Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Praktijkvoorbeelden van verbinders

3 voorbeelden uit de praktijk van partijen die de verbinding maken tussen erfgoed en onderwijs.

Rolf Vonk (medewerker educatie bij Erfgoed Brabant), Richard Smolenaers (manager Cultuur en Resultaat bij Mocca) en Iris Brandts (adviseur erfgoed en educatie bij Erfgoedhuis Zuid-Holland) werken dagelijks aan de verbinding tussen erfgoed en onderwijs. Zij werkten mee aan digitale projecten en geven je graag de kans om te leren van hun ervaringen.

#1 Erfgoed Brabant koppelt Heemkundekringen aan het onderwijs via ‘Meet-up Meierijstad’

Erfgoed Brabant ondersteunt en verbindt het erfgoedveld, onderwijs en beleidsmakers in het verkennen, behouden en doorgeven van erfgoed in de provincie. Dit doet Erfgoed Brabant bijvoorbeeld via hun digitale platform Brabantserfgoed.nl en als verbinder in het regionale netwerk. Met de Academie bieden ze cursussen en scholing aan zowel erfgoedinstellingen als leraren en ook gezamenlijk, bijvoorbeeld over de leerdoelen bij erfgoededucatie in het primair onderwijs. De bijbehorende handreiking ‘Wijzer met erfgoededucatie’ is ontwikkeld voor erfgoedinstanties om hun lesstof goed aan te laten sluiten bij het onderwijs - en voor leraren om erfgoed te verbinden met het curriculum.

Als een van de vele CmK-begeleidingstrajecten faciliteren ze de verbinding tussen scholen en heemkundekringen via het lespakket ‘Meet-up Meierijstad.’ Erfgoed Brabant zorgt hierbij vooral voor een gemeenschappelijk taalgebruik. het koppelen van doelstellingen uit de verschillende perspectieven en scholing om dit te kunnen doen.

Rolf Vonk: “Veel scholen hebben niet door hoeveel erfgoed er regionaal te vinden is en denken dat ze daarvoor vooral naar de grote steden moeten. Maar in Brabant zijn er veel Heemkundekringen te vinden met interessante collecties. Dit zijn zeer lokale erfgoedcollecties van bijvoorbeeld bidprentjes, landbouwapparatuur of archeologie - onderhouden door vrijwilligers.” Hij legde de verbinding tussen de heemkundekringen, de bibliotheek en een enthousiaste docent en vakgroepleider geschiedenis van een middelbare school.

“Veel scholen hebben niet door hoeveel erfgoed er regionaal te vinden is en denken dat ze daarvoor vooral naar de grote steden moeten. Maar in Brabant zijn er veel Heemkundekringen te vinden met interessante collecties."

Gezamenlijk en onder begeleiding van Erfgoed Brabant werken ze aan het lespakket ‘Meet-up Meierijstad’ voor het vak geschiedenis. Hierbij verbinden ze lokaal erfgoed aan landelijke thema’s en het schoolexamen. In de lessen verzamelen leerlingen online bronmateriaal, doen ze onderzoek en maken ze kennis met geschiedenis en erfgoedcollecties uit de regio. Zo werken leerlingen tegelijkertijd ook aan hun onderzoeks- en ict-vaardigheden. “Leerlingen blijken een grote betrokkenheid te hebben bij hun regio. Ze zijn absoluut intrinsiek gemotiveerd om aan de slag te gaan met lokaal erfgoed en bepalen ook zelf de koers van het project.”

#2 Mocca koppelt instellingen en kunstenaars aan scholen om samen een leerlijn te ontwikkelen

Expertisecentrum Mocca werkt in Amsterdam aan allerlei mogelijke verbindingen tussen cultuur en het onderwijs. Mocca voert Rijks- en gemeentelijke cultuurprogramma’s uit en adviseert scholen en culturele instellingen bij de opzet en uitvoering van cultuuronderwijs. Zij zijn het vaste aanspreekpunt voor zowel primair-, voortgezet- als speciaal onderwijs en alle culturele instellingen en kunstenaars in Amsterdam.  

Richard Smolenaers, manager Cultuur en Resultaat bij Mocca: “We faciliteren het opzetten van (doorlopende) leerlijnen cultuureducatie. Met het Basispakket Kunst- en Cultuureducatie werkt een school vanuit hun eigen visie en wensen aan leerlijnen rond bijvoorbeeld muziek, beeldend onderwijs of erfgoed.” Voor het maken van een leerlijn verbindt Mocca de scholen aan een door de school gekozen kunstenaar of culturele instelling. Inmiddels heeft 83% van de basisscholen in Amsterdam daardoor minstens twee leerlijnen kunst en cultuur ontwikkeld. “Onze rol daarbij is vooral initiëren, adviseren, coachen en aanjagen. De scholen en instellingen doen zelf het werk, wij monitoren de ontwikkeling en de resultaten daarvan”, vertelt Smolenaers.

“We faciliteren het opzetten van (doorlopende) leerlijnen cultuureducatie. Met het Basispakket Kunst- en Cultuureducatie werkt een school vanuit hun eigen visie en wensen aan leerlijnen rond bijvoorbeeld muziek, beeldend onderwijs of erfgoed."

Smolenaers: “Scholen die meer willen kunnen aan de slag met het CmK-LeerlijnenLab, waarin ze experimenteren met leerlijnen en samenwerkingen.” Zo ging de St. Antoniusschool een samenwerking aan met Cinekid in het LeerlijnenLab nieuwe Media/Film in combinatie met Erfgoed. Leerlingen onderzochten belangrijke gebouwen en gebeurtenissen in hun buurt. Onder begeleiding van Cinekid ontwikkelden ze hier stopmotionfilmpjes over.

#3 Erfgoedhuis Zuid-Holland en Kunstgebouw ontwikkelden een Digitale Scheurkalender Burgerschap

Erfgoedhuis Zuid-Holland zet zich in voor het behouden, benutten en beleven van het cultureel erfgoed in de provincie. Daarbij ondersteunt het Erfgoedhuis gemeenten, historische verenigingen, archieven, musea, scholen, monumentenbeheerders, ondernemers en vrijwilligers. Bijvoorbeeld bij de uitvoering van erfgoedbeheer en -beleid, deskundigheidsbevordering, het delen van kennis, facilitering van samenwerkingen en het verbinden van partijen.

Om in de provincie meer leerlingen in contact te brengen met erfgoed en cultuur ging Erfgoedhuis Zuid-Holland de verbinding aan met Kunstgebouw. Samen werken ze aan de Digitale Scheurkalender Zuid-Holland. De Digitale Scheurkalender is een webtool, ontwikkeld door het Kröller-Müller Museum, die simpel en snel inzetbaar is voor leraren via het digibord. De scheurkalender bestaat uit een aantal korte opdrachten die een specifiek voorbeeld van erfgoed of kunst uit de regio behandelen. Het vergt weinig voorbereiding en kan gebruikt worden als een ‘cultuursnack’ tijdens de les. Momenteel is er een tweede scheurkalender ontwikkeld, dit keer over burgerschap, voor vmbo-leerlingen.

Hierbij worden kunst en erfgoed aan burgerschapsonderwerpen gekoppeld. “Leerlingen leren bijvoorbeeld over het onderwerp identiteit door te kijken naar de fotoserie ‘Exactitudes’ met foto’s van mensen gegroepeerd op hun outfits en er daarna samen over te praten”, vertelt Brandts. “Kunst en erfgoed zijn het perfecte middel om leerlingen met andere ogen te leren kijken naar zichzelf, de ander en hun omgeving - precies het doel van burgerschapsonderwijs.” Door de koppeling met burgerschap speelt de kalender in op een onderwerp waar veel scholen nog mee worstelen.

“We betrokken leraren al vanaf het begin van het proces, zodat we scherp blijven of de inhoud, vorm en toon past bij de doelgroep.”

Ook SLO, het landelijk kenniscentrum curriculumontwikkeling, keek mee voor een goede inhoudelijke aansluiting bij het onderwijs. Het project is financieel ondersteund door de provincie Zuid-Holland, het Mondriaan Fonds en het VSBfonds.

Thema's
Deel dit artikel

This website is automatically translated by Google Translation. Some translations might not be correct.