Theatervoorstellingen uit het verleden digitaal tot leven gebracht

Een theatervoorstelling vervliegt direct. Om die voorstellingen uit het verleden toch terug te halen en levend te houden, is je archief essentieel.

Ook je archief kan echter ten prooi vallen aan de tand des tijds. Analoge archieven binnen culturele instellingen zijn meestal maar toegankelijk voor een select gezelschap. Het artistieke bureau van Het Nationale Theater (waaronder de dramaturgen en regisseurs bij het Nationale Toneel) is daarom gestart met het digitaliseren van hun boeken, scripts, affiches en videocollectie om het digitaal beschikbaar te stellen voor een grote groep mensen. Het levert bovendien extra ruimte op en die was door de fusie van de verschillende gezelschappen en theaters hard nodig.  

Digitalisering van het video- en tekstarchief

Het Nationale Theater buigt zich over de nalatenschap van materialen van Het Nationale Toneel, Theater aan het Spui en de Koninklijke Schouwburg. In 2014 in aanloop naar de fusie, startten ze met de digitalisering van het uitgebreide archief van toneelteksten. De bedoeling is om dit archief toegankelijk te maken voor belangstellenden van buiten: makers, studenten en theaterliefhebbers.

Van alle producties van het Nationale Toneel zijn sinds de oprichting in 1988 beeldregistraties gemaakt. Sinds 2000 zijn dit digitale opnames op DVD en van de voorafgaande jaren staan de registraties op VHS-band. Het Nationale Toneel heeft daarmee een unieke, bijna complete collectie banden van de eerste twaalf jaar van haar bestaan. Daarnaast heeft het Nationale Toneel ook een dertigtal uiterst kwetsbare VHS-banden in bezit met registraties van de rechtsvoorganger, de Haagse Comedie (1947-1988). Het Nationale Toneel is volop bezig al deze materialen uit het videoarchief te digitaliseren.

Als je je typoscripten en toneelteksten digitaal hebt, kun je er ook over nadenken om het complete archief aan teksten én video toegankelijk te maken voor studenten, onderzoekers en andere belangstellenden.

Samenwerking Haags Gemeentearchief

Verder beschikte het Nationale Toneel nog over een collectie andere materialen van de Haagse Comedie zoals teksten, affiches en programmaboekjes. Deze collectie is inmiddels overgedragen aan het Haags Gemeentearchief. Het bestand aan manuscripten, regieboeken, theaterpublicaties, toneelmonografieën en programma’s van acteur, artistiek leider en huisregisseur van de Haagsche Comedie Carl van der Plas en zijn vrouw, actrice Annemarie Heyligers, werd daarbij verdeeld over de archieven van de Gemeente Den Haag en het Nationale Toneel.

De Affichegalerij in de tramtunnel onder de Grote Marktstraat

Affiches

Recent is het Nationaal Theater ook aan de slag gegaan met de verzameling affiches. Vanaf nu worden er van elke productie standaard drie exemplaren bewaard. Eén voor het eigen archief, één exemplaar gaat naar UvA Bijzondere Collecties voor opname in de collectie van het Theaterinstituut, het derde exemplaar gaat naar de Affichecollectie van het Haags Gemeentearchief.

Zo is op haagsebeeldbank.nl bijvoorbeeld een affiche te vinden van 'De Kersentuin' waarin Carl van der Plas als acteur in één van zijn laatste rollen bij het Nationale Toneel meespeelde. In de Theaterencyclopedie is ook een lemma over deze voor de Nederlandse podiumkunsten belangrijke figuur opgenomen.

In de Affichegalerij in de Haagse Tramtunnel worden affiches getoond uit de omvangrijke affichecollectie van het Haags Gemeentearchief. Op YouTube is een gang langs deze galerij te zien.

Digitaliseren van teksten en video’s

 

Teksten
Je kunt tekst op verschillende manieren digitaliseren in verschillende formaten. Welke keuze je maakt afhankelijk van het doel, de middelen en de materiaalsoort. Belangrijk uitgangspunt is dat de digitale tekst zowel voor mensen als machines goed leesbaar en doorzoekbaar is. Voorop staat bovendien dat de digitale tekst in een duurzaam en flexibel formaat wordt opgeslagen.

 

Video's
Omdat in veel gevallen het digitaliseren van videomateriaal eenmalig is – het materiaal is vaak kwetsbaar en/of de afspeelapparatuur te zeldzaam geworden- is digitalisering belangrijk als substituut.

Meer weten?

In Vlaanderen zijn door TRACKS richtlijnen ontwikkeld voor het digitaliseren van tekstdocumenten, foto's en geluidsopnames en video's.

Thema's
Deel dit artikel