Rotterdams Philharmonisch Orkest maakt geschiedenis zichtbaar

Het Rotterdams Philharmonisch Orkest bestaat honderd jaar. Om dit te vieren zijn er allerlei activiteiten georganiseerd, waaronder een online historisch overzicht van honderd jaar orkest.

Voor het honderdjarig jubileum organiseerde het orkest onder andere speciale gratis concerten voor bewoners van Rotterdamse wijken en er stonden door de hele stad speciale luisterstoelen. Er was een jubileumcruise en er kwam een jubileumboek. Daarnaast werd er op de website van het Rotterdams Philharmonisch een historisch overzicht gepubliceerd van honderd jaar orkest, met daarin foto’s, verhalen en historisch archiefmateriaal. 

Het verhaal van het orkest

De historische tijdlijn is een van de vele activiteiten die werden georganiseerd ter ere van het jubileum. De tijdlijn begint bij het jaar van oprichting, en vertelt het verhaal van alle belangrijke gebeurtenissen in de honderd jaar daarna. Van het eerste openluchtconcert in diergaarde Blijdorp, via de donkere jaren van de Tweede Wereldoorlog naar de opening van De Doelen, hoofdwartier van het RPhO sinds 1966. Ook de verschillende chef-dirigenten komen langs, de ene samenwerking succesvoller dan de andere. En de vele bijzondere concerten, zoals het filmconcert in 1988.  Een van de inspiratiebronnen was de historische tijdlijn van het Anne Frank Museum vanwege de veelzijdigheid en de publieksvriendelijkheid.

De historische tijdlijn

Waarom een tijdlijn?

‘Een online tijdlijn is  heel wat anders dan bijvoorbeeld een jubileumboek’, vertelt Bart Diels, die als contentmarketeer een groot deel van de verhalenselectie van de tijdlijn voor zijn rekening nam. ‘Een boek vertelt vaak een lineair verhaal, terwijl we met de tijdlijn verschillende verhalen naast en door elkaar willen vertellen. Die verhalen geven gezamenlijk een compleet beeld van het Philharmonisch Orkest, maar ook de mogelijkheid om heen en weer te klikken en de voor jou interessante gebeurtenissen eruit te halen. We voegen er ook voortdurend nieuwe verhalen en archiefmaterialen aan toe en de bedoeling is dat de tijdlijn ook na het jubileumjaar blijft groeien.In die zin is de tijdlijn dynamischer dan een boek. We wilden iets dat breed toegankelijk is en verhalen, maar ook beelden en geluiden met elkaar verbindt en deelbaar is. Dat alles kun je met een online publicatie verwezenlijken.’

Voor het maken van het historische tijdlijnoverzicht is er intensief samengewerkt tussen verschillende afdelingen van het orkest. Bart Diels was hoofdverantwoordelijk voor het aanleveren van het archiefmateriaal, maar voor de ontwikkeling van de tijdlijn zelf is samengewerkt met Willemijn Brakenhoff, medewerker online marketing, die de tijdlijn technisch heeft helpen ontwikkelen vanaf het begin. Daarnaast was er ook een orkestlid betrokken bij het verzamelen van de materialen, die als ‘insider’ veel weet van de geschiedenis van de organisatie. De financiering van het project is mogelijk gemaakt door een belangrijke financiële bijdrage van het Vriendenfonds van het Philharmonisch Orkest. Daarnaast hebben verschillende fondsen bijgedragen en is er eigen budget beschikbaar gesteld.

Het verzamelen van archiefmateriaal

Bij het samenstellen van de tijdlijn is veel gebruik gemaakt van eigen archiefmateriaal. Maar ook bij het Rotterdams Gemeentearchief lag veel materiaal. Een voordeel hierbij was dat er bij het 75-jarig jubileum van het orkest een historische kroniek is geschreven waarvoor al veel onderzoek in het gemeentearchief was gedaan en materiaal al beschikbaar was. Van de afgelopen 25 jaar was veel (digitaal) archiefmateriaal beschikbaar in het eigen archief en ook het online nieuwsarchief bleek een belangrijke bron. Ook het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid had veel opnames van het orkest in bezit, waarvan de oudste zelfs uit 1937 komt. Deze zijn nog niet toegevoegd aan de huidige versie van de tijdlijn, maar dat is wel een plan voor de toekomst. Het digitaliseren van het archiefmateriaal heeft het orkest grotendeels zelf gedaan, met eigen scanapparatuur. Het orkest heeft zich veelal beperkt tot rechtenvrij materiaal.

Respons

Tot nu toe heeft de tijdlijn, in combinatie met de andere jubileumactiviteiten, geleid tot flink veel meer bezoekers aan de website. Of het leidt tot meer bezoekers aan de concerten is in deze fase nog niet te zeggen. Wel krijgt het orkest veel reacties via sociale media. Zo vertelt Willemijn Brakenhoff: ‘We hebben een keer een oproep gedaan via Facebook om persoonlijke herinneringen aan het orkest aan ons te mailen. Dat leverde veel mooie verhalen op. Het is ook bijzonder hoe bepaalde verhalen steeds terugkomen, zoals het concert dat in 1962 werd gehouden in de Rivierahal van Diergaarde Blijdorp. Bij de opnames daarvan hoor je de dierengeluiden er nog doorheen. Veel mensen hebben mooie herinneringen aan dat concert, het orkest kreeg meerdere reactie over specifiek dit concert.’

Publiek tijdens het concert in de Rivièrahal 1962. Foto: Rotterdams Philharmonisch Orkest
De opening van De Doelen in 1966. Foto: Rotterdams Philharmonisch Orkest

Het verloop van het project

Het RPhO is ongeveer driekwart jaar van tevoren met het project begonnen.  Het vereiste een strakke planning om op tijd archiefmaterialen en verhalen te verzamelen.  Bij de ontwikkeling van de tijdlijn hebben de contentmarketeer en de online marketeer intensief samengewerkt. Veel tijd is gaan zitten in het schrijven van de verhalen. Hiervoor werkte het team met een freelance journalist, maar de ervaring leert dat je als insider de verhalen vaak  net iets beter kent en er daardoor flink wat redigeerwerk bij kwam kijken. Kennis vanuit de organisatie zelf heeft een grote meerwaarde.

Toekomstplannen

Naar aanleiding van dit project heeft het orkest een aantal toekomstplannen gemaakt voor het archief. Zo wordt er momenteel gewerkt aan een beeldbank met historische foto’s. Daarnaast zal de tijdlijn in de toekomst worden uitgebreid met (historische) opnames van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en blijft de tijdlijn ook na het jubileumjaar bestaan en verder aangevuld worden. Ook wil het orkest graag een historisch overzicht publiceren van alle musici die ooit bij het orkest hebben gespeeld. In die zin bestaan er veel inspirerende voorbeelden, zoals het Doelengeheugen, of het project Vele Handen uit de erfgoedwereld. Diels: ‘Het jubileumjaar en de tijdlijn heeft ons wederom geconfronteerd met de noodzaak om (nog) meer werk te maken van ons archief. Maar ook hoeveel mooie verhalen we hebben en hoe content marketing (het maken van die verhalen) en online marketing (het verspreiden ervan) elkaar kunnen versterken. En we zijn enorm bevoordeeld als orkest: de mooie verhalen liggen hier voor het oprapen.’

Resultaten van het project

Het jubileumjaar is van het Rotterdams Philharmonisch Orkest is nog in volle gang, maar een aantal resultaten van het project worden steeds meer zichtbaar:

  • De website trekt fors meer bezoekers
  • De tijdlijn, maar ook de andere activiteiten van het jubileumjaar bieden elk op een eigen manier kansen om interactie met het publiek te genereren. Zo heeft de tijdlijn al verschillende mooie persoonlijke verhalen van Rotterdammers opgeleverd. Tijdens de activiteiten van het jubileumjaar is sterks ingezet op een van de aspecten die het RPhO uniek maakt: de Rotterdamse identiteit van het orkest, en dat het orkest voor álle Rotterdammers is.
  • Het is voor de eigen organisatie een manier geweest om het archief verder op orde te krijgen. Ook laat het zien waar er op dit punt nog mogelijkheden zijn en waar verbeterpunten voor de organisatie liggen.
Jubileumjaar 2018: de activiteiten

De historische tijdlijn is niet de enige manier waarop het honderdjarig jubileum van het Rotterdams Philharmonisch Orkest wordt gevierd. Hieronder vind je een greep uit de activiteiten:

  • Gratis concertbezoek voor wijken in Rotterdam: bij elk concert in de Grote Zaal in 2018 worden er 100 gratis stoelen verloot voor Rotterdammers uit de verschillende wijken: bij elk concert wordt een andere wijk uitgenodigd. Op die manier krijgt heel Rotterdam de kans om een concert gratis bij te wonen.
  • Luisterstoel: op verschillende plekken in Rotterdam zijn speciale luisterstoelen neergezet waar je met twee personen kunt luisteren naar muziek
  • Jubileumboek: vanaf juni 2018 is het jubileumboek op verschillende plekken in Rotterdam verkrijgbaar
Podcasts

In de aanloop naar het jubileumjaar is het Rotterdams Philharmonisch orkest begonnen met het uitzenden van podcasts. Deze dienen als inleiding op de concerten en bevatten bijvoorbeeld interviews met dirigenten en muzikanten.  Ze zijn te beluisteren via Soundcloud.

Tips bij jubilea

  • Wanneer je als organisatie beschikt over een historisch archief, draagt dat bij aan kennis over de eigen identiteit en kan ook helpen met het (online) versterken van die identiteit.
  • Het bijhouden van een (online) nieuwsarchief over je organisatie kan helpen met het bepalen van highlights uit je geschiedenis.
  • Bij het bepalen van de koers voor het aanleggen van je archief is het raadzaam om te werken met een informatiebeleidsplan.
  • Er zijn verschillende zaken waar je op kunt letten bij het (laten) digitaliseren van je analoge materiaal, ook bij audiovisuele opnames. Lees meer over metadata en beschrijven van objecten en materialen

-

Foto header: Jan Hordijk / Rotterdams Philharmonisch Orkest

Thema's
Deel dit artikel