Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Van fysiek naar digitaal experimenteren: Lockdown Lessen

Eerstejaars masterstudenten Kunsteducatie aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten waren begin 2020 bezig met het organiseren van een festival. In de periode voor het festival zou worden geëxperimenteerd met het vinden van doelgroepen en vormen voor de uitingen op het festival, zodat het festival in feite een bezoekersmarkt zou zijn met alle uitgekristalliseerde experimenten. Maar toen werden de maatregelen in de coronacrisis aangescherpt en zagen de studenten het festival én de experimenteerfase in het water vallen. Of toch niet?

Online experimenteren

Al snel kwam de realisatie: we moeten digitaal. Zowel met het evenement zelf als met de experimenteerfase die eraan vooraf zou gaan. Er werd een website ontwikkeld waarop de verschillende projectteams hun voortgang bijhielden: lockdownlessen.nl. Het thema bleef hetzelfde als voor het fysieke evenement; de studenten wilden spelen met het omdraaien van rollen, zoals die van leraren en leerlingen, en het kijken vanuit andere perspectieven . Maar hoe geef je dat thema digitaal vorm?

Channa de Vries, één van de studenten en kunstdocent, vertelt: “Het project van mij en mijn studiegenoot Sterreging over de ‘krochten van de kunst’. Onze leerlingen zouden alles mogen maken waarvan ze dachten dat het van ons niet zou mogen, met als resultaat een obscure tentoonstelling. Maar digitaal kun je dat niet meer doen, want dan ben je er als leraar fysiek niet bij, dus dan is die spanning voor de leerling weg. De dynamiek is dan anders.”

Experimenteren volgens Lucero

Het thema bleef, maar de inhoud moest dus anders. De studenten werkten volgens de didactiek van de Mexicaans-Amerikaanse kunstenaar en docent Jorge Lucero, die in collegejaar 2017-2018 artist in residence was bij de AHK. Zijn radicale visie op (kunst)educatieve praktijken bleek de studenten ook te kunnen helpen om hun experimenten online vorm te geven. Lucero gaat ervan uit dat de educatieve praktijk van een docent tevens zijn/haar kunstpraktijk is. Je bent docent als conceptual artist, waarbij het doel is om je leerlingen een actieve rol als mede-maker te geven. Interessant dus, als je werkt met het thema van omgedraaide rollen.

Daarnaast leerden de studenten anders naar de dagelijkse realiteit te kijken en om gebruik te maken van aspecten als nabijheid; ingaan op dingen die al aanwezig zijn. Daardoor konden ze online de experimenten heel praktisch maken. Zo lieten Channa en Sterre hun leerlingen nu dingen insturen via Instagram, een platform dat snel in te richten is en dat de meeste leerlingen al kennen.

Twee van de projecten van Lockdown Lessen

Website als samenwerkplatform

Voor alle experimenten fungeerde de website als het platform voor de masterstudenten om samen te werken. Op die manier konden de verschillende projectgroepen elkaar hun voortgang laten zien. Daarnaast was het een manier om contact te houden. Zo werkte iedereen vanuit één grote groep, maar wel aan een eigen experiment. Daardoor bleven de studenten zich verbonden voelen, terwijl ze toch de vrijheid hadden om alles zelf vorm te geven.

Het platform is nu een showcase van de negen projecten die de masterstudenten hebben opgeleverd, maar zou het ook in de toekomst een rol kunnen blijven spelen bij digitale kunsteducatie? Student Madeleine Holtzer, in het dagelijks leven videodocent aan de Hogeschool van Amsterdam, zegt daarover: “We hebben meegedobberd op een spannend scharniermoment, dus de tijd moet uitwijzen hoe dit in de toekomst verdergaat. Voor het project zelf zijn we al geslaagd, we zijn nu klaar met de verplichtingen op dat gebied. De tijd moet uitwijzen of we dit kunnen verbreden. In die zin is het gewoon één groot experiment.”

De website blijft sowieso nog een jaar online en ook de inzendingen van mensen die hebben meegewerkt aan de experimenten blijven op de website beschikbaar. Als mensen nog nieuwe inzendingen doen, worden die de komende tijd nog gemonitord en toegevoegd.

Lessons learned

Het is nog te vroeg om vast te stellen in hoeverre het digitaal werken structureel onderdeel wordt van de opleiding. Maar zowel de docenten als studenten zien zeker mogelijkheden voor de toekomst.

Madeleine: “Het mooie aan deze periode is dat we onder druk allerlei experimenten zijn gaan doen op het gebied van digitale educatie. We hebben waanzinnige stappen gemaakt in wat er allemaal kan. Ik denk dat er waardevolle stappen zijn gezet die we niet meer gaan inleveren. Bijvoorbeeld initiatieven als Tussen kunst en quarantaine tonen aan dat je soms heftige beperkingen nodig hebt om een opening te forceren waarin iets heel nieuws ontstaat. Inhoudelijk, maar ook in de vorm en de didactiek.”

De studenten hebben geleerd veel meer naar de voorwaarden te kijken waarbinnen je ruimte hebt om te inspireren en mooie dingen te maken. Channa: “Als ik bedenk dat ik straks maar een derde van een klas fysiek les kan geven, dan was dit wel een mooie manier om veel leerlingen te bereiken, en ook om mijn eigen begrip op te rekken van ‘wat wil je ze leren’; wil je leerlingen bezighouden, of wil je ze dingen laten ontdekken? Dat is voor mij wel een eyeopener geweest. Ik hoop dat door te kunnen zetten.”

Madeleine: “Misschien doet de volgende lichting studenten geen fysiek evenement, maar een hybride vorm. Ik kan me voorstellen dat een volgende groep toch denkt; wat heeft dat digitale opgeleverd?”

Channa: “Je weet niet hoe de situatie volgend jaar is. Het voelt nu als een tijdsdocument. We hebben ook een soort scheepslog bijgehouden dat straks online komt bij de evaluatie. Ik hoop dat toekomstige studenten daar iets van kunnen leren.”

Thema's
Deel dit artikel