Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Een platform kiezen voor (live) videostreaming

Van grote theaterproducenten tot kleine zelfstandige makers en van festivals tot intieme solo’s, er wordt volop geëxperimenteerd met het online aanbieden van artistiek materiaal. Er zijn veel platforms waarop je als cultuurmaker kunt streamen en de mogelijkheden ervan zijn niet altijd duidelijk. We helpen je in dit artikel op weg bij het kiezen van een internetplatform dat past bij de plannen die jouw organisatie heeft met online producties. Aan de hand van een aantal belangrijke eisen die je aan het streamen van voorstellingen kan stellen, bespreken we de mogelijkheden van een aantal bekende en misschien wat minder bekende platforms. 

In dit artikel gaan we in op de volgende punten:

Inleiding

In dit artikel bespreken we niet alle streamingplatforms die er zijn. We hebben vooral gekeken naar een aantal bestaande, openbare platforms die:

  • veel gebruikt worden (ook door theaterproducenten)
  • speciaal voor de cultuursector ontwikkeld zijn
  • vooral voor smartphones of juist voor pc’s zijn ontwikkeld

Er zijn bekende en minder bekende platforms waarop je video’s kunt streamen. Die platforms hebben een aantal dingen met elkaar gemeen, maar er zijn ook belangrijke verschillen die belangrijk kunnen zijn bij het bepalen van je keuze. Hieronder vind je daarom een aantal vragen die, wanneer je ze beantwoordt, kunnen helpen een keuze te maken tussen verschillende streaming platforms.

Wat is (live)streamen?

Door de techniek van streamen kunnen kijkers een (live) opname van een theatervoorstelling rechtstreeks vanaf hun computer, laptop, tablet of smartphone bekijken. Voorheen moesten ze daarvoor een video downloaden. Pas als het hele bestand binnen was gehaald, kon het kijken beginnen. Bij streaming wordt de video in afzonderlijke pakketjes van videodata in een continu en goed geordende ‘stroom’ naar het apparaat van de kijker gestuurd. Die kan daardoor bij de start van het streamen ook direct beginnen met kijken.

Wat is een streaming platform?

Op internetplatforms komen mensen en/of partijen voor een bepaalde interactie bij elkaar. Ze kunnen er bijvoorbeeld met elkaar communiceren, handel drijven, services aanbieden en kennis uitwisselen. Sommige van de platforms in dit artikel worden ook wel social mediaplatforms genoemd, omdat ze (oorspronkelijk) bedoeld zijn als platforms waar mensen met elkaar communiceren. De internetplatforms in dit artikel zijn in elk geval ook (live)streamingplatforms. Dat wil zeggen dat individuen en organisaties er (live)video’s op kunnen tonen die door geïnteresseerden kunnen worden bekeken.

Vragen die je helpen kiezen

 

Live of on demand?

Toon je een voorstelling speciaal voor online publiek of kies je ervoor alleen voorstellingen te streamen die ook voor publiek in het theater worden opgevoerd? Wil je hybride programmeren – dus in de zaal en online? En wil je die voorstellingen dan ‘live’ of ‘on demand’ streamen?

Bij livestreaming toon je de voorstelling direct op het internet, terwijl deze ook op de planken wordt uitgevoerd. Realiseer je daarbij wel dat er altijd een kleine vertraging zit tussen de liveperformance en de gestreamde beelden.  On-demandvideo’s zijn eerder opgenomen video’s die de kijker op een zelfgekozen moment kan kijken. Films en series die door kabelexploitanten en streamingdiensten als Ziggo en Netflix worden aangeboden, zijn ook een vorm van streaming on demand.

Er zijn nog meer varianten mogelijk. Je kunt bijvoorbeeld oude registraties online aanbieden, allemaal tegelijk of in tijdvakken geprogrammeerd. Theater Utrecht toont bijvoorbeeld onder de naam Thuis Theater Utrecht verschillende archiefvoorstellingen steeds één week, waarna ze weer een volgende online zetten.

Betaald of gratis?

Bied je online registraties gratis of tegen betaling aan? Je kunt hierbij eventueel onderscheid maken per (soort) voorstelling. Een mogelijkheid is bijvoorbeeld om liveregistraties tegen (meer) betaling aan te bieden en on-demandregistraties gratis of goedkoper. Bij Vimeo kun je kijkers voor je online voorstelling laten betalen door gebruik te maken van een zogenaamde ‘paywall’ van het platform. Bezoekers kunnen de video dan pas na betaling (met creditcard) kijken (we schreven eerder over in dit artikel over het gebruik van paywalls). De overige platforms in dit artikel bieden je geen directe mogelijkheid om tickets te verkopen of donaties te innen, maar bij sommige heb je de mogelijkheid om externe ticket- of donatie-software te integreren.

Op YouTube kun je video’s ook aanbieden op een besloten kanaal. Kijkers kopen een kaartje (dat je bijvoorbeeld via je eigen website verkoopt) waarmee ze toegang krijgen tot dat kanaal. In het artikel over het Rietveld Theater is hierover meer te lezen.

Een andere manier om geld te vragen voor online registraties is via samenwerking met een speciaal on-demandplatform, zoals Theaterflix en Voorstelling Gemist. De kijker betaalt dan net als bij Netflix en Ziggo abonnementsgeld, maar dan voor onbeperkt online theater kijken. Op deze pagina vind je meer manieren waarop je online cultureel materiaal tegen betaling kunt aanbieden.

Parmando 24 Culture is een digitale cultuurzender die kijkers met een abonnement bij internetproviders zoals Ziggo of KPN via een app onder andere theatervoorstellingen aanbiedt en die ook materiaal op onder andere YouTube toont.

Een buitenlands platform (dat sinds de oprichting in 2018 al in verschillende landen is uitgebreid) en waar Nederlandse kijkers (met een creditcard) naar kunnen kijken is Marquee TV. Het platform lijkt in opzet op Theaterflix, maar het aanbod is groter en breder.

 

De platforms voor live en on demand en de kosten voor de kijker
Platform

Speciaal
voor
cultuur

Live On demand Kijker heeft
account nodig
Kosten
voor
kijker?
Theaterflix v - v v abonnement
Voorstelling Gemist v - v v abonnement
Parmando 24 Culture v v v v abonnement
Marquee TV v v v v abonnement
YouTube - v v - gratis
Vimeo - v v - gratis
Facebook - v v - gratis
Instagram - v v v gratis
Instagram TV (IGTV) - v - v gratis
Periscope (Twitter) - v v - gratis
TikTok - v v - gratis
Zoom - v - - gratis

Waar vindt de kijker jouw online registratie?

In je marketing- en promotieactiviteiten kun je aan potentiële kijkers bekend maken dat je online voorstellingen programmeert en op welk platform je dat doet. Afhankelijk van het platform kun je video’s die je daarop plaatst ook op je eigen website embedden. Je sluit de video als het ware in op je eigen website, zonder dat die echt op je website staat, een soort weblink dus waarbij de inhoud direct zichtbaar is. Als embedden niet kan, dan verwijs je bezoekers met een link naar de video op het platform.

Als je wilt dat je video’s vindbaar zijn in grote zoekmachines op internet, dan is één van de grote platforms geschikt. Vooral video’s op YouTube worden goed gevonden door de relatie met Google. Je bent overigens ook niet aan één platform gebonden. Het Metropole Orkest biedt vanaf hun eigen website en vanaf hun Facebookpagina live videostreams aan van nieuwe voorstellingen en op het YouTube-kanaal van het Metropole Orkest tonen ze oudere registraties.

Wat is je doelgroep?

 
Doelgroepen en aantallen gebruikers

Richt je je op een (heel) jong publiek of heb je een oudere doelgroep op het oog? En wil je veel kijkers bereiken of een selecte groep? De grote platforms, zoals YouTube of Facebook, worden door veel mensen gevonden. Daar kun je grote hoeveelheden kijkers mee bereiken. Aan de andere kant wil je misschien online voorstellingen maken voor een kleiner publiek en/of voor een publiek dat niet zo snel het echte theater binnengaat en misschien wel op een virtueel theater afkomt. Verschillende doelgroepen gebruiken soms verschillende platforms. En die platforms hebben bepaalde functionaliteiten soms weer specifiek op die doelgroep aangepast. Sommige platforms zijn bijvoorbeeld speciaal geschikt voor smartphones of tablets en andere meer voor laptops en pc’s. Het is wel goed om te bedenken dat platforms altijd in beweging zijn. De ontwikkelaars van bestaande platforms  zoeken continu naar wat gebruikers op andere platforms doen en hoe ze hun eigen platform daarmee kunnen uitbreiden. Soms krijgt een platform er onbedoeld een gebruikersgroep bij. Twitch, bijvoorbeeld, is inmiddels ontdekt door onder andere dj’s en muzikanten, maar is oorspronkelijk opgezet voor gamers die zichzelf willen streamen en daarover willen chatten terwijl ze computerspellen spelen.

Voor welk apparaat is het platform vooral geschikt?

Ontwikkelaars hebben bij het maken van een videoplatform een doelgroep voor ogen die een voorkeur heeft voor bepaalde apparaten. Dat apparaat bepaalt weer mede de populariteit van het platform bij verschillende doelgroepen. Een videoplatform kan bijvoorbeeld vooral geschikt zijn voor smartphone/tablet of juist voor pc/tv. Dat heeft met opname- en streamingmogelijkheden te maken en ook met de kijkervaring. Sommige platforms zijn speciaal geschikt voor snel en eenvoudig opnemen en direct streamen. Daarmee passen ze ook het best bij mobiele en kleinere apparaten zoals smartphones en tablets. Ook de duur van de video’s sluit daarbij aan: die is meestal kort.

Platforms naar gebruikers – mobiel apparaat of pc
Rangorde naar
aantal gebruikers
Platform Geschikt voor
smartphone/tablet
Geschikt voor
pc/tv
1 Facebook v v
2 YouTube v v
3 Instagram & IGTV v  
4 TikTok v  
5 Vimeo   v
6 Periscope (Twitter) v  

Platforms zoals Theaterflix en Voorstelling gemist staan niet in deze tabel, omdat over de rangorde naar aantallen gebruikers (abonnees) te weinig bekend is. Zeker is dat de aantallen in geen verhouding staan tot de grote streaming platforms. Theaterflix en Voorstelling gemist zijn vooral geschikt voor pc/tv.

Welke beperkingen zijn er als het gaat om videolengte en opslag?

Je kunt niet onbeperkt video’s uploaden of streamen. Platforms hanteren een maximale lengte per video. Die lengte varieert per platform en daarbinnen soms per soort gebruiker. Met een betaald account kun je bij sommige platforms langere video’s uploaden en bij andere helpt het als je veel volgers hebt. Maar ook dan is er meestal een maximum lengte.

De lengte van de video kan op een platform naast een maximale tijdsduur ook worden beperkt door een maximale bestandgrootte. Dat beperkt automatisch ook de videolengte.

Hetzelfde geldt voor opslag (hoeveel video’s kun je op het platform kwijt). De ruimte die je daarvoor hebt is niet altijd onbeperkt. En tot slot kan een platform ook een maximumtermijn van zichtbaarheid hanteren. Bij sommige platforms, zoals bij Stories op Instagram en Periscope, is die zichtbaarheid kort.

De maximale duur van de video per platform
Platform Maximale lengte video Voorwaarde Hoe lang zichtbaar
Facebook 240 min geen onbeperkt
YouTube 720 min alleen voor geverifieerde gebruikers onbeperkt
Instagram 15 sec geen onbeperkt*
IGTV (Instagram TV) 15-60 sec geen onbeperkt
TikTok 15 sec** geen onbeperkt
Vimeo onbeperkt maximale bestandsgrootte Totale opslag per week 5GB
Periscope (Twitter) onbeperkt geen tot 24 uur

Bovenstaande gegevens gelden voor de gratis versies van de platforms. Als je kiest voor een betaald account, kun je bijvoorbeeld bij Vimeo grotere (en dus langere) video’s streamen en blijven ze onbeperkt bewaard.

Hoe lang een video zichtbaar blijft is niet altijd alleen afhankelijk van het platform, maar ook van de uploader. Bij sommige platforms kun je ook aangeven dat de video na streaming of na een periode moet verdwijnen.

* video’s in de ‘stories’ zijn maximaal 24 uur zichtbaar.
** Video’s die je buiten TikTok maakt en uploadt op TikTok, mogen langer duren.

Welke functionaliteiten bied je de kijker?

Je wilt de kijker naast de online voorstelling misschien wat extra’s bieden, zoals de mogelijkheid om (live) te chatten. Het Zuidelijk Toneel heeft daar met de voorstelling Marx in het begin van de coronacrisis positieve ervaring mee opgedaan. Theater Peeriscoop vertoont voorstellingen via livestream en verbindt daar een live chatfunctie aan.

Dit soort wensen bepaalt mede je keuze voor een platform. Een zoekfunctie is ook een voorbeeld. Kan een kijker op het platform zoeken naar voorstellingen, en hoe uitgebreid is die zoekfunctie?

Platform Zoekfunctie (Live)chat
Theaterflix v -
Voorstelling Gemist v -
YouTube v v
Vimeo v v
Facebook v v
Instagram v v
IGTV (Instagram TV) v v
Periscope (Twitter) v v
TikTok v v
Zoom - v

Er zijn natuurlijk meer extra’s voor kijkers denkbaar. Er zijn platforms met uitgebreide functionaliteiten waar de kijker naast het kijken naar (live)registraties ook kan chatten met andere bezoekers en makers, waar ze masterclasses kunnen volgen en podcasts kunnen luisteren. Twee voorbeelden daarvan zijn de speciaal ontwikkelde platforms van Oerol 2020 en het NITE Hotel van het Noord Nederlands Toneel.

Hoe scoren de platforms op advertenties en privacy?

Platforms halen hun inkomsten uit abonnementen, advertenties en/of uit het verkopen van gebruikersgegevens. Voor bezoekers van online theatervoorstellingen heeft dit gevolgen. Advertenties en commercials hebben allerlei verschijningsvormen.  Ze komen bijvoorbeeld in de vorm van banners ergens op de pagina. Storender voor de kijker zijn één of meer commercials (al dan niet af te breken) voor of tijdens een video. Een advertentie kan zelfs gedurende een aantal seconden over de hele pagina verschijnen, waarbij de kijker gedurende die tijd niets meer op die website kan doen. Het verzamelen en verkopen van gegevens roept natuurlijk ook vragen op over de privacy van de gebruiker van het platform. Het is goed als gebruikers (producenten en kijkers) zich afvragen wat ze van de verdienmodellen en de privacyregels van een platform vinden. Je kunt een platform namelijk alleen gebruiken als je met de regels ervan instemt. Overigens heb je als kijker wel enige invloed op de advertentie- en privacy instellingen, maar de manier waarop je dat kunt uitoefenen is niet altijd eenvoudig en transparant.

Advertenties en privacy op platforms
Platform Advertenties Privacy: platform verzamelt gegevens uploader en/of kijker voor meer dan enkel streaming*
Theaterflix - ?
Voorstelling Gemist - v
YouTube v v
Vimeo -** v
Facebook v v
Instagram v v
Periscope (Twitter) v v
TikTok v v

* Platforms (zoals bijvoorbeeld TikTok) die stellen dat ze de verzamelde gegevens niet verkopen, hebben de mogelijkheid dit later alsnog te doen door hun voorwaarden te veranderen. Bovendien kunnen ze verzamelde gegevens ook aan (buitenlandse) overheden doorgeven. Platforms zoals Facebook vermelden in hun voorwaarden al dat ze gegevens verkopen.
** Alleen sommige betaalde accounts zijn volledig advertentievrij.

Welke technische middelen en kennis heb je nodig?

Welk platform je ook gebruikt, er is eerst een registratie van de voorstelling nodig. Je hebt dus minimaal apparatuur nodig voor beeld- en geluidopname. In het eenvoudigste geval volstaat daarvoor een mobiele telefoon.

Op de meest gebruikte videoplatforms kun je zonder veel digitale kennis een video uploaden. Je hebt wel altijd enige kennis van computers en het bewuste platform nodig. Op het internet staan talloze tutorials om je te helpen. Maar als je meer van plan bent dan af en toe een filmpje op internet plaatsen, stuit je al snel op de meer ingewikkelde technische aspecten van videostreaming. Er is (gratis) software zoals OBS Studio (Engels), waarmee je veel zelf kunt instellen. Desondanks kunnen instellingskeuzes voor beeldkwaliteit, geluidskwaliteit, responstijd bij het chatten (en de gevolgen voor streamingskwaliteit) drempels opwerpen bij het online zetten van theaterregistraties. Experts kunnen je helpen als je de kennis en middelen zelf niet in huis hebt.

Bij oriëntatie op een platform, kom je vaak ook informatie tegen over ‘dataverkeer’ en ‘bandbreedte’. Die termen zeggen iets over de hoeveelheid gegevens en de snelheid waarmee die worden verzonden en ontvangen op internet. Veel en snelle verzending/ontvangst van data vragen om grote datalimieten en hoge bandbreedtes. Voor vragen daarover kun je contact opnemen met de internetprovider waar je een internetabonnement hebt. Het platform dat je kiest staat daar dus los van.

Digitale strategie

Videostreaming is onderdeel van je digitale strategie. De keuze voor een nieuw of bestaand platform is daar een onderdeel van.

Met dit artikel heb je de basis van streamen en een aantal platforms met bijbehorende eigenschappen leren kennen.

Liever een nieuw platform?

Een andere mogelijkheid is om (eventueel samen met andere cultuurmakers) een platform te (laten) ontwikkelen. Ter inspiratie een aantal voorbeelden: 

NITE Hotel van het Noord Nederlands Theater

De Uitmarkt (& Thuismarkt) 2020

Oerol 2020

Picl

National Theater Home

Heb je nog ideeën of vragen naar aanleiding van dit artikel?
Mail dan naar Astrid Schenk