Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

De ontmoeting tussen mensen en makers centraal, ook in tijden van corona? Bij Hybrid Art House MU kan het

MU Hybrid Art House is als onderzoekend presentatieplatform al lang bezig met het combineren van digitaal en fysiek. Door de beperkende coronamaatregelen kwam deze combinatie echter in een stroomversnelling, bijvoorbeeld bij de educatieve activiteiten die MU onder de noemer Play & Learn aanbiedt. DEN sprak Harm Hofmans, hoofd educatie bij MU, over de fysieke activiteiten van Play & Learn en hoe deze in coronatijden hybride of digitaal zijn vormgegeven.

© Hanneke Wetzer
IRL Thursdays Albert van Abbe Ricky van Broekhoven

MU Hybrid Art House werkt met creatieve makers uit alle disciplines, die de ruimte krijgen voor artistiek onderzoek, ontwikkeling en presentatie. MU ontwikkelt interactieve programma's om een divers en met name jong publiek op een speelse manier te laten kennismaken met kunst en digitale cultuur.

Onder de noemer ‘Play & Learn’ biedt MU alle educatieprogramma’s aan. Zo is voor 10- tot 15-jarigen De Creatieve Code ontwikkeld, een programma waarin leerlingen creatief leren programmeren en spelenderwijs reflecteren op digitale cultuur. De Creatieve Code is geboren in het Hybrid Art House op Strijp-S, dezelfde grond waar Philips ooit begon, en waar nieuwsgierigheid wordt geprikkeld en dialogen worden aangewakkerd door samen te kijken naar kunst. Zo onderzoekt MU samen met docenten en onderwijsmakers hoe het is om te leren terwijl je je omringt met kunst: de expositieruimte als ‘alternatief klaslokaal’.

MU als alternatief klaslokaal

Bij MU als alternatief klaslokaal wordt het gesprek tussen leerlingen en studenten centraal gesteld in een tentoonstellingsruimte. Leraren wordt gevraagd het ‘zeker-weten’ even los te laten en samen met de klas op onderzoek uit te gaan. Leerlingen én leraren nemen daarbij als individu en als groep de rol aan van een ontdekkende onderzoeker. Zo kunnen leerlingen in een veilige omgeving ervaren hoe het is om zelf op zoek te gaan naar de betekenis van een kunstwerk. MU is daarbij niet zozeer gericht op antwoorden, maar op het verkennen van interessante denkrichtingen.

Er wordt gebruikgemaakt van visual thinking strategies: een methode om de leerlingen te leren zonder oordeel te kijken en te luisteren en om voort te bouwen op elkaars zienswijze. Aan de hand van de vragen ‘Wat gebeurt er in dit werk?’, ‘Waaraan zie je dat?’ en ‘Wat kunnen we nog meer ontdekken?’ worden leerlingen gestimuleerd om een open gesprek aan te gaan met aandacht voor kunst en voor elkaar.

Voor MU biedt deze methode vervolgens ook weer waardevolle inzichten in het taalgebruik en de denkwijze van de doelgroep, zodat ze de kunstbeleving van tentoonstellingen nog beter kunnen laten aansluiten op de studenten, leerlingen en docenten die in Eindhoven op Strijp-S langskomen of op school met kunst aan de slag gaan, live of online.

© Max Kneefel
Leren van kunst - Leerlingen in Alternatief Klaslokaal Tentonstelling Reshape
© Hanneke Wetzer
Rita Hoofwijk (live) & Hannah Lowenthal (op afstand) tijdens IRL Thursday Being there for me

Alternatieve werelden

Het fysieke aspect van het open gesprek in de tentoonstellingsruimte viel voor een groot deel weg toen culturele instellingen aan het begin van de coronapandemie hun deuren moesten sluiten, en weer nu in het najaar de groepsgroottes in ruimtes beperkt moeten blijven. De thematiek van de in het voorjaar geplande tentoonstelling Worlding Worlds, over het verbeelden van alternatieve werelden, komt zo opeens heel dichtbij. MU moest aan de slag met de vraag hoe de kern, de betekenis en het belang van deze expo toch kunnen worden overgebracht als publiek niet fysiek door de verschillende werelden kan dwalen. En hoe kan het Play&Learn-team MU toch als alternatief klaslokaal online vormgeven en presenteren aan leerlingen en studenten? Wat is de waarde van een groepsbezoek en hoe kan deze ervaring worden vertaald naar een virtuele ruimte? Hoe kan, onafhankelijk van tijd en plaats, een gezamenlijke ruimte worden gecreëerd waarbij werken als collectief worden bevraagd?

Een klaslokaal is in deze tijden ook steeds weer anders. Zo zijn het ene moment alle leerlingen individueel thuis en zijn ze de volgende dag toch in één ruimte bij elkaar. Is de docent fysiek aanwezig, of alleen virtueel beschikbaar? Zijn leerlingen gewend om in groepjes aan opdrachten te werken? MU staat daardoor voor de uitdaging om per activiteit te kijken hoe deze vormgegeven kan worden. Het team gebruikt daarvoor de technologie die voorhanden is, maar vooral de ervaring die MU de afgelopen jaren al in exposities heeft opgedaan met de doelgroep. “De kracht van MU”, vertelt Harm, “is dat we gewend zijn om flexibel te zijn en snel te schakelen. Daardoor kunnen we ons rap voegen naar de mogelijkheden en onmogelijkheden die een bepaalde situatie en maatregelen met zich meebrengen.”

Leerlingen als digitale onderzoekers

Zo stimuleert MU de leerlingen zelf - op afstand - op onderzoek uit te gaan en toe te werken naar een persoonlijke leervraag. De dialoog tussen leerlingen en hun persoonlijke ervaringen en bronnen wordt daarin altijd verbonden met de werken en ideeën van kunstenaars. Praktisch wordt dat bijvoorbeeld vormgegeven door te starten met een video van de tentoonstelling Worlding Worlds, die online is geplaatst om bezoekers op afstand kennis te laten maken met de werken en de ideeën van de deelnemende kunstenaars. Waar dit voor geoefende kijkers een lockdown-alternatief kan bieden voor het fysiek bezoeken van de tentoonstelling, is het extra belangrijk om groepen leerlingen en studenten te begeleiden bij de verwerking van dit virtuele bezoek. Dit gebeurt in eerste instantie in een online gesprek met MU, waarbij binnen de mogelijkheden van onderwijs op afstand wordt gekeken hoe een groepsgesprek het individuele onderzoek kan verrijken.

Samen met MU ontwikkelden kunstenaars Klasien van de Zandschulp, Ash Baccus Clark en Ludi Leiva de workshop Worlding Miraculous Futures - een online variant op een eerder door hen voor MU en het Nederlands Film Festival ontwikkelde live workshop. Daarmee bood MU studenten de mogelijkheid om op afstand van elkaar toch samen te brainstormen over alternatieve toekomstige werelden. Alle eerstejaars Fontys-studenten van de verschillende kunstvakopleidingen gingen op basis van de film, rondleiding en workshop aan de slag om hun eigen cross-disciplinaire projecten in quarantaine vorm te geven en aan elkaar te presenteren. Tussendoor gingen zij ook online het gesprek aan met makers uit het MU-netwerk over hun artistieke praktijk en het werken vanuit een artistieke overtuiging in plaats van binnen een bepaalde discipline.

Ontmoeting tussen mensen en makers

Naar aanleiding van deze ervaringen werd deze Worlding Miraculous Futures-workshop in het kader van Worlding Worlds ook aangeboden aan voortgezet onderwijsscholen en groepen in het MBO en HBO. En toen de deuren van MU in juni weer open mochten, was het de eerste activiteit voor publiek in een lange reeks van zomerse In Real Life Thursdays, waarmee MU het publiek binnen de geldende regels toch de kans kon bieden om van hyrbide 'levende' kunst te genieten. Centraal stond en staat voor MU nog steeds de ontmoeting tussen mensen en makers. Dwars door de disciplines heen worden de In Real Life-avonden met theatermakers, muzikanten, designers, filmmakers en kunstenaars georganiseerd in de setting van een expositie. Veelal met lokale makers die ook echt aanwezig kunnen zijn, maar ook regelmatig met kunstenaars uit het internationale netwerk van MU, die op afstand hun presentaties verzorgen.

Harm: “De lockdown biedt ons juist de kans om internationale makers via videocalls ‘persoonlijk’ aan studenten in Brabant en omgeving voor te stellen. Dat doen we binnen de kaders van school, maar ook tijdens de donderdagavondprogramma’s. Verder maken we slim gebruik van de materialen die voorhanden zijn. Waar het programmateam de ene keer video maakt, past de volgende keer een website beter. Deze keuzes en afwegingen voeden de activiteiten van het educatieteam Play & Learn ook weer.”

Veranderende omstandigheden

Zo dagen verschillende situaties en omgevingen MU uit om hun artistieke inhoud op verschillende manieren te presenteren. De tentoonstelling The Self Design Academy nodigde bezoekers, leerlingen en studenten uit om de tentoonstelling zowel fysiek in MU als online te ervaren via theselfdesignacademy.nl. Daar kunnen leerlingen en studenten het digitale deel van de tentoonstelling onderzoeken om hun eigen onderzoek te starten.

Door op deze manier te werken, heeft MU ook de mogelijkheid om zelfs na afbouw van de fysieke expositie nog met de vragen van bepaalde tentoonstellingen aan de slag te gaan. En doordat de selectie van kunstenaars pas na de eerste golf coronabesmettingen en de daarbij behorende beperkende maatregelen plaatsvond, kon MU inspelen op de situatie en kregen de makers de opdracht om niet alleen na te denken over hun fysieke presentatie, maar ook over een online presentatie. Inmiddels geven sommige van hen nu ook presentaties op scholen als verdieping na de rondleiding. MU blijft daarmee werken aan nieuwe manieren om kunst bij leerlingen en studenten te brengen, of dat nou fysiek of digitaal is.

Van 11 december t/m 7 maart presenteert MU Evolutionaries. Deze tiende editie van de tentoonstelling rondom The Bio Art & Design (BAD) Awards biedt een opwindend overzicht van de complexe manier waarop natuur, identiteit, cultuur, en alles wat leeft, vloeibaar en constant in beweging is. Op 15 januari (15:30) gaat MU Play & Learn het gesprek aan met docenten en onderwijsmakers over de thema’s in de tentoonstelling en Bio Art & Design in het onderwijs.

Meer kijken en lezen

Thema's
Deel dit artikel

This website is automatically translated by Google Translation. Some translations might not be correct.