Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Verbinden met het onderwijs: 6 manieren om het vuurtje aan te wakkeren bij scholen om met erfgoed aan de slag te gaan.

6 manieren om het vuurtje aan te wakkeren bij scholen om met erfgoed aan de slag te gaan.

Iedere culturele instelling heeft de waarde van hun eigen (digitale) collectie duidelijk in beeld. Soms maken ze puur vanuit dit enthousiasme een digitaal lespakket. Maar wat nou als een school of leraar niet overtuigd is van het belang van erfgoed of het plezier dat eruit voortkomt? Zo inspireer je ze om mee te doen en de verbinding aan te gaan!

1. Leg de link met wat leerlingen moeten leren. Sommige scholen of leraren snappen wel dat digitaal erfgoed heel leuk kan zijn, maar nuttig? Onderstreep in dat geval het groeiende belang van creatieve en culturele competenties in de maatschappij van de toekomst. Zodat leerlingen kritische burgers worden die creatief kunnen denken. Of benadruk het nut van jouw collectie in het licht van een schoolvak. Maak waar mogelijk de link met het curriculum zichtbaar, zowel in het materiaal zelf als in de beschrijving (metadata) ervan, waarmee je het vindbaar maakt.
Zo heeft Naturalis digitaal lesmateriaal ontwikkeld dat aansluit bij veel gebruikte lesmethodes van het vak Biologie in het voortgezet onderwijs. Natuurlab biedt daardoor de mogelijkheid om aan specifieke leerdoelen van biologie te werken per leerjaar.

Sluit ook aan bij de leefwereld van de leerlingen. Zo wordt het leren naast nuttig ook aantrekkelijk. En dat werkt motiverend voor leerlingen én leraren. Tips voor het maken van aantrekkelijk digitaal aanbod voor het onderwijs, zijn te vinden in deze publicatie.

Tip van Iris Brandts, adviseur erfgoed en educatie bij Erfgoedhuis Zuid-Holland: “Hou bij cursussen over erfgoed wel rekening met de werkdruk van leraren. Zorg voor een overzichtelijke, laagdrempelige en korte cursus en probeer altijd vraaggestuurd te werken: waar is precies behoefte aan?” 

2. Geef scholen een eigen intermediair, adviseur of contactpersoon die de verbinding onderhoudt en signalen gemakkelijk oppikt. Een vaste contactpersoon kan bijvoorbeeld de interne cultuurcoördinator op school goed ondersteunen en ontlasten, en zorgt voor duurzaam contact. Het kan daarbij verstandig zijn om een school één vast aanspreekpunt te geven voor verschillende thema’s, bijvoorbeeld vanuit de gemeente. Op die manier raken scholen niet overspoeld door verschillende adviseurs en weet het vaste aanspreekpunt juist welke verbinding bij elk onderwerp past. Het is natuurlijk van belang dat degene die het vaste aanspreekpunt is, een goed overzicht heeft over het digitaal lesmateriaal dat er is. Platforms als Wikiwijs, maar ook lokale overzichten, kunnen daarbij helpen.

Tip Richard Smolenaers, manager Cultuur en Resultaat bij Mocca: “We maken verbindingen met het onderwijs duurzamer door scholen een eigen adviseur toe te wijzen die interne cultuurcoördinatoren adviseert. We merken dat zij vaak overspoeld raken door het enorme aanbod en onderzoeken samen wat er precies nodig is, zoals training, uitwerken van cultuureducatiebeleid en verbindingen maken met culturele instellingen. Op die manier hebben we een vaste verbinding met de meerderheid van de basisscholen in Amsterdam.”

3. Zet enthousiaste leraren in. Een duurzaam digitaal erfgoedproject heeft breed draagvlak in de school. In de praktijk lukt dit niet altijd vanaf de start. Maak in dat geval eerst een start met het volle enthousiasme van één of twee personen (bijvoorbeeld leraren) die er helemaal voor gaan. Daarna is het gemakkelijker om anderen mee te krijgen. Sommige leraren zijn zo enthousiast dat zij zelf de potentie hebben verbinder of maker van digitaal erfgoedlesmateriaal te worden. Zij wakkeren zo nieuwe verbindingen aan, niet alleen binnen hun eigen school maar soms ook bij andere scholen en instanties in hun gemeente. Op die manier ontstaat het draagvlak dat nodig is voor duurzame projecten en verbindingen.


4. Zorg voor (online) zichtbaarheid. Soms weten scholen simpelweg niet van het bestaan van een leuk project of programma. Vooral in de grote steden is het culturele aanbod erg groot. Maar het aanbod in kleinere steden wordt soms juist over het hoofd gezien tussen de hoeveelheid ander aanbod. Leraren zien dan door de bomen het bos niet meer.

Zorg daarom altijd voor zichtbaarheid van projecten via sociale media, nieuwsbrieven, regionale netwerken, mond-tot-mond reclame en vooral: via platformen die leraren al gebruiken. Daarnaast is het belangrijk om bewust te worden van hoe leraren precies op zoek gaan naar (digitaal) lesmateriaal.

Tip van Richard Smolenaers, manager Cultuur en Resultaat bij Mocca: “Hoe maak je nou inzichtelijk waar er in jouw buurt erfgoed, cultuur of kunst te vinden is en wat je daarmee kan in de les? Via de website Groeistad.nl kun je het aanbod in Amsterdam heel gemakkelijk en snel zien. Op de kaart kunnen instellingen, kunstenaars, leraren en leerlingen zelf aangeven wat er precies te vinden is in de stad. Gegroepeerd op plekken, maar ook op thema’s zoals ‘17e eeuw’, ‘oorlog’ of ‘groen’. Wij ondersteunen dit project omdat meerdere instellingen samenwerken en het aanbod in Amsterdam inzichtelijk maken.”

5. Laat leraren cultuur en digitaal erfgoed proeven. Niet alle leraren zien het belang in van erfgoed- en cultuureducatie omdat ze er niet altijd zelf mee in aanraking komen. Een leuke manier om hun enthousiasme aan te wakkeren is om cultuur en erfgoed niet alleen aan de leerlingen beschikbaar te stellen, maar om eerst de leraren ervan te laten proeven met voorstellingen of rondleidingen. Voor digitaal erfgoed kan dat bijvoorbeeld door ze een tijdelijke toegangscode te geven of een webinar te organiseren. Ook digitale gastlessen laten ervaren kan een goed idee zijn.

Tip van Rolf Vonk, medewerker educatie bij Erfgoed Brabant: “Niet alle leraren weten wat erfgoed is of hoe zij het kunnen toepassen in hun lessen. Wij geven daarom vanuit Erfgoed Brabant bijvoorbeeld ook les op pabo’s.”

6. Zorg voor een gedeelde basiskennis en gedeeld taalgebruik. Basiskennis over erfgoed en onderwijs verschilt sterk. Culturele instellingen die voornamelijk met vrijwilligers werken, hebben bijvoorbeeld vaak moeite om op vlieghoogte te komen met het taalgebruik, digitale vaardigheden, diversiteit, inclusie en de werkwijze van het onderwijs. Denk bijvoorbeeld aan gepensioneerde vrijwilligers die werken met een Sinterklaascollectie, maar niet mee kunnen komen in de huidige ontwikkelingen rond zwarte Piet. (leestip: https://www.reinwardt.ahk.nl/lectoraat-cultureel-erfgoed/onderzoeksprogramma/emotienetwerken/)

Leerlingen worden vaak door partijen van buiten het onderwijs overschat, in bijvoorbeeld hun digitale vaardigheden. Vaak wordt gedacht dat deze generatie technische zaken vanzelf oppakt, omdat ze opgroeien met internet, devices en apps. Uit de praktijk blijkt echter dat ze moeite kunnen hebben met zoeken in een digitaal archiefsysteem of collectie online van een instantie of met het interpreteren van bronnen.

Ontwikkel daarom projecten en lesmateriaal altijd in samenwerking en samenspraak met de verschillende werkvelden uit erfgoed en onderwijs, zodat er een gemeenschappelijke taal en kennis ontwikkeld wordt om elkaar beter te kunnen begrijpen en verstaan. Hierdoor ontstaat uiteindelijk een betere aansluiting op de doelgroep, en gebruiksgemak. De verbinder speelt hier een belangrijke rol in om de partijen, werkwijze en wensen op elkaar af te stemmen.

Tip van Rolf Vonk, medewerker educatie bij Erfgoed Brabant: “We ervaren in contact met andere instanties en scholen vaak hoe belangrijk het is om open te blijven staan en vanuit gelijkwaardigheid te werken. Positioneer jezelf niet teveel als expertisecentrum, die houding kan weerstand oproepen.”

Thema's
Deel dit artikel

This website is automatically translated by Google Translation. Some translations might not be correct.