Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

NITE HOTEL: Alleen op de bank en toch samen uit. Innovatie in online theater

Het Noord Nederlands Toneel (NNT) en Club Guy & Roni zagen in de sluiting vanwege de coronamaatregelen ook een kans en realiseerden in korte tijd een digitale theaterzaal: het NITE HOTEL. Dit online theater biedt bezoekers de mogelijkheid om vanuit huis een avondje uit te beleven. Hoe heeft NNT dit aangepakt, tegen welke uitdagingen liep de organisatie aan en wat brengt de toekomst? Harmen van der Hoek, zakelijk directeur van NNT en Club Guy & Roni vertelt.

Op 14 maart zou de voorstelling Before/After onder regie van Guy Weizman in première gaan. Maar op donderdag 12 maart hoorde de Nederlandse cultuursector dat de deuren moesten sluiten. Van der Hoek: ‘Toen hebben we op vrijdag met negen camera’s alles opgenomen. Eerst nog vanuit het idee: dan weten we wat we gemaakt hebben als we over een maand weer mogen spelen. Maar uiteindelijk werd het al vrij snel duidelijk dat die lockdown veel langer ging duren. En toen is Roni [Haver – choreograaf] met een editor bezig gegaan om het zo goed mogelijk te editen voor online video’.

De volgende vraag was hoe deze opname op een aansprekende manier online kon worden gepresenteerd, want: ‘gewoon een livestream op YouTube zetten daar is eigenlijk niets aan. En het doet ook niet echt recht aan de theatrale context’, zegt Van der Hoek. Uitgangspunt voor het NITE HOTEL was daarom het online reproduceren van een echte theaterervaring inclusief de sociale interactie van een avondje uit. Net als bij een fysiek bezoek kun je online andere mensen ontmoeten en in gesprek gaan, je ziet en wordt gezien, er is een inleiding en als je durft kun je achteraf naar de artiest om vragen te stellen.

You can be moved, while still being on your chair - NITE HOTEL

Binnen NNT en Club Guy & Roni is veel gediscussieerd over een live-uitzending versus een ‘on demand’ model. Zouden kijkers, gewend aan on demand video- en muziekdiensten, niet zelf willen bepalen wanneer ze de voorstellig willen bekijken? Van der Hoek: ‘Dat was ook eigenlijk mijn eerste beeld: we moeten alles on demand doen, want dat is hoe het werkt online. Guy was juist heel uitgesproken en wilde het op een vast tijdstip doen. En dat is eigenlijk een slimme zet, want dat is het moment dat je een sociale context kunt creëren. Door mensen heel bewust te leiden op één moment naar één platform, krijg je dus dat iedereen dáár is. Dat is juist de meerwaarde, dit is een model dat uitgaat van met elkaar iets meemaken en dat is onderdeel van het hele concept’.

Ontwikkeling

Het platform is in slechts vier weken gebouwd, getest en vormgegeven. ‘Een belachelijke prestatie’, noemt Van der Hoek het en hij is dan ook trots op zijn team. Welke expertise had de organisatie om zo snel te kunnen schakelen en in een behoefte te voorzien? ‘We zijn een super gedreven, ambitieuze en ook hele flexibele organisatie. We zijn best een jong team, dus we snappen heel erg de taal van online. En Guy is een waanzinnige ADHD-visionair. Die is drie dagen aan het rouwen over die première en dan is het voorbij en is hij iets nieuws aan het bouwen.’

De organisatie durfde te innoveren en aangezien ze zelf van tevoren ook niet wisten of het NITE HOTEL een succes zou zijn, waren ze in de woorden van Van der Hoek; ‘niet bang om op onze bek te gaan’. Daarbij kwam ook een heleboel goodwill van partners waar NNT en Club Guy & Roni al langer mee werkten. Er is door webbouwers en ontwerpers vooral veel tijd geïnvesteerd zodat er niet meteen grote budgetten nodig waren, legt van der Hoek uit: ‘Als je een normaal offertetraject met een webbouwer begint, dan ben je al vier weken verder. We hebben inmiddels een team van mensen waar we al jaren mee werken en waar een enorm commitment naar elkaar toe is om impact te maken.’ De webbouwers en vormgevers waren dus bereid om samen met NNT het experiment aan te gaan en in het platform te investeren.

Nieuw publiek

Op 30 april 2020 ging Before/After alsnog online in première en meer dan 4000 bezoekers waren aanwezig (15.000 tijdens de hele openingsweek). Toeschouwers konden anoniem een stream volgen of via Zoom deelnemen. De meeste reacties waren heel enthousiast. Mensen voelden zich onderdeel van een sociaal evenement en hadden echt het gevoel dat ze samen naar de voorstelling hadden gekeken. Van der Hoek: ‘We vroegen iedereen om de camera aan te zetten. We kregen ook veel reacties van mensen die vooral keken naar hoe andere mensen keken en de reactie van mensen op de voorstelling zagen. In de chat konden mensen reageren. Dus eigenlijk was de interactie nog directer en interactiever dan in het theater.’

De organisatie ziet in het online platform een kans om nieuw publiek te bereiken, bijvoorbeeld ‘digital natives’: twintigers en dertigers die zijn opgegroeid in het digitale tijdperk. Een aantal jaar geleden bleek uit onderzoek van de commissie Ter Horst dat vooral sociale en financiële drempels mensen belemmeren om naar het theater te gaan. Van der Hoek hoopt dit soort drempels weg te nemen met NITE HOTEL: ‘Je kunt het gewoon vanuit je eigen bank freewheelend proberen. Als je het tof vindt, kom dan nog een keer langs en als je het echt heel tof vindt, kom dan ook naar het theater.’

Daarnaast kan er nu ook makkelijker een internationaal publiek bereikt worden. Bij de première kwam 25% van de toeschouwers uit het buitenland. Van der Hoek denkt dat het NITE HOTEL bovendien een platform voor internationale makers kan zijn, zeker gezien naar verwachting de komende tijd nog weinig gereisd zal kunnen worden.

Tegelijk levert dit ook nieuwe concurrentie op. Wanneer de wereld je speeltoneel is, dan kunnen makers van over de hele wereld ook jouw publiek makkelijker bereiken. Van der Hoek ziet toch vooral voordelen: ‘ik denk wel dat er meerdere van dit soort initiatieven zullen oppoppen. Dat kan niet anders en dat is ook prima. Want ik denk dat er wereldwijd genoeg vraag en aanbod is om veel meer NITE HOTELS te hebben.’

Verdienmodel

NITE HOTEL kon snel worden opgezet dankzij de goodwill, de artistieke drive van het ensemble en de maatschappelijke verantwoordelijkheid die NNT en Club Guy & Roni voelden om het publiek te bedienen. Vooralsnog is alle content gratis beschikbaar en is er alleen een ‘pay-what-you-want’ principe. Maar er wordt onderzocht hoe NITE HOTEL in de toekomst  met aan ander verdienmodel kan werken. Veel culturele instellingen zoeken op dit moment naar manieren om met hun online content inkomsten te genereren.

Van der Hoek vindt het een legitieme discussie. Zelf denkt hij bijvoorbeeld aan kaartverkoop voor voorstellingen in het NITE HOTEL die speciaal voor het platform ontwikkeld gaan worden: ‘Op het moment dat het echt kunst is wat gemaakt is in die context, vind ik het ook legitiem om daar een bijdrage van het publiek voor te vragen.’ Een andere mogelijke bron van inkomsten is het ‘verhuren’ van de digitale theaterzaal. De organisatie voert nu al serieuze gesprekken om NITE HOTEL aan te bieden aan andere organisaties en bedrijven en daarmee nieuw artistiek werk voor het platform te kunnen financieren.

Een ander aspect van financiering zijn subsidiebijdragen. Van der Hoek denkt dat de digitale ontwikkeling van invloed zal zijn op de prestatieafspraken tussen instellingen en de overheid. Hij pleit ervoor dat instellingen daardoor anders beoordeeld moeten worden: ‘De opdracht die wij hebben als gezelschap en waar we subsidie voor krijgen, is gericht op het produceren van live voorstellingen. Dat livepubliek is ook eigenlijk het enige wat echt telt in de prestatie-eis. […] Ik heb al voorzichtig aangestipt bij het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap dat we de definitie van wat een bezoeker is moeten gaan herdefiniëren. Wat is een bezoeker die bij ons op het NITE HOTEL is, daar kunst bekijkt en daarover in gesprek is met andere mensen? Ik vind dat eigenlijk gewoon een volwaardig bezoeker en het zou heel fijn zijn om daar in de prestatieafspraken meer ruimte voor te krijgen. We zijn nu echt wel de volgende eeuw in gegaan.’

Toekomst

De eerste voorstellingen zijn geweest, de ontvangst is overwegend positief. Bij  publieksonderzoek in het NITE HOTEL waardeerden bezoekers het platform met een 4.4 op 5. Ook in de media is veel aandacht geweest voor het initiatief.

Hoe gaat het NITE HOTEL nu verder? Nu culturele instellingen sinds begin juni voorzichtig hun deuren mogen openen, komt ook het gewone ritme van voorstellingen ontwikkelen en spelen terug. Is er ruimte in de organisatie om het digitale theater te continueren? Van der Hoek: ‘Dat heeft te maken met keuzes en prioriteiten leggen: waar willen we op in zetten? Ik hoop natuurlijk dat er ergens een soort businessmodel kan uitkomen, zodat ik het kan financieren. Ook misschien vanuit het commercieel verhuren van het platform, dat ik kan terug laten vloeien naar het maken van kunst en naar de organisatie.’

Daarnaast heeft het platform ook invloed op het maakproces. Waar online tot nu toe vooral een medium was voor marketing, is dit het afgelopen voorjaar opeens de plek voor artistiek werk geworden. Van der Hoek vertelt hoe het ervoor zorgt dat de organisatie meer interdisciplinair is gaan werken omdat techniek, marketing en artistieke invulling nu veel dichter bij elkaar liggen. NNT denkt na over het ontwikkelen van voorstellingen specifiek voor het NITE HOTEL: ‘Kijk de magie van live, dat gaat dit nooit evenaren. Het is in die zin ook echt een ander platform, het is bijna andere kunst. Nu zijn we nog heel erg gefocust op registraties uitzenden. Maar uiteindelijk moet je een nieuwe kunstvorm ontdekken met elkaar, die ergens tussen digitaal en film en theater in zit, die veel interactiever is en die speciaal gemaakt is voor de context van het NITE HOTEL’. De verwachting is dan ook dat het digitale domein een serieuze en duurzame plek in de organisatie zal krijgen, want, zegt Van der Hoek: ‘de geest is uit de fles, het is er nu en het gaat voor ons niet meer weg.’

Sophie Heijkoop

Sophie Heijkoop

Adviseur

Sophie werkt als adviseur bij DEN. Haar aandachtsgebieden zijn onder andere digital storytelling en publieksdata. Eerder werkte Sophie in de museumwereld op het gebied van digitale educatie.

This website is automatically translated by Google Translation. Some translations might not be correct.