Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Met robot Double door de tentoonstelling ‘The Swarm’

Double is een op afstand bestuurbare robot, waarmee je door de tentoonstelling ‘The Swarm’ kunt bewegen. De bezoeker stuurt zelf - van waar ook ter wereld - de telepresence-robot door de expositieruimte van presentatieplatform Tetem heen en beleeft zijn eigen verhaal.

De robot-technologie stelt Tetem in staat om tijdens de coronacrisis de tentoonstelling alsnog digitaal open te stellen voor publiek. DEN sprak Ella Buzo, projectmanager en curator bij presentatieplatform Tetem.

De tentoonstelling ‘The Swarm’ is samengesteld door de kunstenaar Anne de Boer in opdracht van Tetem. De presentatie van het werk en de inrichting van de tentoonstelling vormen een coproductie.

Ella: “We zijn een jaar geleden met Anne de Boer in gesprek gegaan om nieuw werk te ontwikkelen voor deze tentoonstelling. Binnen onze programmalijn Driving Technology onderzoeken we samen met kunstenaars en ontwerpers op welke manier technologische ontwikkelingen mens en samenleving beïnvloeden.”

Anne de Boer wilde graag onderzoek doen naar de wisselwerking tussen kunstmatige en natuurlijke intelligentie. “Als vertrekpunt nam hij zwermgedrag en zwermintelligentie van dieren. In ‘The Swarm’ vertelt een ‘zwerm’ computers een verhaal over wat het zwermgedrag van dieren ons kan leren bij het ontwerpen en vormgeven van intelligente computersystemen en netwerken. Maar ook hoe belangrijk het is dat wij als mensen de natuurlijke omgeving van dieren beschermen.”

"De robot vormt een innovatieve en noodgedwongen oplossing tijdens de coronacrisis."

De inzet van robottechnologie

Nu de tentoonstelling bij Tetem niet meer fysiek te bezoeken is, hebben ze ervoor gekozen een robot in te zetten. De robot Double is ontwikkeld door het Amerikaanse tech-bedrijf Double Robotics. De versie die nu door Tetem gebruikt wordt, is een van de sociale robots van Human Media Interaction Lab van de Universiteit Twente.

“Technologie is kwetsbaar”, zegt Ella over het gebruiken van deze robottechnologie. “Als je technologie inzet, vraagt dat veel technische kennis van de organisatie. Tetem beschikte al over deze kennis, omdat het werk dat zij tonen vrijwel altijd een technische component heeft. Double was oorspronkelijk geen onderdeel van de expositie. De robot vormt een innovatieve en noodgedwongen oplossing tijdens de coronacrisis.”

De robot is elke donderdag en zondag tussen 14.00 en 16.00 uur vrijwel continu in gebruik. De gemiddelde tijdsduur dat een bezoeker virtueel met de robot door de tentoonstelling rijdt, is rond de tien minuten, maar sommige bezoekers blijven er ook meer dan twintig minuten. Per keer kunnen maximaal twaalf bezoekers gebruikmaken van de robot. De Double is in elk geval tot 1 juni 2020 inzetbaar.

Volgens Ella heeft de robot de zichtbaarheid van Tetem sterk vergroot. “We waren met de robot in het NOS Journaal, bij het RTL Nieuws, bij Bright.nl en bij RTV Oost te zien. We werden zelfs door DesignDigger genoemd als een van de meest innovatieve oplossingen voor de lock-down van de culturele instellingen.”

Op de vraag of andere organisaties de robot ook zouden kunnen inzetten voor tentoonstellingen, die niet fysiek bezocht kunnen worden, antwoordt Ella: “Dat zou zeker kunnen, maar er zijn wel een paar beperkingen. De robot kan bijvoorbeeld alleen in grotere ruimtes rijden, zonder te veel obstakels en op een egale vloer. Interactiviteit tussen bezoeker en kunstwerken kun je met de robot niet goed tot stand brengen. Daarom leent niet iedere tentoonstelling zich hiervoor. Zo kunnen we onze tweede tentoonstelling ‘BodyBuilding’ helaas nu niet openstellen voor publiek. Want daarin moet de bezoeker echt bepaalde fysieke handelingen doen om de kunstwerken te ervaren.”

"We zijn anders gaan denken over afstand, technologie en collectiviteit. Alles is in transitie."
Tetem, presentatieplatform voor makers en denkers

Ella Buzo is projectmanager en curator bij presentatieplatform Tetem: “We willen een brugfunctie vervullen tussen creatieve makers, de technologische voorhoede, kritische denkers, regulier en nieuw publiek en de mensen die om welke reden dan ook achterop zijn geraakt”, vertelt ze over haar werk. “We creëren ruimte voor andere perspectieven en helpen mensen zich een mening te vormen en een weg te vinden binnen een veranderende samenleving.”

Tetem is een van de weinige presentatieplekken in Nederland waar digitale cultuur een hoofdrol speelt in de programmering. Ella: “We werken vanuit de beeldende kunst, maar opereren ook in het veel bredere veld van digitale media, techniek, wetenschap en design. Een belangrijke rol is weggelegd voor educatie en co-creatie met publiek en partners uit andere domeinen. In de hele programmering staat het verbinden vanuit de inhoud centraal. Ook hebben we een eigen research & development-programma.”

Bereik en impact

“We zien ook dat deze ontwikkeling veel impact heeft op ons publiek en op hoe wij zelf denken over ons programma. Veel mensen hebben iets meer tijd dan anders, wat maakt dat ze meer open staan voor nieuwe ontwikkelingen. Ook zien we met de huidige tentoonstelling substantieel meer jongeren en gezinnen met totaal verschillende achtergronden en opleidingsniveaus. Het programma is volledig veranderd; het bezoeken van een tentoonstelling via een vanuit huis bestuurbare robot vraagt niet alleen van de organisatie andere vaardigheden, maar ook van het publiek.”

“In combinatie met de urgentie om digitaal te werken trekt het bezoekers over de streep om mee te gaan in een digitale ontwikkeling, waar ze op een ander moment veel minder voor open hadden gestaan”, vervolgt Ella. “Ook binnen onze organisatie en programmering zien we nu al verschillende ontwikkelingen waarvan wij denken: na het coronatijdperk gaan we ze anders aanpakken.”

© Celina Veenendaal
© Celina Veenendaal

Trends in de digitale cultuur

Ella ziet dat de maatregelen rondom het coronavirus veranderingen in de maatschappij veroorzaken.  “We zijn anders gaan denken over afstand, technologie en collectiviteit. Alles is in transitie. Het effect van corona is heel breed en raakt vrijwel alle aspecten van de maatschappij. We bouwen als samenleving een nieuwe collectieve ervaring op, van waaruit we verder kunnen werken. Dit gaat mogelijkheden bieden die we nooit hadden kunnen voorzien. Het zou mooi zijn als deze ervaring het denken over kunst verandert en dat e-cultuur voor een steeds grotere groep mensen begrijpelijk wordt.”

Tips van Ella
  • Maak zorgvuldige afwegingen bij de keuze van het medium of de technologie waarmee je je activiteiten online plaatst.
  • Stel daarbij dezelfde vragen als bij ‘normale’ tentoonstellingen. Welk verhaal wil je vertellen? Wat wil je laten zien? Met welke ervaring wil je de bezoeker achterlaten?
  • Durf daarbij ook keuzes te maken in wat je niet laat zien.
  • Houd er rekening mee dat het gebruik van een robot voorwaarden stelt aan:
    • De tentoonstellingsruimte;
    • De skills van de bezoekers;
    • Technische kennis in de organisatie;
    • De interactie met de bezoekers.

Van 26 maart tot in elk geval 1 juni 2020 kunnen bezoekers zich elke donderdag en zondag tussen 14:00 en 16:00 uur met robot Double door de tentoonstelling bewegen. Elke virtuele bezoeker kan tien of twintig minuten blijven. Inloggegevens zijn te vinden op de website van Tetem.

RTV Oost heeft een nieuwsitem gewijd aan de tentoonstelling ‘The Swarm’, waarin te zien is hoe de robot werkt. Curator Ella Buzo geeft een toelichting.

Nog een museumrobot als voorbeeld

Het Van Abbemuseum in Eindhoven heeft een op afstand bestuurbare robot beschikbaar voor mensen met een fysieke beperking. Zij kunnen zo de tentoonstellingen vanuit hun eigen omgeving ervaren. Door zelf de robot te besturen, bewegen zij door het museum en langs de kunstwerken. De robot kan ook door geïnteresseerden in het buitenland en voor educatiedoeleinden worden gebruikt.

Lees ook de andere artikelen in deze serie over online privérondleidingen