Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Festival Cement: In een week van fysiek naar digitaal festival

Als gevolg van de coronamaatregelen zijn op 13 maart alle voorstellingen van het Festival Cement 2020 geannuleerd. Een festival dat met 110 uitvoeringen van 24 verschillende producties (waarvan zes premières) geldt als een springplank voor jong talent. Maar al na een dag van aanvankelijke teleurstelling werd bedacht om dan in elk geval iets met de geplande opening op 20 maart te doen. Die zou prima gestreamd kunnen worden en gaandeweg rees het besef dat er eigenlijk wel meer kon.

Er ging een mail uit naar alle makers met het voorstel of ze iets anders konden presenteren of maken om online aan het publiek te bieden. De organisatoren van Festival Cement zagen voor een aantal makers direct mogelijkheden. Bijvoorbeeld die productie die op een basisschool zou worden gespeeld, zou dat ook niet als een online voorleesversie kunnen werken? Voor andere producties gingen de makers zelf aan de slag om een alternatieve presentatie te bedenken en hoe ze deze konden produceren met behulp van digitale technieken.

In plaats van het oorspronkelijke festival kon zo het online Festival Cement in Isolement worden gelanceerd. Waarbij er elke dag via internet iets te doen is. Er is een globale programmering om zo elke dag nieuwe content online te kunnen zetten. Afwisselend in vorm en met aandacht voor verschillende doelgroepen. Van een live stream of het presenteren van een alternatieve presentatie van een voorstelling, tot een aanbod van filmpjes die je als kijker aanzetten tot actie. Content voor de mensen thuis, van jong tot oud. Zo is er bijvoorbeeld een productie bewerkt tot een negendelige reeks, zodat je als bezoeker zelf de voorstelling kunt maken en de acteurs zelfs niet meer nodig zijn.  Interactieve bijdrages zoals instructiefilmpjes waardoor het publiek zelf in beweging komt of iets gaat maken staat bij een aantal van deze initiatieven centraal. De Volkskrant schreef een recensie over het online aanbod.

Online produceren en samenwerken in tijden van social distancing

Elke dag komt het productieteam van Festival Cement in Isolement om 10.00 via Zoom*) bij elkaar om af te stemmen en de dag door te nemen. Artistieke leiding, programmamaker en marketing behandelen vragen als: wat is er inmiddels aan materiaal beschikbaar, wat kan er die dag online worden gezet en wat moet daarvoor dan nog gebeuren. Zo blijft het hele team vanuit ieders thuiskantoor druk in de weer met het produceren van deze digitale programmering.

Voor deze digitale editie van Festival Cement hebben de makers vaak op eigen krachten hun materialen ontwikkeld, bij sommigen is meegedacht over dit vraagstuk. Alle makers hebben hun digitale bijdrages naar eigen inzicht en vermogen met de middelen zoals die voor hen voorhanden zijn zoals telefoons, camera’s etc. gemaakt en gemonteerd. Over en weer werden nieuwe apps ontdekt waar je mee je kunt monteren, green screens kunt gebruiken etc. Alles is binnen een hele  korte tijd geproduceerd. Het is misschien nog niet allemaal perfect. De makers hebben zelf gekozen wat en hoe dit te maken. Dit hele traject levert voor iedereen veel energie op. Er is volop met veel plezier en inzet geëxperimenteerd. Zowel de makers als de organisatoren blijven steeds nieuwe dingen ontdekken. Zo staan alle mogelijke communicatie platforms open, zodat elke maker op zijn eigen manier bediend kan worden met adviezen van de artistieke leiding of voor de publiciteit en marketing. De ene maker mailt, terwijl de ander liever Skypet, of er wordt gebeld, gewhatsappt of geZoomd etc. Altijd via het kanaal dat de betreffende maker gewend is. De medewerkers van het Festival laveren mee en leren zo ook nieuwe technieken en vaardigheden.

Festival Cement maakt jaarlijks een uitgebreid contextprogramma en die inhoud komt ook deels digitaal beschikbaar. Bijvoorbeeld op de Dag Dramaturgie zou juist worden ingezoomd op de veranderende rol van het publiek; hoe ga je om met de conventies in het reguliere theater? Zijn er alternatieven, nieuwe publieksbenaderingen en welke mogelijkheden en beperkingen bieden deze? De bijdragen van een programmeur, een dramaturg en een maker rondom dit vraagstuk lees je nu op de website.

*) ZOOM = platform voor video conferencing. Het voordeel van Zoom is dat je deelnemers geen Zoomaccount hoeven te hebben om deel te nemen. Je deelt vooraf simpelweg een link waarop de deelnemer kan klikken op het afgesproken tijdstip.

Digitaal als nieuwe uitdaging voor makers en Festival Cement

De jonge generatie makers onderzoekt het thema ‘direct contact’, zoals dat door spelers en publiek op de theatervloer ervaren wordt, veelvuldig als uitvloeisel van hun opleiding en interesse. Maar zijn er ook alternatieve benaderingen of  manieren om de klassieke conventies te doorbreken. Kan het digitale hierin iets betekenen, voegt het iets toe of neemt het juist iets weg? Festival Cement biedt juist nu noodgedwongen door de huidige situatie, een relevant platform voor deze jonge makers om ook deze vragen te onderzoeken. De organisatie van het Festival begeleidt de makers hierin al en denkt mee over manieren om digitale technieken en communicatie kanalen op nieuwe manieren in te zetten om het publiek te bereiken. De organisatoren zien ook hoe belangrijk het is voor makers ook nieuwe technieken te leren beheersen bij het uitdenken en ontwikkelen van een artistiek concept.

De website, Facebook en Instagram vormen nu de belangrijkste kanalen voor Festival Cement in Isolement. Op een aparte beleef-pagina binnen de reguliere website van Festival Cement moeten alle digitale initiatieven bij elkaar komen. Het bestaande CMS is beperkt om alle content nu al optimaal aan te bieden. Er was geen tijd om een plan te maken en naar andere oplossingen te zoeken. Het blijft een uitdaging om beter na te denken over de inrichting van je website en bewuster in te gaan zetten op formats die meer gericht zijn op interactie. Er gaat nu elke dag een nieuwsbrief uit om het digitale programma onder de aandacht te brengen.

Een belangrijk thema binnen deze editie van Festival Cement was de roep om verstilling en vertraging. Dat lijkt in contrast te staan met meer digitaal aanbod en de overbelasting aan prikkels die daarmee geassocieerd wordt. Lang niet alle makers hebben bijvoorbeeld een eigen website. Maar voor het Festival Cement in Isolement zijn alle makers met enthousiasme digitaal aan de slag gegaan. Er zijn zo nieuwe producties ontstaan, die door de individuele kijkers gewaardeerd worden. De extra publiciteit met bijvoorbeeld recensies zoals door de Volkskrant dragen bij aan de bezoekresultaten.

Via Facebook worden halverwege het festival aantallen van rond de 21.000 bezoekers gehaald, waar dat in eerdere, fysieke  edities rond de 10.000 schommelde. Instagram trekt 17.000 bezoekers. Veel content wordt via deze platformen gedeeld, waardoor het Festival onder de aandacht komt van publiek dat niet eerder bereikt werd. De reguliere website werd deze week 10.000x bezocht. Er is niet extra geïnvesteerd in promotie van het aangepaste format van deze festival editie. Alle budgetten komen ten goede aan de makers, die nu inkomsten derven. De activerende instructiefilmpjes doen het goed, met de cursus Hoepelen (huppelen) als uitschieter. Maar er is ook veel aandacht voor de meer inhoudelijke content, die goed gelezen wordt. Via geef.nl kan het publiek een bijdrage overmaken voor de makers. Geef.nl biedt een non-profit platform voor het werven van donaties voor uiteenlopende goede doelen.

Juist de meer visuele en activerende content kan helpen om op afstand het festivalgevoel bij het potentiele publiek los te maken.

Lessen voor later

Deze digitale editie van het Festival Cement wordt straks met iedereen geëvalueerd. Wat heeft het team geleerd, welke nieuwe inzichten heeft iedereen opgedaan? Er zal gekeken worden naar de diverse online traffic resultaten rond alle initiatieven. De organisatie van het Festival Cement ontdekt nu al dat er succesvolle alternatieven zijn voor hun reguliere communicatie met het publiek. Om in plaats van een focus op ‘tekst zenden’, meer in te gaan zetten op die op interactie gerichte formats. Juist de meer visuele en activerende content kan helpen om op afstand het festivalgevoel bij het potentiele publiek los te maken. Dan blijft vervolgens ook nog de vraag hoe je deze nieuwe digitale editie een plek geeft in je archief en op je website. En hoe je de reacties van het publiek bewaart.

Festival Cement kan haar rol verder uitbreiden als kraamkamer voor jong talent. Om in het vervolg makers te ondersteunen rond digitalisering. Door bijvoorbeeld steeds de vraag te stellen: “wat wil je overbrengen?”. En zo met elkaar samen ontwerpt, experimenteert en bouwt aan digitale toepassingen die daadwerkelijk bijdragen aan de impact op je publiek en individuele toeschouwer.

Een dergelijke samenwerking tussen de producenten en makers zou breder toegepast kunnen worden in de sector. Een afdeling marketing kan bijvoorbeeld heel goed meedenken over wat digitale technieken kunnen bijdragen om via je artistieke werk de boodschap bij het publiek over te brengen. De digitale varianten, die nu als alternatief voor de reguliere producties zijn gemaakt en op het Festival Cement in Isolement in première zijn gegaan, onderstrepen in elk geval dat die mogelijkheden er zijn.

Tips voor een online festival

  • Blijf ook online dicht bij wie je bent. Alle content is onderdeel van je identiteit. Zo geven wij in ons festival veel ruimte aan de makers, dus dat doen we via ons online platform ook.
  • Ben flexibel als je online gaat programmeren. Leg niet vooraf alles vast, maar stel je open voor wat er om je heen gebeurt. Je hebt niet alles in de hand, en online is juist heel geschikt voor snel handelen.
  • Probeer af en toe vast een heel duidelijk moment aan te kondigen waarop je van plan bent content te delen, om zo vast de aandacht erop te vestigen en spanning op te bouwen. En houd vervolgens de aandacht van dat momentum vast door meteen daarna ook andere content te delen.