Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Technische verknoping en collectieve kennis. De samenwerking van de filmfestivals

Het Nederlands Film Festival (NFF), Cinekid, het International Documentary Film Festival Amsterdam (IDFA) en International Film Festival Rotterdam (IFFR) hebben inmiddels allen online edities achter de rug. DEN sprak Frank van der Horst van INDYVIDEO en Cees van ‘t Hullenaar, festivaldirecteur van IDFA, over hun ervaringen met het collectief organiseren van een online festival.

De filmfestivals zagen allemaal dezelfde uitdaging voor zich: hoe gaan wij ons festival online aanbieden? Hoe behouden we de festival-ervaring en het live karakter? Al snel beseften ze zich dat ze niet allemaal het wiel moesten gaan uitvinden, en dat er veel te winnen was in een collectieve aanpak.

© Melle Meivogel
White Cube

Collectieve kennispool

Samen hebben de vier filmfestival veel kennis in huis. Elk festival brengt de eigen expertise mee, waar de een meer bekend is met data analyse weet de ander meer over rechtenkwesties. Door gezamenlijk aan de slag te gaan met het on demand en livestreamen van de festivals, kunnen ze allemaal de vruchten plukken van elkaars expertise en input in het opzetten en doorontwikkelen van het platform.

Cees van ‘t Hullenaar vertelt ook dat ze gezamenlijk kunnen reflecteren op wat goed en minder goed werkte, en daar met zijn allen dus de vruchten van kunnen plukken. De vier festivals hebben bij elkaar verschillende formats en manieren van online films aanbieden uitgeprobeerd. Van alles online, live of on demand, tot een hybride aanbod online én op locatie door heel Nederland. Door samen te kunnen reflecteren op de verschillende opties kunnen ze gericht een visie ontwikkelen voor hoe streaming onderdeel kan zijn van hun festivals.

Hoe werkt het? Vier formats

INDYVIDEO werkte al als technische coördinator voor de festivals, en nam het voortouw in het ontwikkelen van de technische kant van dit platform. Ze gingen op zoek naar een gezamenlijke grond om vanuit te beginnen. Welke ondersteuning hebben alle vier de festivals nodig? In gesprek met de festivals stelden ze vier formats op waarmee ze de verschillende onderdelen van hun festivals konden vangen: een vertoning, een podium presentatie (waar een kleine groep voor een grote groep presenteert), een meeting (zoals een Zoom-overleg, vooral voor de professionals een handig format) en overig, wat nog een diverse verzameling is en waaronder de informele ontmoetingen vallen.

“We gingen in gesprek met de festivals vraagstukken verzamelen, en daar generieke oplossingen voor verzinnen. Zo hoeven we niet allemaal het wiel uit te vinden,” aldus Frank van der Horst.

“We hoeven niet allemaal het wiel uit te vinden.” - Frank van der Horst, INDYVIDEO.

Het proces

De festivals vormden een werkgroep en wezen een penvoerder aan voor het project. Zo is er één duidelijk contactpunt en hoeft niet elke instelling hier zelf zorg voor te dragen. Ze kwamen regelmatig samen en hebben taken verdeeld onderling, ook naar expertise. Hierin zit ook een meerwaarde van een collectieve aanpak, waardoor ook de werklast over meer dan één instelling verdeeld kan worden.

Omdat de festivals na elkaar plaatsvinden, was er ruimte om per editie te evalueren en op elkaars ervaring door te werken. Zo konden de festivals gezamenlijk doorontwikkelen.

Alle systemen komen samen in één knoop

De filmfestivals hadden een aantal behoeftes voor de online festivals. Aan de voorkant van hun websites wilden ze een naadloze ervaring aanbieden aan de bezoeker. Eentje waarin makkelijk geschakeld kon worden tussen platforms en online systemen voor een goede showbeleving voor de kijker. Op de achterkant was er de behoefte om bestaande systemen en werkprocessen te behouden en te verbinden. Denk bijvoorbeeld aan ticketingsystemen of filmdatabases. Om dit voor elkaar te krijgen maakte INDYVIDEO ‘de Container’, een aparte knoop die al deze individuele systemen met elkaar verbindt. Ze kozen er dus niet voor om handmatig alle systemen aan elkaar te knopen, wat veel werk met zich meebrengt, en bij elke verandering weer moet worden aangepast of gecontroleerd. Door de verknoopte aanpak van de Container is het mogelijk om later nieuwe systemen toe te voegen. 

De Container heeft vervolgens een plugin die elk festival aan de eigen webomgeving kan hangen. Zo kunnen ze gebruiken maken van dezelfde functionaliteit op de voor- en achterkant, en toch hun eigen look and feel behouden.

“We zoeken naar hoe de online festivalbeleving aanvullend kan zijn op het offline bezoek. Door diepgang en inhoud te bieden en door het publiek bij de voorstelling te betrekken.” - Cees van ‘t Hullenaar, festival directeur IDFA

Online festivalbeleving

Wanneer je op een festival bent, geniet je naast de goede programmering ook van de bruisende festivalsfeer. Online is het nog ingewikkeld om deze beleving te vangen, maar voor elk festival is dit wel een belangrijk streven. Tussen de verschillende events heb je online geen foyer waar mensen een drankje kunnen halen, of bezoekers die van de ene locatie naar de andere moeten reizen. Informele momenten vinden niet meer natuurlijke plaats omdat de gaten tussen de programmaonderdelen zijn verdwenen. Als je deze gaten in een online festival niet opvult, dan is er een grote kans dat je je publiek kwijtraakt doordat zij in hun eigen huis worden afgeleid of iets anders gaan doen. Daarom moesten de festivals op zoek naar een doorlopende programmering, met nieuwe programmaonderdelen om de gaten op te vullen. Dit biedt de festivals nieuwe mogelijkheden in de programmering en welke formats je het publiek aanbiedt.

“We willen geen televisie zijn, we willen juist op een andere manier formats aanbieden aan het publiek. Daarmee zijn we een alternatief voor de televisie. We zijn ook geen Netflix, we willen naast films ook context bieden en een live ervaring. We zoeken naar hoe de online festivalbeleving aanvullend kan zijn op het offline bezoek. Door diepgang en inhoud te bieden en door het publiek bij de voorstelling te betrekken," aldus Cees van ‘t Hullenaar, festival directeur IDFA

Dit neemt uiteraard meer werk met zich mee, zowel in het produceren als het programmeren van het festival. Tegelijkertijd levert dit ook meer materiaal op, doordat alle onderdelen van het festival online zijn gepresenteerd en dus eenvoudig kunnen worden opgenomen en gedocumenteerd. Dit materiaal kan weer een langer leven krijgen. Bijvoorbeeld doordat mensen een masterclass met een beroemde documentairemaker (tegen betaling) terug kunnen kijken.

Vooraf opgenomen, maar live aangeboden

Van ‘t Hullenaar geeft aan dat voor alle festivals het live-karakter en de festivalervaring centraal blijven staan. Live heeft vooral meerwaarde als je inzet op publieksinteractie. Van der Horst benoemt dat sommige formats, zoals een filmvertoning of een panelgesprek, niet per se live hoeven plaats te vinden als je van tevoren bedenkt dat het publiek alleen kan luisteren. Je kunt dan het event van tevoren opnemen en vervolgens op een gezet timeslot streamen voor een live publiek. Hiermee verminder je ook het risico op technische problemen. Daarna kun je alsnog in een live onderdeel het gesprek met het publiek en de sprekers faciliteren. In de technische verknoping hebben ze hiermee rekening gehouden. Voor het publiek sluiten de interactieve en niet-interactieve onderdelen naadloos op elkaar aan, zonder dat het publiek er iets voor hoeft te doen.


Eenheid van tijd en plaats

Cees van ‘t Hullenaar ziet veel potentie en belang in de live onderdelen. Hierin ligt niet alleen het hart van de festival ervaring, juist de live online of hybride momenten bieden nieuwe mogelijkheden die je offline niet zou hebben. Zo organiseerde IDFA in 2020 een hybride nagesprek naar aanleiding van de film White Cube van Renzo Martens. Tijdens dit nagesprek kon de moderator een gesprek op gang brengen tussen het live aanwezige publiek (dat vanwege de covid-maatregelen beperkt was tot dertig personen), het online publiek én met het team in Congo waarover de film ging. Van ‘t Hullenaar: “Online voegde mogelijkheden toe aan deze live vertoning die er anders niet waren geweest. We zijn op zoek naar meer van dat soort momenten.”

“We willen een eenheid van tijd en een eenheid van plaats uitstralen. Alsof de mensen die online erbij zijn, in de Tuschinski 1 aanwezig zijn.” - Cees van ‘t Hullenaar, IDFA

Hybride aanpak voor de toekomst

Ook de filmfestivals kijken vooruit naar een hybride toekomst. Het Nederlands Film Festival had in 2020 sowieso al een hybride invulling, met het vertonen van films in vele theaters en zalen in Nederland, naast het online programma. Door gericht evenementen fysiek en/of online aan te bieden, kun je het bereik van je programma versterken. Vooral voor een professionals programma, dat vaak een sterke internationale tak heeft, heeft het meerwaarde om delen van het programma online aan te bieden en daarmee de drempel om deel te nemen voor sommige deelnemers te verlagen. Als bonus verlaag je daarmee ook de CO@-afdruk van je festival omdat professionals geen internationale vluchten hoeven te pakken.

Fysieke filmfestivals zullen zeker niet verdwijnen. Een online programmering kan wel heel goed aanvullend werken. Nu de technische verknoping er klaar voor staat, kunnen de filmfestivals gezamenlijk door blijven groeien.

Kennisdossier streaming

Dit praktijkvoorbeeld is een onderdeel van het kennisdossier Streaming. Bekijk ook de andere voorbeelden of verken de verschillende streaming-tools.

Guido Jansen

Guido Jansen

Projectleider en coach archieftraject

Guido werkt als zzp'er aan het archieftraject bij DEN. Met een achtergrond in zowel de podiumkunsten als digitale media brengt hij deze twee velden samen. Bij de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht werkt hij als docent Interactive Performance Design, en daarnaast is hij als dramaturg betrokken bij makers en choreografen. Eerder werkte Guido als junior docent aan de Universiteit Utrecht voor de opleiding Media en Cultuur Studies, en organiseerde hij contextprogramma's voor SPRING Performing Arts Festival en het IMPAKT Festival.

Thema's
Deel dit artikel

This website is automatically translated by Google Translation. Some translations might not be correct.