Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

De afleveringen van “Toen wij de tijd hadden” zijn gewoon één grote improvisatie. Niet van de acteurs, maar van het productieteam erachter

Het Netwerk Digitaal Erfgoed deed begin april een oproep tot het documenteren en archiveren van de coronacrisis. Dat is eigenlijk wat DE VANDALEN al doen: Toen wij de tijd hadden  is een online dramaserie over het leven dat doorgaat in tijden van isolatie. Een leven waarin we juist contact met elkaar zoeken, al is het digitaal. De serie bestaat volledig uit videoberichten, Skype- en FaceTimegesprekken en Instastories. Het gaat over de hoopvolle en eerlijke momenten: Een kleinzoon steekt zijn oma een hart onder de riem met gedichten, start-upondernemers zoeken een digitaal alternatief voor hun trainingen in groepsdynamica, een vrouw doet een oproep om te daten via Skype.

Hoe komt deze serie tot stand?

Een aantal bevriende makers met verschillende achtergrond vroegen zich al langer af: kunnen we een nieuwe dramavorm ontwikkelen? Is er een mix mogelijk van de directheid van theater in combinatie met gebruik van bijvoorbeeld social media? De huidige bezoeker neemt in zijn dagelijks leven al deel aan verschillende gelijktijdige ervaringen. Terwijl je TV kijkt zit je te appen, bij het gamen chat je met je medespelers. Welke vormen zijn er dan mogelijk voor theater, TV of film in combinatie met bijvoorbeeld Instagram en Facebook?

Zaterdag 13 maart, kort na de afkondiging van de eerste maatregelen, ging de app rond: "Laten we een webserie maken!" Er werd rondgebeld en er ontstond al snel een vijfkoppig kernteam. Via een online brainstorm werd zondag op maandag een productieschema opgezet over wat voor zo’n webserie allemaal nodig zou zijn. Vervolgens werden er schrijvers gevonden en acteurs die mee wilden werken. Er werd besloten om te beginnen met het maken van twee afleveringen. Zo’n aflevering werd helemaal geïmproviseerd. Niet door de acteurs, maar door het productieteam zelf. "De hele workflow om zo’n productie tot stand te brengen moest als het ware on the fly bedacht en uitgevonden worden!", stelt creatief producent Joeri van Spijk. Eerst worden de thema’s bedacht, waarmee de schrijvers aan de gang gaan. Voor elke aflevering is een format met scenes met een duidelijke aanleiding, gevoel en balans. Het script voor elke scene bevat uitgeschreven teksten én de keuze welk social medium hierbij ingezet moet worden.

De thuisrecensent: een plechtige Decamerone en pretentieloze sketches

'Tegenover het meer plechtige Decamerone, is het volslagen pretentieloze Toen wij de tijd hadden van DE VANDALEN een ware verfrissing. Daarin worden een aantal korte sketches – volledig opgenomen via programma’s als Skype, FaceTime en Instagram – in een snelle houtjetouwtje-montage door elkaar gemixt. De serie is op 14 maart bedacht door Joeri van Spijk, Rozanne de Bont en (actrice en regisseur-op-afstand) Elène Zuidmeer, en nog geen week later stond de eerste aflevering online. Op onregelmatige basis, zo om de twee á drie dagen, verschijnt er een nieuwe video van circa tien minuten op het YouTube-kanaal.

De volledig vanuit de huizen van de acteurs en makers geproduceerde webserie vertrekt, eigenlijk net als ITA’s Decamerone, vanuit een groep jonge mensen die hun dagen in sociale isolatie in relatieve luxe beleven en hun blik op de wereld van daaruit met elkaar delen. En ook hier zijn liefde, verlangen en lust de belangrijke thema’s, die op een uiterst humoristische manier worden aangevlogen.' Bron: Theaterkrant

Er is een instructiedocument beschikbaar voor de acteurs over de werking van de diverse apps en hoe ze zelf filmpjes kunnen maken. De acteurs zijn namelijk zelf verantwoordelijk voor de opnames. Zij zijn acteur, maar ook vormgever, kostuumontwerper, belichter én cameraman ineen. Iets dat we bijvoorbeeld ook zagen bij bijdrages van de makers bij het digitale Festival Cement in Isolement. De regisseur geeft vooraf voor elke scene aan elke acteur spelinstructies door via de Whatsapp of mail. Van iedere scene mogen drie takes aangeleverd worden. Deze worden door de acteurs geüpload en via de montage tot een aflevering samengevoegd. De creatief producent is de hele dag stand by voor de acteurs en schrijvers, voor zowel technische, productionele als inhoudelijke ondersteuning. Maar ook mentale coaching is belangrijk om te zorgen dat alle medewerkers gemotiveerd blijven. Schrijvers en acteurs binnen of buiten de directe kring van deelnemers kunnen ook zelf nieuwe ideeën aandragen.

Alle ideeën worden in een grote Excel-sheet opgenomen. Vervolgens wordt in verschillende kolommen bijgehouden wat er verder mee gebeurt. Wat er geschreven wordt, welke acteurs nodig zijn. Welke scene in welke aflevering moet komen. Dit hele productieproces met planning, instructies en afspraken wordt na elke aflevering steeds meer verfijnd. Op deze manier is een compleet productieproces ontstaan, dat zich in praktijk heeft bewezen, waarmee je ook andere online producties zou kunnen gaan maken.

© DE VANDALEN
Still van Jelte & Sandy in 'Toen wij de tijd hadden'
© DE VANDALEN
Still van Meester Bart in 'Toen wij de tijd hadden'

Interactie en bereik

In eerste instantie werd het eigen netwerk van bevriende makers, acteurs en schrijvers bereikt, via kanalen als LinkedIn en Facebook. Inmiddels bereikt de serie ook een breder publiek. De eerste aflevering is nu meer dan 2.000 keer bekeken. Er zijn 500 nieuwe Facebookvolgers bijgekomen. Aandacht via Twitter levert tot nu toe niet zoveel op.

Deze formule van digitale producties werkt heel goed. DE VANDALEN kunnen hiermee direct reageren op wat er bij de mensen leeft en dat lezen ze ook terug in reacties van het publiek, dat zich herkent in de scenes. 

Het initiatief blijkt nog lastig te vatten, ook voor de landelijke pers. DE VANDALEN zien zichzelf bijvoorbeeld niet als theatermakers. Het is een nieuwe vorm van produceren en een nieuwe vorm van artistiek werk. Ook daarom wordt nu gewerkt aan een publiciteitscampagne. Daarvoor zou exposure in de vorm van bijvoorbeeld een item op radio of TV heel welkom zijn. Helaas ging deelname aan talkshow Op1 op NPO1 op het laatste moment niet door.

Daarnaast wordt vooral verder nagedacht over manieren om de publieksinteractie echt te vergroten. Via Facebook en Instagram ontvangen de makers veel positieve reacties, maar ze zouden graag zien dat de kijkers ook zelf hun ervaringen over het leven in isolatie aandragen. Een eerste oproep hiertoe is al op de website geplaatst. "Natuurlijk is het leuk als het publiek zich herkent in de thematiek en ook waardering heeft voor de geboden kwaliteit, maar we zijn nu juist geïnteresseerd in die mogelijkheden van interactie met het publiek. We zouden graag een betrokken community zien, waaraan mensen deelnemen die bereid zijn tot een financiële donatie, maar die ook een inhoudelijke bijdrage leveren." Verschillende opties als Voor de Kunst en Tikkie worden nu onderzocht. Een eenvoudige eerste test op de website met Tikkie-donaties leverde al meerdere (grote) donaties op. DE VANDALEN gaan nu uitwerken hoe je zo’n appel het beste (online) kunt vormgeven om zo’n publieke bijdrage op gang te brengen.

Still van Zussen in 'Toen wij de tijd hadden'
Still van Rutger & Liselot in 'Toen wij de tijd hadden'

Vervolg

Na elke week evalueert het kernteam van de vijf oorspronkelijke makers of er wordt doorgegaan voor nog een week met weer twee nieuwe afleveringen. Het is belangrijk dat iedereen aan boord blijft. Voor schrijvers en acteurs is te putten uit een grote pool. Maar de samenstelling van dit kernteam blijft essentieel voor het slagen van dit initiatief. Doel van DE VANDALEN is om de hele periode van quarantaine in bedrijf te blijven en steeds met nieuwe afleveringen te komen. Ook worden er openingen gezocht voor een coproductie in samenwerking met de landelijke omroep in Hilversum. In het ideale geval komt er na de crisis een feestelijke happening met de première van een compilatie of speelfilm op basis van al het materiaal. Een echt feest op locatie met interactie van makers en publiek, of misschien toch een virtuele variant?

Wat zijn voor Elène Zuidmeer (regisseur, scenarist DE VANDALEN) de belangrijkste leerpunten?
  • "Je krijgt zo snel reacties op wat je maakt - of juist geen reacties -, omdat je de serie het zwarte gat van het internet in gooit. Zeker YouTube is een medium waarbij je heel dicht op je publiek zit. Daardoor ga je ze snel geven wat je denkt dat ze willen. Het is daarom belangrijk te blijven focussen op wat je zelf wilt maken en te blijven bij wat je zelf wilt vertellen.”
  • Omdat iedereen vanuit zijn/haar eigen huis werkt, is het belangrijk nóg meer met elkaar te communiceren dan je normaal zou doen. Blijf heel bewust vragen hoe iedereen zich voelt, hoe iedereen in het project staat en waar ze tegenaan lopen of wat goed gaat. Elkaar terechte complimenten geven en waardering uitspreken is belangrijker dan ooit, omdat je anders gauw vervalt in onzekerheden. Dat geldt zeker voor acteurs. We hebben gemerkt dat je die direct iets moet teruggeven nadat je een scène hebt gezien, omdat zij tijdens het spelen niet weten of ze aan de verwachtingen hebben voldaan.
  • Naast communiceren is het ook belangrijk dat iedereen van alle ontwikkelingen op de hoogte blijft. Daarom ontwikkelen we nu een interne nieuwsbrief en zullen we een updateborrel organiseren met het heel team (inclusief alle acteurs) - via Zoom uiteraard.

DEN blijft dit initiatief met belangstelling volgen. Bijvoorbeeld om te inventariseren wat wel en niet werkt om publieksinteractie te ontlokken. In een vervolgartikel wordt dan bekeken welke impact dit soort interacties kunnen hebben.