Geef je werk een lang leven

Wietske schreef voor het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie een artikel met tips over hoe je je werk duurzaam bewaart en toegankelijk houdt op de langere termijn.

Steeds vaker kennen werken geen fysieke drager meer, maar bestaan ze uitsluitend nog in digitale vorm, 'born digital art'. Dat vereist een andere wijze van tentoonstellen, conserveren en ontsluiten van deze werken, zodat het materiaal ook voor komende generaties beschikbaar blijft. Wietske geeft tips over hoe je je werk duurzaam bewaart en toegankelijk houdt op de langere termijn.

'MySpace verliest twaalf jaar aan gebruikersbestanden na servermigratie', deze kop stond boven een nu.nl-artikel op 18 maart 2019. Het bedrijf heeft zijn excuses aangeboden, maar waarschijnlijk zijn 50 miljoen muziekbestanden verdwenen. Gelukkig is een klein deel bewaard gebleven via het Internet Archive. Dit voorbeeld laat maar weer eens zien hoe belangrijk het is om na te denken over duurzame toegang. Als maker moet het een nachtmerrie zijn om erachter te komen dat al je materiaal verdwenen is door één verkeerde druk op de knop. Oeps. 

 

Stel de juiste vragen


Om de kans op dit soort scenario's te verkleinen, is het belangrijk om zelf na te denken over de toegankelijkheid van je materiaal op de langere termijn. Hoe zit het met de beschikbaarheid over 10, 20 of 30 jaar? Om je op weg te helpen, heeft het kennisinstituut voor digitalisering in de cultuursector (DEN) een korte vragenlijst gemaakt die je helpt om hierover na te denken. Je kunt deze lijst nog verder aanvullen met vragen die belangrijk zijn voor jouw specifieke materiaal. 

  • Uit wat voor soort materiaal bestaat mijn werk en wat wordt de uiteindelijke vorm? Is het statisch of dynamisch, bijvoorbeeld door algoritmes? Bevat het werk audio, video of film en welke collecties wil ik gaan gebruiken? 
  • Hoe is de duurzame toegang geregeld van het bronmateriaal van andere partijen? Maak daar afspraken over.
  • Welke onderdelen van mijn werk wil ik duurzaam toegankelijk maken? Denk hierbij niet alleen aan het eindresultaat, maar ook aan het ontwerpproces zelf. Ook schetsen, concepten en andere zaken die je denkproces weergeven kunnen interessant zijn om te bewaren, niet alleen voor jezelf, maar ook voor je publiek. 
  • Hoe en waar ga ik mijn materiaal bewaren? Je kunt hierbij denken aan opslagmedia en de formaten waarin je digitaal materiaal gaat opslaan. Wellicht heb je verschillende versies nodig voor het publiceren van je materiaal en het duurzaam opslaan. 
  • Welke software en hardware heb ik nodig? Zorg ervoor dat het werk zo software en hardware onafhankelijk mogelijk is. Maak daarvoor zo veel mogelijk gebruik van open standaarden. Voor online omgevingen zijn dat bijvoorbeeld SQL, HTTPS en URI's. Maak je keuze voor een bepaalde standaard op basis van jouw wensen en behoeftes, van je publiek en gebruikers en van je eventuele opdrachtgevers. 
  • Welke kanalen ga ik gebruiken om mijn materiaal te publiceren en hoe duurzaam zijn die? Is er interactie met het publiek en wil ik dat ook vastleggen? 

Maak je werk in opdracht, dan moet je ook afspraken maken met je opdrachtgever over de duurzame toegang en wie waar verantwoordelijk voor is. Leg al je keuzes en afspraken ergens vast, zodat je je materiaal in de toekomst ook kunt hergebruiken en eventueel ergens anders kunt laten beheren. 

Ga in gesprek


Je hoeft voor je project gelukkig niet alleen na te denken over digitale duurzaamheid. Ga hierover vooral in gesprek met de erfgoedinstelling(en) die bij je project betrokken zijn en het Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE). Daar is veel expertise beschikbaar en wellicht kun je ook gebruik maken van een aantal voorzieningen die al door het NDE ontwikkeld zijn, bijvoorbeeld op het gebied van webarchivering of social media archivering. Voor meer informatie kun je contact opnemen met Marcel Ras, domeinmanager Houdbaar bij het NDE. 

Wat doet DEN?


Samen met culturele instellingen werkt DEN aan projecten en initiatieven waarin we kijken hoe digitalisering kan bijdragen aan het vergroten van de maatschappelijke relevantie van cultuur. De kennis die we daarbij opdoen, delen we zo breed mogelijk via onze website den.nl en via workshops en bijeenkomsten. We ontwikkelen concrete handvatten en richtlijnen, zoals bovenstaande vragenlijst voor digitale duurzaamheid. Binnen het Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE) zijn we de kennispartner die zich vooral bezighoudt met de ontwikkeling van een strategie en beleid voor de digitale transformatie van cultuur. Samen met Het Nieuwe Instituut, het Stimuleringsfonds en het NDE gaan we een stappenplan voor makers ontwikkelen. 

Meer lezen over dit onderwerp


Onderstaande artikelen en publicaties helpen je verder bij het nadenken over duurzame toegang:

Lees meer over de regeling digital heritage x public bij het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

 

 

-

 

Foto bovenaan: Frédéric BISSON, CC by 2.0

Contactpersoon: Wietske van den Heuvel

Adviseur

Neem contact op met Wietske:


070 314 07 62
Thema's
Deel dit artikel