Abstract digitaal kunstwerk. Lijkt op koraal in de kleuren paars, geel en oranje.

DEN Focusmodel: startpunt voor digitale transformatie

Digitaal transformeren is geen makkelijke opgave. Daarom ontwikkelden wij een praktisch hulpmiddel om mee van start te gaan: het DEN Focusmodel. Dit model is een van de basismodellen van onze visie op de digitale transformatie en komt in vrijwel alle programma’s van de DEN Academie terug.

6 min. lezen

Krijg inzicht in jouw digitale activiteiten

Digitale transformatie is wat anders dan het ontwikkelen van een nieuwe site of het streamen van een voorstelling. Het is een fundamentele keuze om in alles wat je doet na te gaan of en hoe je digitaal kan werken. Je integreert daarmee digitale technologie in zowel je beleid als je activiteiten. Deze integrale werkwijze is belangrijk omdat het cruciaal is voor een succesvolle transformatie. Het is geen eenvoudige opgave die je snel kan doorvoeren. Het vraagt om een doordachte (digitale) strategie, waarbij je stapsgewijs alle onderdelen van je organisatie meeneemt. Maar hoe krijg je meer inzicht in deze geïntegreerde aanpak? Hoe speel je hier met jouw organisatie of je activiteiten op in? Waar begin je? En wat levert het je op?

Om hier meer inzicht in te krijgen ontwikkelde DEN een praktisch hulpmiddel: het DEN Focusmodel. Daarmee breng je de digitale activiteiten van jouw organisatie in kaart. Op basis van de uitkomsten kan je kijken hoe je meer samenhang kan creëren, zo kan je toekomstige ideeën beter vormgeven

Wat is het DEN Focusmodel?

Het DEN Focusmodel bestaat uit vier assen: ‘product’, ‘publiek’, ‘bedrijf’ en ‘maker’. Met die vier assen worden vier kwadranten gecreëerd, waarbinnen je de digitale initiatieven, projecten, producten en diensten van je organisatie en de uitgangspunten (waarden) van je strategie kunt plotten.

De vier kwadranten

  • Creatie: dit betreft de relatie tussen de maker en het product, met name de manier waarop makers met behulp van digitalisering nieuwe verhalen kunnen vertellen.
  • Beleving: dit betreft de beleving van het product door het publiek. Door digitale technieken te gebruiken kan jouw concert of tentoonstelling op een nieuwe manier beleefd worden. Of je kunt verdieping of context toevoegen.
  • Waarde: dit betreft de relatie tussen de bedrijfsvoering en je publiek. Digitalisering kan helpen bij het ontwikkelen van een nieuw businessmodel of bij het vergroten van je verdienvermogen. Ook kan het je helpen om je (maatschappelijke) impact te vergroten.
  • Proces: Bij het maken van een tentoonstelling of een voorstelling komt veel kijken. In de praktijk werk je vaak op afstand met elkaar samen, je wilt de maakprocessen met elkaar kunnen delen. Digitalisering kan helpen om werkprocessen efficiënter te maken en om producties en activiteiten eenduidig binnen de organisatie te documenteren en archiveren met het oog op hergebruik en kennisborging.

Het DEN Focusmodel

DEN Focusmodel CC BY-ND 4.0
DEN, CC BY-ND 4.0

Hoe pas je het DEN Focusmodel toe?

Je kunt het model zelf als een hulpmiddel inzetten om met je collega’s gesprekken op te starten over je eigen werkpraktijk en de digitale activiteiten die binnen je organisatie worden ontwikkeld. Werken met het DEN Focusmodel nodigt je uit nieuwe ideeën te ontwikkelen en wat de betekenis daarvan is binnen elk van de kwadranten. Het model helpt je zo keuzes te maken over welke rol digitalisering voor jouw organisatie kan betekenen en zo kan je hierin verdere keuzes maken.

  1. Overzicht van digitale activiteiten

    Begin met een lijst te maken van wat je zoal op het digitale vlak doet. Voorbeelden van digitale activiteiten zijn een livestreamvoorstelling, digitale kunst en een digitaal recreatieplatform voor publiek. Betrek ook de marketinginstrumenten waaronder het gebruik van social media, een CRM-systeem, content aggregatie en data-analyse. En vergeet ook de praktische organisatietools niet.

  2. Mappen van digitale projecten

    Vervolgens kun je de verschillende digitale projecten en activiteiten mappen op het DEN Focusmodel. Daarmee krijg je een beeld waar de focus ligt binnen je organisatie. Ben je digitale initiatieven aan het ontwikkelen op één of al op verschillende kwadranten? Op welke vlakken binnen het model ben je met elkaar actief? Door met het DEN Focusmodel aan de slag te gaan kun je bekijken waar je nu staat. Wanneer er veel aandacht is voor de inrichting van ICT binnen de organisatie en het digitaal samenwerken bevind je je linksonder, in het kwadrant proces. Onder de kwadrant creatie vallen hybride artistieke uitingen, zoals digitale coproducties, content op de website.

Een digitale transformatie stopt nooit, pas het model vaker toe om te kijken of er nieuwe ontwikkelingen zijn.

  1. Verkennen van nieuwe richtingen en digitale mogelijkheden

    In sessies tussen verschillende afdelingen kun je samen met behulp van het DEN Focusmodel nieuwe richtingen en digitale mogelijkheden verkennen. Samen kan je ontdekken waar digitaliseringsmogelijkheden liggen die passen bij de waarden en mogelijkheden van jouw organisatie. Je hebt nu een start gemaakt met je digitale strategie en hebt kansen in kaart gebracht. Op basis van zulke interne dialogen komen ook zaken op de agenda zoals het ontwikkelen van (digitale) vaardigheden en afstemming en samenwerking tussen afdelingen.

  2. Samen bouwen aan een digitale strategie

    In het ideale geval bouw je aan een breed gedragen digitale strategie die alle vier de kwadranten van het model beslaat. Een aanpak die recht doet aan de input (ideeën en wensen) en de mogelijkheden van alle verschillende afdelingen binnen je organisatie. Dat hoeven echt niet per definitie hele grote (en dure) projecten te zijn. Ook samen nadenken hoe je in de toekomst met de hele organisatie een project begint, is een belangrijke stap. Al dan niet samen met andere partijen. Daarbij is het goed te realiseren dat het model niet eenmalig wordt toegepast. Een digitale transformatie stopt nooit. Het is noodzakelijk om regelmatig het model toe te passen en te kijken of er nieuwe ontwikkelingen zijn. Zo kan de gekozen koers worden bijgesteld.

Aan de slag met het DEN Focusmodel

Het DEN Focusmodel is een van de basismodellen van onze visie op digitale transformatie. In vrijwel alle programma’s in de DEN Academie komt dit model terug.

Naar de DEN Academie

Deel dit artikel

Portret van Marcus. Een man met kort halfgrijs haar en een donkere bril. Hij draagt een paars overhemd met daaroverheen een donkere trui.

Marcus Cohen richt zich op procesoptimalisatie en innovatief werken. Van linked open data en shared services tot informatiemanagement en archiveren voor de toekomst. Daarnaast weet hij alles over het DEN Focusmodel.

Senior adviseur

De DEN nieuwsbrief. Iedere maand in je inbox.

Tips, inspiratie en kennis over digitale transformatie in de cultuursector
Schrijf je in