Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Gastlessen organiseren? Zo doe je dat digitaal! Stap 4: pedagogisch afstandsonderwijs

Culturele instellingen verzorgen met veel plezier gastlessen voor leerlingen op locatie, maar tijdens een lockdown is dit niet meer mogelijk. Hoe breng je leerlingen toch in contact met je collectie? Met digitale gastlessen zet je de educatieve doelen van je organisatie online voort op een manier die ook na de crisis relevant blijft. In deze longread ontdek je hoe je dat aanpakt en waar je rekening mee kan houden.

Ontdek de vier onderwerpen:

  1. Hoe bereid je een digitale gastles voor?
  2. Hoe zet je video’s optimaal in?
  3. Hoe bouw je een digitale gastles op?
  4. Hoe geef je pedagogisch afstandsonderwijs?

4. Hoe geef je pedagogisch afstandsonderwijs?

Pedagogische processen die invloed hebben op jouw les, ontwikkelen zich online anders dan op locatie. Bij digitale gastlessen ontstaat er daardoor een nieuwe dynamiek. Belangrijk om rekening mee te houden, want een goed pedagogisch klimaat zorgt voor de emotionele veiligheid van leerlingen, stimuleert activiteit en verhoogt de leerprestaties. De juiste beslissing op het juiste moment (ook in de ogen van de leerling) is daarom essentieel bij onderwijs op afstand. Enerzijds gaat dit over doelen stellen zoals eerder genoemd, en anderzijds om pedagogische processen tijdens een les: Hoe werkt een digitaal groepsproces bijvoorbeeld? En hoe motiveer je leerlingen over het internet?

Hoe zorg je online voor groepsgevoel en motivatie?

Bij thuis- of afstandsonderwijs verliezen leerlingen sneller het groepsgevoel, omdat dit geheel digitaal opgebouwd wordt. Maar groepsgevoel is wel een belangrijke factor in de betrokkenheid van leerlingen bij je les, en de effectiviteit daarvan.

Inèz: “Om het groepsgevoel te stimuleren heb je al een belangrijke partner bij je les: namelijk de leraar. Die kent de leerlingen het beste en kun je dus ook actief en bewust inzetten om in te springen op groepsdynamieken die je als buitenstaander misschien niet kent of online niet meekrijgt.”

Leerlingen voelen zich vooral gemotiveerd om mee te doen als het pedagogische klimaat veilig voelt en er persoonlijke aandacht is. Bij digitale gastlessen is het extra belangrijk om er actief voor te zorgen dat iedere leerling zich gezien voelt. Als het gaat om de lesinhoud geeft het leerlingen extra autonomie en motivatie wanneer er keuzemogelijkheden zijn in de opdrachten. Het differentiëren in hoe je uitleg geeft of welke opdrachten je aanbiedt, is daarbij belangrijk. Bied je leerlingen genoeg uitdaging, maar ook weer niet teveel. De juiste begeleiding en structuur spelen ook mee!

© Fred Ernst
Inèz: “Een leuke manier om leerlingen te stimuleren is een wedstrijdelement in de opdracht te verwerken. Bij onze les over de Toren van Babel, proberen leerlingen in groepjes de hoogste toren te maken van papier en tape. Dat maakt het spannend en stimuleert tegelijk de samenwerking. Op afstand kunnen leerlingen dit ook thuis doen.”
Praktijkvoorbeeld - hoe philharmonie zuidnederland leerlingen motiveert met High Five! Music

Hoe zorg je online, asynchroon en op afstand toch voor interactie? De philharmonie zuidnederland bedacht High Five! Music, waarbij leerlingen een muzikale high five maken samen met musici. “Leerlingen maken een video van een eigen melodie, waarop een van onze musici weer een eigen variatie of antwoord daarop maakt. De video vormt zo een muzikale high-five die de leerlingen weer naar iemand kunnen sturen die het kan gebruiken, zoals opa en oma of een vriendje.” De opdracht begint met een digitaal stappenplan, met uitlegvideo’s van de musici. Bekijk het stappenplan en de video’s!

Tip: Geef leerlingen ludieke opdrachten door ze bijvoorbeeld foto’s en filmpjes te laten maken, en wissel die uit via een beschermde omgeving. 

Drie factoren die bijdragen aan motivatie - hoe zet je ze in?

Volgens de Kennisrotonde zijn de drie belangrijkste factoren die bijdragen aan motivatie autonomie, competentie en sociale verbondenheid. Zo stimuleer je ze:

Autonomie:

  • Geef leerlingen keuzemogelijkheden bijvoorbeeld: in de opdracht, met wie en hoe ze hem uitvoeren. 
  • Neem leerlingen serieus door ze het nut van de activiteiten uit te leggen. Probeer daarbij aan te sluiten op hun belevingswereld zodat ze hun eigen interesses kunnen volgen. 
  • Wees flexibel, informatief (minder directief) en stel vragen. 

Competentie:

  • Geef leerlingen het gevoel dat ze kunnen vertrouwen op eigen capaciteiten en mogelijkheden.
  • Geef genoeg houvast via structuur en duidelijke doelstellingen. 

Sociale verbondenheid:

  • Zorg voor vertrouwen en een veilig klimaat, waarin leerlingen vragen durven stellen en niet bang zijn om fouten te maken. 
  • Wees tactvol en probeer de sociale situatie in de klas aan te voelen en begrijpen. Handel vooral vanuit begrip en respect.
  • Laat leerlingen samenwerken in groepjes, of digitaal in breakout-rooms.

Wie de bovenstaande vier stappen doorloopt legt een goede basis voor een digitale gastles. Verder lezen? Bekijk dan ‘Het stappenplan digitaal erfgoed in het onderwijs’ of de publicatie aantrekkelijk digitaal erfgoed maken over aantrekkelijk digitaal lesaanbod maken

Dit artikel is gebaseerd op www.lesopafstand.nl, het informatieplatform voor leraren die les op afstand geven. 

 

Tekst: Marianne Eggink, met dank aan Maud Broeksteeg en Inéz Veldman

Thema's
Deel dit artikel

This website is automatically translated by Google Translation. Some translations might not be correct.