Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

"Het chronologisch ordenen van tapes voelde als detectivewerk"

Annet Huizing (Coördinator Artistiek Archief) begon eind jaren ‘90 bij dansgezelschap Emio Greco | PC – de voorloper van ICK (International Choreographic Arts Centre) aan de productioneel-zakelijke kant. ICK bestaat als platform voor hedendaagse dans onder artistieke leiding van Pieter Scholten en Emio Greco sinds 2009, de samenwerking tussen deze choreografen bereikte in 2019 echter al haar 25-jarige jubileum. 

De urgentie voor het ontsluiten van het bewegend beeldarchief ontstond met het opstarten van een meerjarig onderzoek naar de intenties in de moderne dans. Voor Annet wachtte een enorme klus; het opschonen, beschrijven en ordenen van het archief van bijna duizend repetitiebandjes met bewegend beeld. In eerste instantie voor het onderzoek, maar het ontsluiten van het materiaal heeft meer opgeleverd.

“Een archief was er bij ICK al sinds de begintijd, al bestond dat vooral uit een systeem om bestanden op te slaan. Later kwam daar een persarchief bij met verschenen recensies en programmaboekjes. De laatste jaren is er bij ICK een hele eigen manier van archiveren ontstaan vanuit de onderzoeksbehoefte een annotatiemodel te ontwikkelen voor het beschrijven van de intenties bij hedendaagse dans in samenwerking met het Duitse Motion Bank, een initiatief van The Forsythe Company dat digitale tools ontwikkelt om choreografieën mee te documenteren. Het heeft onder meer geresulteerd in een archief van geannoteerde fragmenten van creatieve processen. Dit archief dient nu als vertrekpunt voor verder onderzoek. Met het oog op archivering van objecten zoals kostuums, hebben we destijds, naast de bibliotheekmodule die we gebruiken voor onze mediatheek, ook de collectie module van het Adlibsysteem aangeschaft, waarin meer plek is voor beeld en beschrijving."

"Toen mij werd gevraagd het archief in kaart te brengen, was mijn eerste stap om al het materiaal dat er lag te ordenen, te nummeren en op te slaan in een simpel Excelsysteem. Ik heb geen achtergrond als archivaris, maar ken dit gezelschap wel binnenstebuiten. Mijn aanpak was eerst om te checken of de opnames op de bijna duizend repetitiebandjes overeenkwamen met wat er op de buitenkant beschreven stond. Dat was lang niet altijd zo. Zo ben ik ook een keer op de opnames van een kerstfeest bij iemand thuis gestuit.

Vervolgens ben ik gaan beschrijven wat er op de banden staat; welke dansers er te zien zijn, wat ze dansen etcetera. Dit alles heb ik van tijdcodes voorzien voor de vindbaarheid van bepaalde scènes en de tapes heb ik chronologisch geordend, om in de toekomst makkelijk keuzes te kunnen maken voor digitalisering van de kerncollectie. Het voelde soms als detectivewerk. Ik kon vaak aan de studio’s herleiden waar iets was en in welke tijd. De bewaarde speellijsten waren voor mij in die speurtocht van onschatbare waarde. Daar staat naast de voorstellingtitels, de datum en speelplek ook info op over wie er meedansten.

Op basis van de informatie die we hebben verkregen bij het ordenen, onderzoeken en beschrijven van het archief hebben we publicaties kunnen maken

Het beeldarchief is nu redelijk up-to-date. Dat wordt ook bijna dagelijks gebruikt. Het is nog niet geïndexeerd, wel geordend. Mijn plan voor de komende tijd is om alles wat ik heb verzameld aan recensies en ander papierwerk te digitaliseren en om te laten zetten naar Adlib om het beter en voor iedereen, ook voor de bezoekers aan onze mediatheek, doorzoekbaar te maken."

De mediatheek bij het ICK, waar archiefstukken kunnen worden aangevraagd

"Het archief is een rijke bron. Op basis van de informatie die we hebben verkregen bij het ordenen, onderzoeken en beschrijven van het archief hebben we publicaties kunnen maken, bijvoorbeeld over het werk van Greco en Scholten. Bij het 20-jarig jubileum heeft de Italiaanse danswetenschapster Francesca Magnini het boek 'Inspiration: Emio Greco & Pieter C. Scholten. Multiplicity of Dance' gemaakt. Zij heeft in haar vooronderzoek een aantal weken gegrasduind in met name het persarchief. Dit jaar hebben we onder meer een complete tijdlijn kunnen maken. Die is gepubliceerd in het magazine dat we hebben uitgegeven voor ons 25-jarig jubileum. Ook is er in samenwerking met onder meer de opleiding Dans van de AHK een tijd geleden een educatief spel ontwikkeld voor dansdocenten. Deze toolkit bestaat uit geuren, beeld, stoffen, geluiden en opdrachten: uit zintuigelijke stimuli  die kinderen aanzetten tot beweging en dans en tot creativiteit. De hele visie achter deze toolkit is gebaseerd op de benadering van dans van Greco en Scholten, en op het onderzoek daarnaar – waarvan de bronnen terug te vinden zijn in het archief.

Binnen ICK staat de relevantie van het archief vast, maar het is belangrijk om bovenop de processen te blijven zitten.

Mijn droom is om ooit een website als Siobhan Davis Dance’s Replay Archive te ontwikkelen. Daar kun je als bezoeker verschillende paden volgen en kom je, afhankelijk van je keuzes, steeds weer ander archiefmateriaal tegen. Bij de vorige jubileumperiode wilden we een dergelijke online publicatie maken aan de hand van zeven sleutelvoorstellingen van Scholten en Greco. We wilden het materiaal zo aanbieden dat je als bezoeker op een Blendle-achtige manier door kostuums, foto’s en video’s kon bladeren. De achterliggende intenties en termen, vastgelegd en verwoord in het onderzoek, zouden daarbij dan een verdiepende laag kunnen vormen. Helaas is financiering van zulke grote projecten een obstakel gebleken en hebben we een webarchief nog niet kunnen uitvoeren. Een interessant voorbeeld van een online archief vind ik in dit opzicht ook Google Arts & Culture van NDT. Dat is heel informatief en nog een beetje speels. Wel zou het in het geval van ICK mooi zijn als er nog wat meer duiding bij zou kunnen, die gelaagd aangeboden wordt."

De tapes heb ik chronologisch geordend, om in de toekomst makkelijk keuzes te kunnen maken voor digitalisering van de kerncollectie.

"Soms mis ik wel echt de kennis van een archivaris. Bijvoorbeeld over beeldrechten. Er bestaat binnen ICK al langer de wens om de opnames ook naar buiten te brengen maar zodra je dit doet, krijg je hiermee te maken. Die kennis proberen we momenteel uit te wisselen via DEN en de partnerarchieven.

Binnen ICK staat de relevantie van het archief vast, althans voor de onderzoekers van het annotatieproject, de dramaturg en de choreografen, die gebruiken het volop. Maar ik merk wel dat het bij een deel van de staf belangrijk is om bovenop de processen te blijven zitten. Veel zaken, zoals het persarchief, worden nauwelijks gebruikt. Dan is het lastig de relevantie te zien. Door de waan van de dag komt het archiveren als taak snel in de verdrukking. De jonge choreografen die bij ICK werk maken staan onder grote druk om voorstellingen te maken, en zijn vaak ook maar tijdelijk bij ons onder dak, maar ik zou dolgraag zien dat ook zij iets formuleren over hun manier van bewaren. Het is wel goed om weer eens regelmatig te gaan vertellen wat ik doe en wat ik wil.”

Tekst & interviews: Saskia Du Bois voor DEN