11 tips om aan de slag te gaan met podcasts in de cultuursector

Katinka Baehr (o.a. NPO Radio 1) en Daphne Smets (Noord Nederlands Toneel) maken podcasts. In de workshop ‘Aan de slag met podcasts’ deelden zij tips en voorbeelden. De beste tips hebben we voor je gebundeld.

Katinka Baehr begon in 2010 met het maken van podcasts, toen niemand nog wist wat een podcast nou precies was. Zij maakt programma’s en podcasts voor onder andere NPO Radio 1. Daphne Smets heeft als marketeer bij het Noord Nederlands Toneel podcasts ingezet als verdiepingsmiddel. Geen tijd om alle tips te lezen? Ga dan direct naar tip 11!

1.     Podcast is geen radio…

Behalve het fysieke verschil van het medium (radio vs. app) zijn er ook belangrijke verschillen tussen radioluisteraars en podcastluisteraars. De podcastluisteraar kiest namelijk zelf een goed moment om te luisteren en zal daardoor aandachtiger luisteren dan een radioluisteraar die ondertussen de afwas staat te doen. Door dit verschil in aandacht van de luisteraar lenen podcasts zich ook beter voor bepaalde type verhalen. Podcastverhalen zijn veel intiemer, als luisteraar voelt het alsof je erbij aanwezig bent. Maak dus vooral gebruik van deze sterkte kanten van podcasts.

 

2.     …en audio is geen video

Bij videobeelden heb je al een heel beeldende scene als je een man alleen langs de waterkant ziet vissen. Bedenk je bij audio goed dat de luisteraar het beeld zelf moet vormen en dat je ze dus met de audio aan de hand moet nemen. Zorg dat je bij de luisteraar het gevoel weet op te wekken dat hij er zelf bij is. Eén van de elementen om dat voor elkaar te krijgen is bijvoorbeeld heel simpel door dicht genoeg bij de microfoon te gaan zitten.

 

3.     Bepaal je rol als presentator

Bij een radioprogramma draaide je vroeger als presentator de microfoon weg wanneer je moest lachen. Bij podcasts hoeft dat niet, maar bedenk van tevoren goed wat je rol als presentator is. Ben je de alwetende verteller en houd je het dus zakelijker? Of ben je jezelf, inclusief alle instinctieve reacties?

 

4.     Ken je ruimte en luister goed

Als je ergens een interview afneemt of audio wilt opnemen, ga dan een half uur van tevoren alvast in de ruimte zitten. Luister naar de eventuele geluiden; zit er een zoem in de lampen? Kunnen ze uit? Hoor je verkeer buiten? Kraken de stoelen? Blijf hier alert op tijdens de opname. Heeft de geïnterviewde misschien rinkelende armbanden? Het is helemaal niet gek om te vragen of die even af mogen. Test je geluid en luister er goed naar. Gebruik een grote koptelefoon, daardoor blijf je gefocust op het geluid.

 

5.     Kijk naar je mogelijkheden

Niet iedereen heeft veel geld of tijd beschikbaar om podcasts te maken. Houd je plannen dus realistisch. Als je weinig tijd hebt, kun je geen documentaireserie maken, maar zijn korte fragmenten of interviews wellicht prima haalbaar. En als je investeert, doe dat dan in je apparatuur. In goede kwaliteit opnemen is belangrijk als je luisteraars wilt bereiken en vasthouden. Andere zaken waar je in kunt investeren als je er geld voor hebt zijn het afmixen (tenzij je dit zelf heel goed kan) en de distributie. Investeer je tijd in een goed script, een goede intro.

 

6.     Hoe bereik je je publiek?

Dit klinkt waarschijnlijk logisch, maar het is belangrijk om goed stil te staan bij de mensen die je wilt bereiken met je podcast en waar je ze gaat vinden. Zo zet Daphne de podcasts ook op de website, omdat niet alle bezoekers gebruikmaken van podcastsapps als Spotify, Stitcher en Apple Podcasts. Ga er ook niet vanuit dat mensen weten wat ze met een podcast moeten of kunnen. Een korte uitleg over het doel van je podcast kan dan helpen. Denk na over de kanalen waarmee je je publiek kunt bereiken; de podcast van het Noord Nederlands Toneel staat bijvoorbeeld veel in theaternieuwsbrieven.

Katinka Baehr tijdens de workshop
Daphne Smets

7.     Stel de juiste vragen

Iedereen kent waarschijnlijk wel de techniek waarbij je in een interview vraagt of de geïnterviewde de vraag wil verwerken in zijn antwoord. Dat is om ervoor te zorgen dat de interviewer eruit geknipt kan worden en het fragment met het antwoord op zichzelf staat. Het werkt, maar Katinka vindt dat je het toch beter anders kunt doen. Je wil namelijk juist dat iemand zijn eigen woorden gebruikt. Vraag dus liever: 'Kun je vertellen over…' Vraag ook naar concrete voorbeelden en situaties. De beste vragen zijn vaak: Hoe dan? Wat dan? Geef eens een voorbeeld! Of stel juist eens een hele open vraag, ook dat kan verrassend diepgaande antwoorden opleveren. Daarnaast is het belangrijk om veel vragen te stellen, zodat je later veel materiaal hebt om mee te werken. 

 

8.     Vraag kritische proefluisteraars

Je bent zelf erg enthousiast over je eigen podcast. Maar wanneer je je buurman een koptelefoon opzet, haakt deze misschien na vijf minuten al af omdat je te lang over één onderwerp aan het praten bent. Het is goed om kritische luisteraars te vinden die je kunnen vertellen wanneer ze iets saai vinden of wanneer ze afhaken. Dan weet je dat je moet werken aan je lengte of je spanningsbogen. Als je een serie maakt, denk dan ook na over hoe je de luisteraar vasthoudt. Deel je verhaal niet zomaar op in stukjes, maar bepaal van tevoren de spanningsboog en hoe de stukken op elkaar aansluiten.

 

9.     Vind de beste verhalen

Als je mensen interviewt of iets laat vertellen in een podcast, besef dan dat wat op de verjaardag van je tante werkt, niet per se ook goed werkt in audio. Mensen die luidkeels een verhaal verkondigen, zijn niet vanzelfsprekend ook het meest interessant voor een podcast. Mensen die hun verhaal eigenlijk bijna niet durven te vertellen of die iets voor het eerst vertellen, kunnen vaak hele mooie, integere verhalen hebben die veel beter passen bij de intimiteit van de podcastvorm.

 

10.     Archiveren voor de toekomst

Je podcasts goed bewaren is een investering in de toekomst. Zo kun je stukken uit je podcasts, geluiden of ongebruikte stukken interview later nog eens (her)gebruiken bij een nieuwe podcast of een nieuw audioproject. Het is goed om al van tevoren na te denken over de beste manier van opslaan en archiveren. Over het belang van het bewaren van podcasts is een podcast gemaakt. Luister ook eens naar de aflevering over podcastpreservering van de Technoculture-podcast.

 

11.     Last but not least…


Luister zelf naar de beste tips van Katinka en Daphne!

Tools voor podcastmakers
  • Transom.org heeft veel tools voor (beginnende) podcastmakers. Ook geven ze adviezen en vergelijken ze apparatuur.
  • Audacity is een gratis, open-source montageprogramma
  • De kleine Podcasten voor dummies heeft veel praktische tips
  • Bij BBC Sound Effects zijn meer dan 16.000 gratis geluiden beschikbaar
  • Elise ’t Hart heeft met haar Instituut voor Huisgeluid allerlei geluidsfragmenten uit het dagelijkse leven vastgelegd en beschikbaar gemaakt

Auteur: Marjet van Rietschoten

Communicatiemedewerker

Neem contact op met Marjet:


070 314 07 16
Thema's
Deel dit artikel