Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

#Rijksmuseumfromhome en andere digitale verhalen

Een aquarel van een leeuwenbek met schedeltjes. Zeventiende-eeuwse ‘maandkopjes’ van Chinees porselein. Een geschilderd moment van hoop en vrees tussen een ziek kind en haar moeder. Het zijn enkele voorbeelden uit de online videoserie #Rijksmuseumfromhome, waarin conservatoren vanuit huis persoonlijke verhalen delen.
Sinds de sluiting vanwege het coronavirus, worden wekelijks nieuwe video’s online gezet. Zo zorgt het Rijksmuseum voor continuïteit in het publieksbereik, en blijft dankzij persoonlijke en boeiende verhalen de collectie levend.

Publieksbereik Rijksmuseum online

Het benutten van online mogelijkheden is niet nieuw voor het Rijksmuseum. “We willen een breed publiek bereiken en er verblijven veel geïnteresseerden in het buitenland” vertelt Nanet Beumer, hoofd van de subafdeling Digitaal (afdeling communicatie en marketing). “Zij kunnen online op afstand genieten van onze collectie.”
“Zo hadden we vóór de maatregelen in verband met het corona-virus al de digitale 360 graden-tour, waarmee je virtueel door de zalen kunt lopen. Bezoekers kunnen bij de werken in het museum aanvullende informatie in geschreven én gesproken woord krijgen door erop te klikken.”

Iedereen die in ons museum werkt, heeft een grote liefde voor de collectie. Dus velen boden zich aan een filmpje op te nemen vanuit huis.

Het speciale programma #Rijksmuseumfromhome stond binnen twee weken na ingang van de corona-maatregelen online. “Per mail hebben we onze medewerkers gevraagd een videoverhaal te maken over iets uit de collectie”, vertelt Nanet over de aanpak. “Over zowel bekende werken als minder bekende, want we willen de hele breedte van de collectie laten zien. We hebben een concept meegestuurd, zodat de medewerkers wisten wat de bedoeling was.”
Er bleek veel bereidheid te zijn om mee te doen. De filmpjes kwamen snel binnen en zijn vervolgens met afbeeldingen van de betreffende objecten geïllustreerd en ondertiteld. De filmpjes zijn overigens niet gescript.”

Een paar onderwerpen

Jane Turner, hoofd prentenkabinet, koos voor haar filmpje grapjes van de natuur. Ze ontdekte een aquarel van een leeuwenbek waar de zaden weergegeven zijn als kleine schedeltjes. Ze kweekte in haar eigen tuin de afgebeelde plant uit de prentencollectie. In haar video laat ze zien dat de zaden inderdaad op doodshoofdjes lijken!

© Rijksmuseum
Fragment van Leeuwenbek met zaadhulzen
© Rijksmuseum
Maandkopje van de maand april met een pioenplant

Assistent conservator Denise Campbell vertelt in haar video over een zeldzame, kwetsbare set van 12 porseleinen 'maandkopjes' uit het 17e-eeuwse China. Elk kopje staat voor een maand van het jaar en is fijn beschilderd met een bloem en een kort gedicht in Chinese karakters.
 
Friso Lammertse, conservator 17de-eeuwse schilderkunst vertelt vanuit zijn huiskamer over het ontroerende schilderijtje van Gabriël Metsu 'Het zieke kind'. De schilder heeft een moment geschilderd 'tussen hoop en vrees' en dit zo treffend weten te vangen, dat je als beschouwer geraakt wordt door het zieke meisje op de schoot van haar moeder.

Fragment van een schilderij waarbij een ziek kind op schoot van een vrouw zit.
© Rijksmuseum
Fragment van Het zieke kind, Gabriël Metsu

Authenticiteit

Uit elke video blijkt volgens Nanet de oprechte liefde van de medewerkers voor de collectie. “Voor ons is de authenticiteit van het verhaal altijd leidend. Bij de video’s in #Rijksmuseumfromhome, maar ook bij onze andere voorbeelden van storytelling. We vinden de echtheid van de passie voor de collecties, die de conservatoren tentoonspreiden belangrijk. Dat gold ook voor de verhalen uit de tv-serie ‘De sleutels van het Rijks’. Hierin delen bekende Nederlanders hun verbondenheid met iets uit het Rijksmuseum. Om de juiste personen daarvoor te benaderen vergde veel redactiewerk. We moesten de regie een beetje loslaten en vertrouwen op de band van de BN-er met de collectie. De kijker herkent ongetwijfeld de authenticiteit van het verhaal.”

Doelgroepen

Online richtte het Rijksmuseum zich vóór de tijdelijke sluiting vooral op kunstliefhebbers uit binnen- en buitenland. Nanet benadrukt dat ook educatie altijd een belangrijk onderdeel van de online dienstverlening is geweest. “Er is nu een speciale site met thuisactiviteiten voor gezinnen. Maar sinds de ‘intelligente lock down’ bereikt het museum ook andere doelgroepen, bijvoorbeeld ouderen.”
 
Het hoofd Digitaal vertelt over een ontroerende mail van iemand die iets wilde doen voor de mensen in het bejaardenhuis in zijn buurt. “Deze persoon was met een tablet onder de arm naar het bejaardenhuis gegaan, om de bewoners even te laten vergeten dat ze steeds maar binnen moesten zitten. Computers hebben deze ouderen zelf niet, maar wel een megagrote televisie! Daar had de mailschrijver zijn laptop op aangesloten. Hij liet op het grote tv-scherm de virtuele tour van het Rijksmuseum zien, met de kunstwerken uit de eregalerij. Gedurende drie kwartier beleefden de ouderen de kunst in het Rijksmuseum. Ze waren enorm enthousiast en hadden het gevoel dat ze werkelijk door het museum hadden gelopen! Ik heb dit bericht doorgestuurd naar alle collega’s, die net als ik zeer geraakt werden door het verhaal!”

Aansluiten bij de veranderingen

De video’s met persoonlijke verhalen over de collectie worden goed bekeken. En sinds de tijdelijke sluiting worden de podcasts vaker gedownload dan ooit tevoren. “Daaruit kun je concluderen dat het publiek niet altijd maar schermpjes wil zien, maar ook graag luistert naar de verhalen, zonder bewegend beeld.”
Naar verwachting zal het museum, dat gewend is om grote massa’s mensen te ontvangen, nog lange tijd gesloten moeten blijven. Ook na deze crisisperiode zal de digitale dienstverlening belangrijk blijven, naast het fysieke bezoek. Nanet: “Hoe graag we onze collectie ook digitaal uitdragen, we hopen dat iedereen ooit naar het Rijksmuseum komt. Want er kan niets tegen ‘the real thing’ op! Niets is zo mooi als op een dag eindelijk tegenover het schilderij te staan waarvan je een afbeelding op je dekbed hebt.”

De tips van Nanet:

  • Veel testen. Durf uit te proberen. Het Rijksmuseum test iedere week eerst binnen het eigen team. Of het nou gaat om een tekst of een digitale techniek; verbeter door te testen. Wat wij als museum bedenken, is namelijk niet per se wat het publiek ook wil. Dus moet je uittesten hoe het ontvangen wordt. Accepteer tegelijkertijd dat je het nooit iedereen naar de zin kunt maken.
  • Authenticiteit is voor ons een kernwaarde. Zoek de juiste verbinding tussen de collectie en een persoonlijk verhaal, of een persoonlijke voorgeschiedenis. Wij gaan niet voor smeuïge verhalen. Liever zoeken we het in de authenticiteit.
  • Zorg bij videomateriaal voor een logische lijn in het verhaal. Het is belangrijk dat je je publiek meteen te pakken hebt, want vaak kijken mensen niet tot het einde.
  • Gebruik de liefde die de medewerkers voor de collectie hebben. Vertel geen geforceerde verhalen, maar zorg dat alles klopt.

Nanet Beumer is hoofd van de subafdeling Digitaal (afdeling communicatie en marketing) van het Rijksmuseum

Lees ook de andere artikelen in deze serie over online privérondleidingen