Verantwoorde digitale innovatie: de kansen voor cultuur in het nieuwe coalitieakkoord
Het nieuwe coalitieakkoord zet een heldere ambitie neer: Nederland wil uitblinken in verantwoorde digitale innovatie. Bij DEN zien we dit als een cruciale erkenning van wat wij al langer signaleren: technologie is geen randvoorwaarde meer, maar de omgeving waarin onze cultuur leeft, ademt en groeit. Het akkoord erkent dat digitalisering een sleutelrol speelt in maatschappelijke uitdagingen waar ook de cultuursector mee te maken heeft, zoals de krapte op de arbeidsmarkt en de noodzaak voor een gezonde economie.
Hoewel de sector voor uitdagingen staat, biedt deze focus op digitale innovatie ook een kans. Juist door nu de koppeling te maken tussen cultuur en digitalisering, kunnen we de meerwaarde en de veerkracht van onze sector benadrukken. Het dwingt ons om scherpere keuzes te maken over hoe we technologie inzetten voor onze publieke opdracht.
Een bredere blik op onze digitale wereld
De focus op digitale autonomie raakt de cultuursector in de kern. Kiest het kabinet voor een eigen Europese infrastructuur? Dan gaat dat direct over de veiligheid van ons digitale geheugen. Maar de ambities reiken verder dan de techniek. Het akkoord vraagt om een veilige online wereld en bescherming tegen de schaduwkanten van technologie.
Juist hier kan de cultuursector haar unieke waarde tonen door technologie menselijk en begrijpelijk te maken. Dit vraagt om een eerlijk digitaal ecosysteem waarin de waarde van creativiteit centraal staat. Zo’n systeem biedt de sector de kans haar relevantie te vergroten: van het binden van nieuw publiek tot het ontsluiten van unieke digitale kunstvormen, zoals immersieve ervaringen en grenzeloze co-creatie. Door de positie van makers hierbij te borgen, leggen we een fundament waarop innovatie de artistieke vrijheid niet beperkt, maar juist vleugels geeft.
Wanneer de overheid bovendien inzet op toegankelijkheid voor iedereen, ligt er voor ons een directe opdracht: zorg dat digitale cultuuruitingen inclusief blijven. Dat is de weg naar een groter publieksbereik en langdurige toekomstbestendigheid.
Digitalisering als bestuurlijke koers
De politieke intenties zijn helder, maar de echte winst zit in de structurele verankering binnen culturele organisaties. Digitale transformatie moet van de IT-afdeling naar de bestuurstafel. Dit vraagt om een fundamentele herijking: digitalisering is geen project met een einddatum, maar een integraal onderdeel van de artistieke en maatschappelijke missie.
In onze advisering aan de Tweede Kamer en het veld focussen we op drie succesfactoren:
- Bouw een digitaal weerbare sector: veranker cultuur in de nationale cybersecurity-strategie. Onze digitale collecties zijn vitaal erfgoed dat bescherming verdient.
- Versterk data-autonomie en publieksbereik: zet in op een landelijke aanpak voor publieksdata. Zo blijven instellingen — ook in de regio — onafhankelijk van grote tech-platforms en houden zij zelf de regie over hun publieksrelatie.
- Maak ruimte voor structurele innovatie: stap af van losse pilots en kies voor duurzame programma's die sectoroverstijgende samenwerking en nieuwe artistieke vormen aanjagen.
De rol van DEN
In dit politieke landschap is DEN de verbindende schakel in het ecosysteem. Onze focus ligt op kennis, directe toepasbare tooling en strategische borging. Wij blijven instellingen ondersteunen bij het vertalen van digitalisering naar langetermijnbeleid, terwijl we beleidsmakers adviseren om randvoorwaarden voor veiligheid en innovatie structureel in te bedden in financieringskaders.
De bouwstenen liggen er; samen zorgen we voor een cultuursector die niet alleen digitaal vaardig is, maar ook krachtig, relevant en toekomstbestendig.
