelf op weg met deze vragen

Wat zet je online en waarom?

De eerste vraag is wat je precies online wil gaan zetten en waarom je dat wil doen. Wil je dat mensen het werk alleen bekijken of mogen ze het ook downloaden? Mogen anderen jouw werk vrij aanpassen of hergebruiken of alleen onder bepaalde voorwaarden? Wil je dat ze bij hergebruik van je werk je naam erbij vermelden of is dat niet nodig? En mogen ze het ook gebruiken voor commerciële doeleinden of liever niet?

Het beantwoorden van deze vragen helpt je om te bepalen onder welke voorwaarden je het werk gaat delen. Je kunt dit vastleggen in een licentie of gebruikersvoorwaarden. Dat kan bijvoorbeeld met een Creative-Commons-licentie (CC). Daarmee is voor alle gebruikers duidelijk wat ze wel of niet met je werk mogen doen. 

Bepaal de juiste licentie voor jouw werk. Gebruik hiervoor deze handige tool van Creative Commons: Choose a License.

Wie zijn de rechthebbenden?

Als je een nieuw werk maakt, ontstaat daar automatisch auteursrecht op. Je hoeft er niks voor te doen en gebruikers mogen jouw werk dan niet zonder toestemming hergebruiken.

Naast je eigen rechten, is het ook belangrijk om rekening te houden met rechten van anderen. Omdat je het werk samen met een ander maakt en de rechten deelt of omdat je iets van een ander gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan een samenwerking met musici, componisten, choreografen of een producent en het gebruik van een gedicht, tekst, foto of kunstwerk. Vraag toestemming voor het online plaatsen van het werk en de voorwaarden waaronder je dat doet.

Vraag toestemming voor het online plaatsen van werk dat je met anderen hebt gemaakt

Toestemming voor online gebruik

Toestemming van rechthebbenden om het werk te gebruiken in een fysiek of live product, betekent niet automatisch dat je ook toestemming hebt voor online verspreiding. Vraag dit dus expliciet na bij rechthebbenden als je van plan bent het werk online te delen.

Een uitzondering: werken uit het publieke domein

Werken waar geen auteursrecht meer op rust omdat de maker 70 jaar of langer overleden is, mag je vrij gebruiken. Ook voor commerciële doeleinden. Op jouw nieuwe bewerking ontstaat nieuw auteursrecht. Het hergebruik door anderen kun je vastleggen in licenties.

Ontdek welke rechten op het werk zitten

Weet je niet of een werk publiek domein is of welke rechten er op kunnen rusten? Via de tool 'Regel je rechten' kun je ontdekken welke auteursrechten nog op het werk rusten.

Ga naar de tool

Waar zet je het werk online?

Er zijn veel verschillend manieren om een werk online beschikbaar te stellen. Dat kan bijvoorbeeld via je eigen website, de website van een derde partij, via social media of online platforms zoals YouTube of Bandcamp.

Deze platforms hanteren hun eigen voorwaarden waaronder je het werk beschikbaar kunt stellen. Zorg ervoor dat je uitzoekt wat die voorwaarden inhouden voor je eigen (rechts)positie.

Vrouw bediend digitaal bord

Welk verdienmodel hanteer je?

Wil je je werk gratis beschikbaar stellen of wil je er een vergoeding voor krijgen? Welke tarieven ga je voor welk soort gebruik hanteren? Je kunt als maker zelf licenties of gebruiksvoorwaarden uitgeven waarin beschreven staat wat anderen met het werk mogen doen.

Als verdienmodel kun je bijvoorbeeld kiezen voor betaalde downloads of een abonnementssysteem rechtstreeks vanaf je eigen website. Enkele bekende voorbeelden zijn: Lubach TV, waar je tegen betaling de opnames van Arjan Lubach's liveshow kan bekijken, Unveil, een wereldwijd platform voor kunstfotografie dat gebruik maakt van blockchain technologie en Wattpad, een platform waarop schrijvers hun verhalen delen met een wereldwijde lezerscommunity.

Deel dit artikel

Portretfoto van Andrea. Ze heeft een glimlach en halflang donkerbruin haar. Ze draagt een donker shirt en lange gouden oorbellen.

Andrea Langendoen specialiseert zich in auteursrechten en AVG. Hoe zit dat bij het ontwikkelen van digitaal materiaal of het online verspreiden van je werk? Bij haar ben je aan het juiste adres!

Projectleider en adviseur

De DEN nieuwsbrief. Iedere maand in je inbox.

Tips, inspiratie en kennis over digitale transformatie in de cultuursector
Schrijf je in