Maria Callas in Nederland: archief Holland Festival online beschikbaar

Het enige optreden van Maria Callas in Nederland is vastgelegd en terug te vinden in het archief van het Holland Festival, waarin nog veel meer van dit soort parels terug te vinden zijn.

Het is natuurlijk zonde om zo'n unieke registratie alleen intern beschikbaar te stellen. Daarom is dit archief nu ook online toegankelijk gemaakt, zodat iedereen hiervan kan genieten.

Naast het terugblikken op de roemruchte geschiedenis van het festival is deze grootscheepse digitaliseringsactie ook een manier geweest om de reputatie als toonaangevend internationaal theaterevenement te versterken.

Holland Festival: internationale faam

Het internationale podiumkunstenfestival Holland Festival bestaat bijna zeventig jaar. Daarom is nu het hele archief met informatie over alle edities en producties online beschikbaar. Daarnaast worden onder de titel Holland Festival Parels zeventig historische televisiefragmenten over het festival online gepubliceerd.

De historie van het Holland Festival gaat terug tot 1948, toen de eerste editie plaatsvond. Op de website is in het online archief informatie over de programmering van alle edities opgenomen. Het archief bevat per concert of voorstelling een pagina met daarop de titel van de voorstelling, datum van uitvoering en locatie, maar ook de credits, beschikbaar fotomateriaal en achtergrondinformatie over de voorstelling en biografieën van artiesten. In de komende jaren zal het archief worden aangevuld met oude programmaboekteksten, avondprogramma’s en voorstellingsfoto’s. Hiervoor worden diverse materialen gedigitaliseerd.

De internationale uitstraling van het festival blijkt onder andere uit een reeks van wereldpremières en unieke optredens van diva’s als Maria Callas tot Antony and the Johnsons die tijdens het Holland Festival hebben plaatsgevonden.

Grafisch ontwerpers en beeldend kunstenaars

Tevens plaatst het festival al zijn affiches online. Niet alleen het programma-aanbod is van hoog internationaal niveau, de affiches zijn steeds van de hand van vooraanstaande Nederlandse grafisch ontwerpers of beeldend kunstenaars. Alle affiches worden opgenomen in de collectie van het Stedelijk Museum en het Wim Crouwel Instituut. Een deel van de affiches is te bekijken op Google Arts & Culture.

Holland Festival Parels

In het archief van Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid zijn zo´n zeshonderd fragmenten te vinden over het Holland Festival. Onder de titel Holland Festival Parels worden televisiefragmenten ontsloten, die een overzicht geven van zeventig jaar rijke Holland Festivalgeschiedenis. Deze fragmenten zijn beschikbaar gesteld door VPRO, NTR en het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Daarnaast zijn op het eigen YouTube kanaal nog eens 250 video’s uit de eigen collectie van het Holland Festival terug te vinden, waaronder de uitzendingen die VPRO jaarlijks uitzendt tijdens het festival.

Er zijn ook digitale voorstellingen te vinden op de site van het Holland Festival. The Transmigration of Morton F. en The Book of Sand zijn opvallend door de mate van interactiviteit en combinatie van kunstvormen.

Samenwerken met partners

Voor de totstandkoming van het archief is met verschillende partners samengewerkt. Waaronder de VPRO, het Maria Austria Instituut en De Groene Amsterdammer.

  • De VPRO is een belangrijke mediapartner voor het Holland Festival en heeft juridische ondersteuning geboden bij het clearen van rechten voor zeventig van deze fragmenten. De jurist van de VPRO en een medewerker van het festival hebben veel werk gestoken in het benaderen en toestemming krijgen van alle rechthebbenden. Binnen het project is een checklist ontwikkeld om dit systematisch af te handelen.
  • Via een regeling met het Maria Austria Instituut werden de rechten voor 200 à 300 foto’s afgekocht in lage resolutie, zodat ze gebruikt kunnen worden in het webarchief.
  • In De Groene Amsterdammer verschenen in de loop der jaren diverse recensies over voorstellingen. Het blad heeft voor het archief nu een reeks van vier thematische boeketten van artikelen over het festival beschikbaar gemaakt. De bundelingen artikelen zijn samengesteld door redacteur Max Arian die in 1956 voor het eerst het festival bezocht. Hij heeft de vier bundels voorzien van inleidingen.
Amsterdams fotoarchief voor de kunsten

Het Maria Austria Instituut (MAI) verzamelt en exploiteert fotoarchieven van bijzondere kwaliteit van fotografen die een uitgesproken band met Amsterdam hebben. Het MAI doet dat om het werk van de fotografen blijvend deel uit te laten maken van het visuele erfgoed van ons land. Het MAI beheert inmiddels de archieven van ruim vijftig fotografen. In totaal gaat het om ruim zeven miljoen negatieven. In samenwerking met het Stadsarchief Amsterdam worden de archieven bewaard, beheerd en, waar mogelijk, gedigitaliseerd. Het MAI brengt de archieven onder de aandacht van het publiek en organiseert presentaties, tentoonstellingen, boeken en educatieve activiteiten. Via het MAI zijn foto's als download beschikbaar voor divers gebruik. Van de foto's in deze beeldbank zijn vaak ook hoogwaardige prints te bestellen.

Digitalisering: hoe ging het festival te werk?

Het Holland Festival huisde, inclusief archiefruimte, oorspronkelijk aan het Kleine-Gartmanplantsoen in Amsterdam. Met de verhuizing naar het Muziekgebouw aan 't IJ is een deel van het archief met affiches en foto’s ondergebracht bij het voormalig Theater Instituut Nederland aan de Herengracht. Voor de nieuwe website stelde Norbert Bode, hoofd communicatie en marketing, een plan voor de digitalisering en het ontsluiten van het archief op. Er waren twee belangrijke eisen.

De eerste was dat via het Content Management Systeem, het CMS, elk jaar het actuele festivalprogramma gepubliceerd kan worden met alle relevante kaartverkoopinformatie. Eigenlijk de content zoals deze ook in de gedrukte brochure is opgenomen, maar dan voortdurend geactualiseerd. En niet onbelangrijk: waaraan bijvoorbeeld ook nieuw beeldmateriaal toegevoegd wordt. De tweede eis betrof de archiefvoorziening, waarbij het materiaal na afloop van een seizoen direct aan het online archief wordt toegevoegd.

Inhaalslag

In 2014 is de nieuwe website gelanceerd. Materialen vanaf 1997 waren meest al digitaal beschikbaar. Deze werden ook geïmporteerd in het CMS. Een belangrijke bron voor de geschiedenis van het Holland Festival was het boek Een Nederlands Wonder; 50 jaar Holland Festival. Er was een inhaalslag nodig om al het materiaal uit deze publicatie digitaal te maken en in het nieuwe CMS op te nemen. Het boek is opgedeeld in vijf perioden van tien jaar. Veel beschrijvende informatie werd overgetypt door studenten. En het lexicon met alle uitgevoerde producties in de periode 1948-1998 vormde een uitstekende basis. Alle metadata werd vervolgens gecontroleerd en waar nodig gecorrigeerd en gelijk gemaakt.

Ook daarna werd met de hulp van stagiaires en vrijwilligers verder gedigitaliseerd, bijvoorbeeld alle avondprogramma’s, programmaboekjes met achtergrondinformatie en interviews.

Het belang van een eigen archief

Het Holland Festival hecht er veel waarde aan om zelf te beschikken over een historisch archief. De presentatie van informatie op de eigen site onderscheidt zich van de informatie in de Theaterencyclopedie. Daar staan een beknopt productieoverzicht en een korte beschrijving van het festival met een opsomming van de diverse artistiek leiders en festivaldirecteuren, waaronder Peter Diamand, Ivo van Hove, Pierre Audi en Ruth Mackenzie.

Het CMS met het archief is omvangrijk en bevat een schat aan belangrijke informatie over makers en uitvoerenden binnen de internationale podiumkunsten. Het archief met foto’s, biografieën, filmpjes en programmaboekjes is daarmee ook een relevante bron voor de pers die nu een belangrijk deel van hun onderzoek zelf via de site kan doen.

Theatergeschiedenis

Het digitaliseren van historische materialen vereist een aantal controleslagen. De digitaal gescande teksten worden heel precies nageplozen op spelling en juiste schrijfwijze van bijvoorbeeld componistennamen. Dit levert de organisatie inzicht op in de grote lijnen die het festival heeft ingezet en de traditie die is ontstaan. Zo zie je bijvoorbeeld in de programmering de opkomst van de beroemde componist Stockhausen. Uit het archief blijkt dat er ruim veertig voorstellingen met werken van hem zijn uitgevoerd, waaronder een werelddebuut in 1960 en een choreografie van Hans Van Manen in 1966.

Het Holland Festival heeft de reputatie bijzondere artiesten naar Nederland halen. Het enige optreden van Maria Callas in Nederland in 1959 vond dan ook plaats tijdens het Holland Festival. Het festival behoort inmiddels tot het langstlopende festival binnen de categorie van belangrijkste internationale festivals in Europa zoals de Wiener Festwoche, Festival d’Avignon, Edinburgh International Festival, LIFT London enTheater Treffen Berlin. Het Holland Festival is vooralsnog de enige die veel aandacht besteedt aan het archief en de plek op de website.

Maria Callas in Nederland

Maria Callas heeft slechts één keer opgetreden in Nederland. In de beeldbank van MAI zijn twee foto´s opgenomen. In 1998 overleed Peter Diamand, de eerste artistiek leider van het Holland Festival. De necrologie in NRC belichtte Diamands legendarische status en de rol die hij speelde om Callas naar Nederland te halen.

 

Toekomstplannen

Hoofd communicatie en marketing Norbert Bode werkt aan een nieuw digitaliseringsplan voor het Holland Festival. Hij onderzoekt welke materialen uit het eigen archief in aanmerking komen voor digitalisering. Zo is er bijvoorbeeld nog een verzameling audio op geluidscassettes. Bode onderzoekt hoe de financiering voor dit project en kijkt daarbij naar samenwerking met andere partijen.

Het Holland Festival maakt gebruik van het Google Ad Grants programma. Door slim om te gaan met de inhoud van het archief kan het Holland Festival relevante Google AdWords campagnes ontwikkelen om zo beter in zoekresultaten naar voren te komen. Op die manier hoopt het Holland Festival door combinatie van kwaliteit van het programma én de geschiedenis van het festival een nieuwe generatie bezoekers aan te spreken.

Tips
  • Het beschikken over een historisch archief blijkt van groot belang. Dit draagt bij aan kennis over en inzicht in de eigen identiteit.
  • Maak gebruik van Google Ad Grants programma. De historische content kun je inzetten voor slimme AdWords campagnes. Het Holland Festival  bijvoorbeeld heeft met externe begeleiding dit budget weten uit te bouwen tot een jaarlijks besteedbaar budget van een aantal ton. Lees meer over Google Ad Grants.
  • Maak het leuk voor bezoekers om online door het archief te bladeren. Een variatie aan materialen en zoekingangen draagt hieraan bij.
  • Werk samen met mediapartijen. Je kunt elkaars content verrijken en bezoek naar elkaars website genereren.
  • Om audiovisuele materialen te kunnen publiceren is het van belang om de rechten goed te regelen. Maak vooraf goede afspraken over het hergebruik van materialen die je als instelling bij een erfgoedbeheerinstelling wil onderbrengen.

-

Foto header: © Thonik 

Thema's
Deel dit artikel