Wordt het zelf schrijven van blogs in de toekomst misschien wel overbodig? DEN'er Wietske leerde bij de Nationale AI-cursus meer over AI, hoe het wordt toegepast en wat de verwachtingen zijn voor de toekomst.

Deze tekst is geschreven door een mens.

Vind je dit een vreemde zin om boven een artikel te lezen? Het zou zomaar kunnen dat dit over een aantal jaar heel gebruikelijk is, met dank aan Artificial Intelligence (AI) of in goed Nederlands, kunstmatige intelligentie (KI). Deze technologie is flink in ontwikkeling en beïnvloedt ons dagelijks leven op allerlei gebieden. Tegelijk weet de gemiddelde (en minder gemiddelde) Nederlander maar weinig over kunstmatige intelligentie. Wat zijn bijvoorbeeld algoritmes? Is het echt zo dat robots onze planeet gaan overnemen? Hoog tijd om daar verandering in te brengen, vond initiatiefnemer Jim Stolze. Met zijn stichting AI for GOOD, Het Innovation Center for Artificial Intelligence (ICAI) en Elephant Road ontwikkelde hij daarom de Nationale AI-cursus naar het voorbeeld van een Fins initiatief van de Universiteit van Helsinki. Met een tijdsinvestering van ongeveer 5 uur weet je na het volgen van de cursus hoe AI nu al wordt toegepast en wat de verwachtingen zijn voor de toekomst. Hieronder krijg je een zeer korte samenvatting van wat er zoal in de cursus voorbij komt, maar eigenlijk zou je alle tracks gewoon moeten volgen. Zelfs als je wat meer van kunstmatgie intelligentie weet.

Kunstmatige intelligentie: waar hebben we het eigenlijk over?

Een eenduidige opvatting over kunstmatige intelligentie is er niet, vooral omdat nog steeds niet helemaal duidelijk is wat intelligentie nu eigenlijk is en omdat het vakgebied blijft veranderen. Waar wetenschappers het wel over eens zijn, is dat er twee factoren aanwezig moeten zijn: een machine moet kunnen leren en dat leren moet zelfstandig kunnen. Dat leren gebeurt door algoritmes, waarmee je bijvoorbeeld beslisbomen kunt maken. Als mens doe je dat in feite ook en het zelflerende vermogen van kunstmatige intelligentie is ontwikkeld naar het voorbeeld van hoe mensen leren en beslissingen nemen. Er zijn verschillende manieren van leren en er is een verschuiving te zien waarbij de computer steeds minder feedback nodig heeft en zelf kan leren op basis van grote hoeveelheden ongestructureerde data.

De kracht van de verbeelding

In de cursus wordt ook gekeken naar onze perceptie van AI. Van robots die al het werk doen tot de mens die slaaf is geworden van de robot: de meeste mensen hebben wel een idee over kunstmatige intelligentie en de toekomst daarvan. Veel van die scenario’s zijn afkomstig uit de kunst. Science fiction in films en verhalen heeft altijd een belangrijke rol gespeeld bij het denken over AI. Niet alleen bij mensen op straat, maar ook wetenschappers zijn beïnvloed door bepaalde verwachtingen over de technologie, of ze nu wel of niet realistisch zijn. Vervolgens vormen huidige ontwikkelingen weer de basis voor nieuwe science fiction. Kunst en wetenschap beïnvloeden elkaar dus in dit geval.

Relaties met machines

Kun je een relatie aangaan met machines? In termen van liefde en vriendschap wordt dat wellicht lastig, maar nu al wordt kunstmatige intelligentie zo ingezet dat we soms alleen nog maar met machines communiceren, bijvoorbeeld met het aanvragen van bepaalde toeslagen of bij het krijgen van boetes. Daarom moeten we ook aan de ethische en juridische aspecten denken. Op basis van welke algoritmes worden bepaalde beslissingen genomen? Welke veronderstellingen bevatten die algoritmes?  Als er fouten worden gemaakt of onwenselijke beslissingen genomen, bij wie ligt dan de verantwoordelijkheid om het op te lossen? Bovendien verandert AI niet alleen de relatie tussen mens en machine, maar ook tussen mensen onderling en mensen en instellingen, zoals bijvoorbeeld de burger en de overheid. Vragen over dit soort kwesties komen gelukkig ruimschoots aan bod. Wat in ieder geval nog maar eens benadrukt wordt, is dat algoritmes niet per definitie neutraal en objectief zijn, omdat ze toevallig gebaseerd zijn op getallen. Achter elk algoritme zit een veronderstelling over gedrag of een waardeoordeel over een bepaalde keuze of situatie. Een belangrijk principe is daarom F.A.C.T: Fairness, Accuracy, Confidentiality, Transparency en nog een extra A voor Accountability.

De toekomst

AI wordt steeds sneller en heeft steeds minder feedback van mensen nodig. Nieuwe toepassingen worden ontwikkeld en werk wordt ons uit handen genomen. Wat blijft er voor ons nog over? Hoe verandert AI het werk van de cultuurprofessional? Veel denkwerk en repeterend werk hoeven we in de toekomst in ieder geval niet meer zelf te doen. Zo wordt kunstmatige intelligentie nu al ingezet bij het analyseren en doorzoekbaar maken van collectie, zoals archeologische collecties door Aincient. Metadata wordt automatisch gegenereerd door beeldherkenning of spraakherkenning. Lees hier bijvoorbeeld meer over in de blog van Jan Willem van Wessel over AI in de bibliotheek. Het online aanbod van collecties, zoals foto’s en video’s, maar ook voorstellingen, tentoonstellingen en festivals wordt nu al gepersonaliseerd voor gebruikers en bezoekers. Het is in ieder geval nodig om als sector te blijven investeren in de toepassing van AI en de kennis op dat vlak om zo ook de principes van F.A.C.T. te kunnen waarborgen en om goed in te kunnen spelen op de toekomst.

Hoe dat voor de banen bij DEN gaat aflopen weet ik niet, maar wellicht kijk ik straks toe onder het genot van een gepersonaliseerde kop koffie, hoe binnen enkele seconden artikelen als deze worden geschreven, geredigeerd en gepubliceerd met bijpassend beeldmateriaal.

Auteur: Wietske van den Heuvel

Adviseur

Neem contact op met Wietske:


070 314 07 62
Thema's
Deel dit artikel