Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Het EKWC: een archief vol keuzes

Experiment en innovatie in keramiek. Sundaymorning@EKWC verzorgt residenties waarin makers onderzoek doen naar wat er in keramiek mogelijk is. Vanuit een open source houding willen ze de opgedane kennis beschikbaar maken. Wat bewaar je dan? EKWC kwam erachter dat wat er in het verleden bewaard is een reflectie is van de historische en politieke keuzes die toen gemaakt zijn. DEN sprak met Nico Thöne, projectmanager bij het EKWC over hun deelname aan het archieftraject.  

Wat was de aanleiding om deel te nemen aan het archieftraject?

Er ligt heel veel informatie in onze archieven, die het verhaal vertelt van de geschiedenis van de instelling, de ontwikkeling van de sector én de keuzes die er door de directie zijn gemaakt. Naar aanleiding van ons 50-jarige jubileum in 2019 is er een vlammetje bij me ontstoken voor ons archief. Er is zoveel beschikbaar, maar we putten er nog niet uit. Daar willen we iets mee doen.

Het archieftraject bracht een aantal onderwerpen naar voren waar we zelf niet van tevoren aan gedacht hadden. Werken aan het archief is meer dan alleen ‘digitaliseren en dumpen’. Het traject besteedde ook aandacht aan de gebruikers van je archief, raadde aan om te sparren met partners en kennis te delen. Juist dit grotere verhaal trok ons aan om deel te nemen.

Netwerk Archieven Design en Digitale Cultuur

Het EKWC is onderdeel van het Netwerk Archieven Design en Digitale Cultuur (NADD). Het NADD is het samenwerkingsverband gericht op Nederlands ontwerperfgoed. Het netwerk maakt de relatie tussen ontwerp en maatschappelijke vernieuwing zichtbaar en wil hiermee aantonen dat de archivering en ontwikkeling van design en digitale cultuur erfgoed van wezenlijk belang is voor de samenleving.

Het EKWC was één van de deelnemers aan het archieftraject vanuit het NADD. Met hun deelname verkennen we de aansluiting van het archieftraject bij de vragen en behoeftes in de sector van design en digitale cultuur.

Wat bewaren jullie? En wat is de waarde van dit materiaal voor jullie?

We verzorgen internationale residenties. Van elke deelnemer, zo’n 2000 in totaal ondertussen, hebben we een deelnemersmap waarin ze onder andere hun glazuurrecepten en onderzoek bewaren. We willen deze glazuurrecepten makkelijk vindbaar maken, zodat andere residenten en makers hier weer gebruik van kunnen maken. Ons archief bevat dus veel inhoudelijke kennis over werken met keramiek.

Wat we ook bewaren zijn briefjes van de stokers, bijvoorbeeld met instructies dat als je de oven om 12 uur ‘s avonds aanzet, hij om 9 uur klaar is voor gebruik, waardoor je een uurtje langer kan uitslapen. Dit soort materialen, net zoals bedankbriefjes van de residenten, vertellen het menselijke verhaal van de residenties.

© Anish Kapoor
Klik op afbeelding om te vergroten
© Anish Kapoor
Klik op afbeelding om te vergroten
Wat willen jullie nog meer bewaren?

We willen de werkprocessen nog beter gaan bewaren. Niet alleen de succesverhalen, maar ook hoe ze daar gekomen zijn. Met die focus is ons archief ook een aanvulling op bijvoorbeeld de collecties van een museum. Daar vind je de objecten en de biografie. Bij ons kan je dan het werkproces en de menselijke kant van dat object vinden. In samenwerking met Design Museum Den Bosch zijn we middels een door Mondriaan Fonds toegekende subsidie in een pilot aan het onderzoeken hoe deze twee archieven samen kunnen komen.

Welke inzichten krijgen jullie door het archief?

Het archief laat zien dat het EKWC een onderdeel is van een groter geheel. In het verleden is er erg goed gearchiveerd, maar met de bezuinigingen werd het EKWC een hele kleine instelling en is er bijna niets meer gearchiveerd. Dit soort politieke en historische contexten zie je terug in het archief. Wat men toen belangrijk vond om wel of niet te bewaren.

In het archief kun je keuzes terugzien. Wat men toen belangrijk vond om te bewaren, en wat niet. - Nico Thöne

Met het archief kunnen we het EKWC linken met de ontwikkelingen in het veld. Bijvoorbeeld, Koos de Jong is directeur van het EKWC geweest. Zijn vrouw was in diezelfde tijd directeur van het Stedelijk Museum. In het archief zie je terug dat het EKWC toen ook meer design residenties is gaan verzorgen. Daarmee schetst het dus niet alleen een beeld van de geschiedenis van het EKWC, maar ook van de sector.

Kijk je naar cultuurbeleid, dan kun je bijvoorbeeld ontdekken dat Adriaan van Spanje in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de residentie-vorm van het EKWC heeft ontwikkeld. Het ministerie vond dat toen belangrijk, en EKWC is onder andere hierdoor ook internationaal vrij uniek in de vorm van residentie die we kunnen aanbieden.

© Vanessa Kappler
Tijdens het interview schuift Henry Molenaar aan, één van de vrijwilligers die werkt aan de beeldbank van het EKWC. Henry, wat doe je bij het EKWC?

Samen met een team vrijwilligers zijn wij bezig met het inscannen van de vele dia’s die het EKWC heeft. Toen ik hier binnenkwam was het allemaal nog een beetje ongeordend, nu hebben we alles netjes alfabetisch staan. We hebben een procedure en instructies opgesteld voor het inscannen van de dia’s, en we houden met elkaar bij waar we zijn gebleven. De volgende die begint kan het werk dan oppakken.

Nico: We zijn ontzettend blij en trots op onze vrijwilligers! We willen ze dan ook zoveel mogelijk verwennen. Daarom laten we ze werken tussen de kunstwerken - want daarom zijn ze hier - en nodigen we ze uit voor presentaties van de kunstenaars.

Mijn buurvrouw is een kimono van keramiek. Een hele inspirerende plek is het EKWC! - Henry Molenaar, vrijwilliger EKWC
Wat zijn de plannen voor de toekomst van jullie archief?

Groot! We willen het archief letterlijk naar voren halen. We zijn bezig met het inrichten van een archiefloket bij de expositie ruimte. Een plek waar mensen ook naartoe kunnen gaan om iets te lenen of iets in te zien. Doordat het een duidelijke plek krijgt in het gebouw kunnen mensen zien dat er beweging is, dat er iets gebeurt. En het maakt het makkelijker om het archief in te stappen. Het is dan veel dichterbij, niet alleen fysiek maar ook in onze aandacht.

Daarnaast is het onze droom om met linked open data alle lijntjes te vinden die we wereldwijd hebben, en daarmee te connecten. We hebben daarbij drie verschillende soorten gebruik voor ogen. Allereerst intern hergebruik, zodat wij zelf eenvoudig materialen en recepturen terug kunnen vinden. We willen kunnen zoeken op bijvoorbeeld kleur, materiaal of methode. Een tweede soort gebruik is voor de makers van de toekomst, zodat zij via verschillende voor hen relevante invalshoeken door ons archief heen kunnen zoeken. En als laatste willen we met ons archief verhalen kunnen gaan vertellen, zoals het verhaal van het EKWC, van de deelnemers, of van de sector. Linked open data maakt het mogelijk om vanuit deze verschillende invalshoeken ons archief te raadplegen. Daar werken we graag naartoe.

 

© Vanessa Kappler
Jullie zijn één van de eerste deelnemers vanuit het NADD. Hoe sluit het archieftraject, dat is opgezet voor de podiumkunsten, aan bij jullie vragen?

Binnen de podiumkunsten is er aandacht voor het proces binnen de archieven. Dat was voor ons als residentieplek ook relevant. Alles wat ik opzoek over archiveren komt vanuit de museale wereld, waarin er wordt gewerkt vanuit het object. De vraagstukken en de aanpak van de podiumkunsten sluit veel meer aan bij onze werkpraktijk. En het archieftraject bracht mij in contact met podiumkunst-collega’s waar ik mee in gesprek kan over het archiveren van maakprocessen, wat een enorme meerwaarde voor ons was.

Heb je een tip voor een instelling die met archiveren aan de slag wilt?

Ik denk dat het het allerbelangrijkste is dat degene die het gaat doen er enthousiast van wordt. Het is niet zo droog als het lijkt, maar vind iets in het archief waar je hart sneller van gaat kloppen van wordt. Daar kun je anderen ook weer enthousiast mee maken!

Het archieftraject

EKWC was een van de veertien deelnemers van het archieftraject 2021. Ben je benieuwd naar de ervaringen en lessen van de andere deelnemers? Bekijk dan eens de informatiepagina over het archieftraject. En schrijf je in voor onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van nieuwe blogs.

Guido Jansen

Guido Jansen

Projectleider en coach archieftraject

Guido werkt als zzp'er aan het archieftraject bij DEN. Met een achtergrond in zowel de podiumkunsten als digitale media brengt hij deze twee velden samen. Bij de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht werkt hij als docent Interactive Performance Design, en daarnaast is hij als dramaturg betrokken bij makers en choreografen. Eerder werkte Guido als junior docent aan de Universiteit Utrecht voor de opleiding Media en Cultuur Studies, en organiseerde hij contextprogramma's voor SPRING Performing Arts Festival en het IMPAKT Festival.

Thema's
Deel dit artikel

This website is automatically translated by Google Translation. Some translations might not be correct.