Op Europees niveau is Europeana een belangrijke partner. Daarnaast onderhoudt DEN het ENUMERATE observatory, waarin statistische informatie over digitalisering van erfgoed in Europa wordt bijgehouden.

Verschillende partners werken samen met Europeana vanuit de collectieve missie ‘Transform the world with culture’. DEN onderzoekt daarin manieren om de impact van cultuur in kaart te brengen.

Verander de wereld met cultuur! Maar hoe meet je dat?

Europeana biedt als platform toegang tot het gezamenlijke Europese cultureel erfgoed. De partners binnen het Europeana Consortium werken samen vanuit de collectieve missie om de wereld te veranderen met cultuur. De EU stelt middelen beschikbaar om die missie uit te dragen, maar is ook geïnteresseerd in de effecten hiervan. Lees op deze pagina meer over de onderzoeken waaraan DEN meewerkt binnen het Consortium.

DEN als kennispartner voor impactdenken

Kunst en cultuur hebben een belangrijke positie in de samenleving en leveren een maatschappelijke meerwaarde. Het blijft echter lastig deze meerwaarde uit te drukken in een kwantitatieve maat. In beleidsnota’s van de verschillende overheden wordt gepleit voor een bredere rol voor cultuur en erfgoed, bijvoorbeeld rond diversiteit en inclusiviteit. Maar hoe meet je dat? Europeana, een organisatie die gedigitaliseerde collecties van Europese culturele instellingen breder beschikbaar maakt, heeft een instrument ontwikkeld om deze meerwaarde concreter te duiden: het Impact Playbook.

Alle veranderingen die de activiteiten van een organisatie teweeg hebben gebracht, kunnen we zien als impact. Nadenken over deze impact kan een organisatie helpen om duidelijker te maken op welke wijze activiteiten bijdragen aan ontwikkelingen rond maatschappelijke thema's. Met het Impact Playbook kunnen instellingen aan de slag om zowel economische als niet-economische opbrengsten binnen hun dagelijkse praktijk beter zichtbaar te maken. DEN draagt als kennispartner bij om dit impactdenken verder te ontwikkelen.

DEN onderzoekt de impact van cultureel erfgoed

Vorig jaar heeft DEN voor Europeana desk research gedaan en een collectie artikelen aangelegd over economische en sociale impact bij cultuurinstellingen. Er werd bijvoorbeeld gekeken naar de raakvlakken met de Unesco Sustainable Development Goals en Pier Luigi Sacco's gedachtegoed over de maatschappelijke betekenis van cultuur en erfgoed. DEN heeft een inventarisatie gemaakt van impactstudies onder een zestal grote cultureel erfgoedinstellingen, zoals de British Library, het Rijksmuseum, het Boston Museum for Fine Arts en de National Museums Liverpool. De focus ligt bij dit soort onderzoeken nog erg op economische impact, maar opvallend genoeg is er geen uniforme methodiek om de economische betekenis in kaart te brengen. Uitkomsten van de verschillende onderzoeksbureaus zijn daardoor lastig te vergelijken. Er is bovendien nog weinig expertise om ook uitdrukking te geven aan de sociale impact van activiteiten van cultuurinstellingen. Laat staat dat deze sociale impact zich ook al in een financiële waarde laat uitdrukken. Deze inventarisatie vormde daarom ook belangrijke input voor het Europeana Impact Team bij de verdere verkenning van impactstudies.

 

Europeana als Digital Service Infrastructure (DSI)

Europeana wordt als Digital Service Infrastructure (DSI) gefinancierd door de European Union’s Connecting Europe Facility. Deze Digital Service Infrastructure omvat de technische voorzieningen om voor een breed publiek online toegang te verschaffen tot het culturele en wetenschappelijke erfgoed van Europa. Binnen een consortium van 23 partners, onder leiding van de Europeana Foundation, wordt gewerkt aan onderhoud en verdere ontwikkeling binnen een hiervoor met de EU overeengekomen takenpakket. De huidige werkzaamheden passen binnen het vierde programma, DSI4.

DSI Fase 4 (2018-2020)

DSI fase 4 loopt van september 2018 t/m september 2020. Onder DSI4 vallen niet alleen technische zaken, zoals bijvoorbeeld de aggregatie van datasets, maar ook de ontwikkeling van aansprekende contentformats en projecten rond bijvoorbeeld datamigratie.  Maar ook onderzoek op het gebied van impact hoort bij het takenpakket zoals dat met de EU is overeengekomen. DEN levert binnen de Digital Service Infrastructure bijdrages in onderzoek naar impact en in het ENUMERATE-onderzoek.

DEN coördineert ENUMERATE, de Europese monitor voor digitalisering in het cultureel erfgoed

ENUMERATE is een uniforme enquête en onderzoeksmethodiek voor het verzamelen en analyseren van statistische gegevens over digitaal cultureel erfgoed. Het instrument is ontwikkeld om inzicht te krijgen in de stand van zaken rond digitalisering van het culturele erfgoed in Europa. Dat is van belang voor Europeana én voor beleidsmakers. Maar ook voor individuele instellingen is het handig om de eigen score en de scores van vergelijkbare instellingen over de jaren heen te kunnen monitoren.

DEN coördineert sinds 2011 de uitvoering van de ENUMERATE-enquêtes, de Core Surveys, die tot nu toe eens in de twee jaar worden uitgezet. Instellingen worden daarvoor benaderd en vullen een online enquête in. In 2017 werd de vierde editie uitgevoerd, met bijna 1.000 respondenten uit zo'n 30 landen. Nadat de reacties van alle respondenten uit een survey verwerkt zijn, brengt DEN een Europese rapportage uit. De resultaten in het eindrapport geven een zo compleet mogelijk beeld van de stand van zaken op vier gebieden:

  1. wat er gedigitaliseerd is,
  2. de mate van hergebruik en online toegang,
  3. de kosten van digitalisering,
  4. de duurzaamheid van de digitale erfgoedcollecties.

In de meest recente editie van 2017 zijn ook vragen toegevoegd over de auteursrechtelijke status van de metadata en de digitale collecties.

Naast dit rapport over ontwikkelingen op Europees niveau, brengt DEN ook een rapport uit over de situatie in Nederland onder de naam ‘De Digitale Feiten’.

Waar is DEN nu mee bezig?

De volgende ENUMERATE-enquête staat gepland in de loop van 2020/2021. Aangezien de laatste twee surveys geen significante verschuivingen in de uitkomsten opleverden, gebruiken we dit jaar voor een evaluatie. We onderzoeken manieren om de deelname aan de enquête en het gebruik van de onderzoeksdata verder te stimuleren. DEN heeft daarom een reeks gesprekken gevoerd met nationale coördinatoren, die verantwoordelijk zijn om in hun land de survey uit te zetten. Zo hebben we de nodige input en suggesties gekregen. Bovendien bleek dat er veel interesse is in dashboards met interactieve visualisaties, zodat diverse stakeholders dan ook zelf via het ENUMERATE Observatory uitkomsten kunnen raadplegen en verder onderzoeken. Op die manier kan het ENUMERATE-framework nog breder als een monitor voor nationaal digitaliseringsbeleid worden ingezet, voor onderzoek door koepelorganisaties binnen specifieke sectoren of als benchmark voor individuele instellingen om hun eigen prestaties op het gebied van digitaliseren te monitoren.

DEN werkt dit jaar nog verder aan het beter inrichten van het ENUMERATE Observatory en aan het beter visualiseren van de data via dashboards, zodat belangstellenden online zelf de beschikbare gegevens uit de afgelopen enquêtes kunnen raadplegen en onderzoeken.

Zelf aan de slag? Gebruik het Impact Playbook

In 2017 heeft Europeana speciaal voor cultuurinstellingen het Impact Playbook gelanceerd. Gebruik het Playbook om zelf aan de slag te gaan met het meten van de impact van jouw instelling.

Wil je meer weten over ENUMERATE of wil je meedoen aan de volgende survey? Neem dan contact op met Marcus Cohen.

Contactpersoon: Marcus Cohen

Adviseur

Neem contact op met Marcus:


070 314 03 56
Deel dit artikel