Persoonlijk advies, speciaal voor de cultuursector
We beantwoorden korte, praktische vragen over auteursrecht in het digitale domein en wijzen je de weg. Voor uitgebreide juridische dossiers verwijzen we door naar gespecialiseerde partijen.
Anders dan bij een algemeen juridisch loket praat je bij ons met iemand die de cultuursector door en door kent. Geen wachtrij, geen dik dossier, gewoon een kort, praktisch antwoord van iemand die precies weet wat er speelt bij musea, archieven, theaters en poppodia.
Beeld & collectie
Mag je een foto of object uit je collectie online tonen? Wat geldt er bij digitalisering en publicatie van erfgoedmateriaal?
Muziek & digitale publicatie
Wil je een muziek-, dans- of theaterproductie online publiceren? Dan heb je te maken met zowel auteursrecht (via BumaStemra) als naburige rechten van uitvoerenden en labels (via Sena).
Citaat & hergebruik
Wanneer mag je werk van anderen citeren of hergebruiken, en hoe zit het met bronvermelding en licenties?
Publiek domein & licenties
Is een werk auteursrechtelijk beschermd of rechtenvrij? Hoe werken Creative Commons-licenties in de praktijk?
Online & sociale media
Wat mag je delen op je website en social kanalen, en waar liggen de grenzen bij hergebruik van content?
AI & auteursrecht
Mag je AI trainen op of laten genereren met werk uit je collectie? Wat zijn de auteursrechtelijke gevolgen van AI-toepassingen?
Vragen waarmee je bij ons terecht kunt
Een greep uit de vragen die eerder bij ons zijn binnengekomen, puur ter illustratie, dus zonder pasklaar antwoord. Elke situatie is anders, dus leg je eigen vraag gerust aan ons voor. Vraag een gesprek aan. (opent in nieuw tabblad)
"Mogen we als marketingafdeling beelden delen op social media?"
"Wat te doen met werken waar nog auteursrecht op rust, maar waarvan de maker is overleden en er geen erfgenamen te vinden zijn?"
"Bij wie liggen de auteursrechten op geschonken materiaal, bijvoorbeeld een foto?"
Twijfel je of je vraag de moeite waard is?
Op het werk kom je vaak onverwacht een juridische vraag tegen. Denk aan een foto die je wil delen, een afwijkend contract, of een nieuwe AI-tool. Hulp zoeken voelt dan al snel als een drempel. Je denkt al gauw: dit is vast te klein, of we zoeken het zelf wel uit. Je hoeft niet eerst zeker te weten of je vraag "het waard is", dat mag ook precies de vraag zijn die je aan ons stelt.
Wij kennen de cultuursector door en door, bij veel musea, archieven en theaters zien we vergelijkbare vragen terugkeren. Bekijk ook de andere kennis en praktijkvoorbeelden over auteursrecht (opent in nieuw tabblad) op DEN. We zijn er juist voor die korte vraag tussendoor.
Met wie ga je in gesprek?
Andrea Langendoen
Adviseur Juridische zaken/Auteursrecht bij DEN
Bij DEN richt Andrea zich op de juridische kant van digitale transformatie in de cultuursector. Denk aan vragen over digitaal hergebruik binnen de podiumkunsten, auteursrecht en de juridische aspecten van AI. Ze deelt haar kennis regelmatig tijdens DEN Talks en webinars over auteursrecht en AI.
Daarnaast werkt Andrea sinds 2019 als zelfstandig projectleider en (juridisch) adviseur binnen de cultuursector. In die rol heeft ze bij veel verschillende culturele organisaties mee kunnen kijken en ervaring opgedaan met de juridische vraagstukken die daar in de praktijk spelen.
Een gesprek aanvragen
Heb je een vraag die niet in een paar regels te beantwoorden is? Vraag een kort adviesgesprek van 30 minuten aan. We nemen meestal binnen drie werkdagen contact met je op. Het advies wordt altijd gegeven binnen de kaders van het Reglement Eerstelijns juridisch advies DEN. (opent in nieuw tabblad)
Zo werkt het:
Vul het formulier in met je vraag en contactgegevens.
Na het invullen ontvang je een e-mail waarmee je direct een gesprek kunt inplannen.
Wij beoordelen je vraag en bekijken of deze schriftelijk kan worden beantwoord of dat een gesprek nodig is.
Andrea laat je weten of het ingeplande gesprek doorgaat of dat je een schriftelijk antwoord ontvangt.
Is aanvullende expertise nodig? Dan verwijzen we je gericht door naar een passende partij.
Veelgestelde vragen
Mag ik objecten uit onze collectie zomaar online publiceren?
Dat hangt af van de auteursrechtelijke status van het werk. Op werk waarvan de maker langer dan 70 jaar geleden is overleden rust meestal geen auteursrecht meer; dat is dan publiek domein. Voor recenter werk heb je doorgaans toestemming van de rechthebbende nodig, ook als het fysieke object in jouw bezit is. Eigendom van een object en het auteursrecht erop zijn namelijk twee verschillende dingen. We helpen je graag inschatten in welke categorie jouw materiaal valt.
Wat is het verschil tussen eigendom en auteursrecht?
Als je een schilderij, foto of brief in je collectie hebt, ben je eigenaar van het fysieke object. Het auteursrecht, het recht om het werk te verveelvoudigen en openbaar te maken, blijft echter bij de maker of diens erfgenamen, tot 70 jaar na het overlijden van de maker. Voor online publicatie of reproductie is dus vaak aparte toestemming nodig, los van wie het object bezit.
Hoe weet ik of een werk in het publiek domein valt?
De hoofdregel is dat auteursrecht vervalt 70 jaar na het overlijden van de maker. Een werk uit bijvoorbeeld 1900 van een maker die in 1945 overleed, is sinds 2016 publiek domein. Let op: bij meerdere makers telt de langstlevende, en voor fotografie en bij heruitgaven kunnen aparte regels gelden. Twijfel je? Leg de vraag aan ons voor met zoveel mogelijk informatie over de maker en het jaar.
Mag ik werk van anderen citeren in een publicatie of tentoonstelling?
Het citaatrecht maakt het mogelijk om beschermd werk te gebruiken zonder toestemming, mits aan een aantal voorwaarden is voldaan: het citaat dient een doel zoals aankondiging, beoordeling of wetenschappelijke verhandeling, het werk is rechtmatig openbaar gemaakt, het citaat is proportioneel (niet meer dan nodig) en je vermeldt de bron en de maker. Of jouw gebruik onder het citaatrecht valt, hangt af van de context, daar kijken we graag met je naar.
Wat houdt een Creative Commons-licentie precies in?
Creative Commons (CC) is een set standaardlicenties waarmee makers vooraf aangeven wat anderen met hun werk mogen doen. Afhankelijk van de licentie mag je het werk bijvoorbeeld delen en bewerken, mits je de maker vermeldt (BY), het niet commercieel gebruikt (NC) of onder dezelfde voorwaarden deelt (SA). Het is een handige manier om je eigen materiaal beschikbaar te stellen én om hergebruik van andermans werk veilig te regelen. Controleer altijd welke specifieke licentie van toepassing is.
Moet ik betalen voor muziek als ik een productie online publiceer?
Ja, meestal wel. Bij online (her)gebruik van muziek heb je te maken met twee soorten rechten: het auteursrecht van de componist en tekstschrijver (geregeld via BumaStemra) en het naburig recht van de uitvoerenden en het platenlabel (geregeld via Sena). BumaStemra heeft met platforms als YouTube en Spotify al afspraken over de auteursrechtelijke kant, maar de naburige rechten moet je vaak nog apart regelen — en dat kan tijd kosten. We helpen je uitzoeken welke partijen in jouw situatie relevant zijn.
