Direct naar de inhoud Direct naar het menu Direct naar de zoekfunctie Direct naar de footer

Livestreaming bij ITA en NDT

Internationaal Theater Amsterdam (ITA) en Nederlands Dans Theater (NDT) hebben het afgelopen jaar hun voorstellingen via streaming aangeboden. DEN sprak met Wouter van Ransbeek en Femke de Veer (ITA) en Joost Poort (NDT) over hun ervaringen en lessons learned.

Waarom ga je streamen?

Volgens Wouter van Ransbeek staat deze vraag logischerwijs voorop als je overweegt om voorstellingen te gaan streamen. Het antwoord op deze vraag geeft namelijk in welke keuzes je maakt. Instellingen die ervoor kiezen om alleen tijdens de coronaperiode voorstellingen te streamen zullen andere keuzes maken dan instellingen en gezelschappen die ook na de pandemie ambities hebben voor een online of hybride programmering. ITA was ook voor de pandemie al bezig met het voorbereiden van livestreams en kon dat nu verder ontwikkelen. Vragen die je volgens Van Ransbeek moet stellen zijn onder andere: Voor welk publiek stream je? Wat programmeer je en waarom?

© Rahi Rezvani
FROM ENGLAND WITH LOVE

Experimenteren en doorontwikkelen

Joost Poort vertelt over de ontwikkeling van livestreaming van voorstellingen van NDT. NDT is een creatief huis, waarin dingen mogelijk gemaakt worden, juist ook wanneer ze soms onmogelijk lijken. Het gezelschap is vanuit een experiment in coronatijd met livestreams begonnen, met een laagdrempelige, maar goed beveiligde oplossing voor streaming op de eigen website, ndt.nl. Ook voor het vastleggen van de voorstellingen werd gekozen voor een relatief efficiënte set-up. In plaats van een grote cameraploeg, waar ze in het verleden wel mee werkten in projecten als met Pathé Live en de Franse broadcaster MezzoTV voor het opnemen van dansfilms en cinematografische balletregistraties, kozen ze er voor hun livestreams voor met een beperkt aantal camera’s te werken. De basisbezetting bestond uit een wideshot, een medium close up en een close up, en voor sommige balletten werd daar een vierde flexibele camera aan toegevoegd ten behoeve van een extra artistieke laag aan de opname. Uitgangspunt was steeds een digitale live theaterervaring neer te zetten.

Per voorstelling ontwikkelden ze hun livestreams en platform steeds verder, waarbij ze kostenverantwoord aan de slag gingen. Met meerdere livestreams achter de rug zijn ze nu uit de experimenteerfase, en presenteren ze volwaardige online voorstellingen op het digitale podium. Zodoende kon NDT het business model rond livestreaming ontwikkelen, voordat een grote investering gedaan hoefde te worden.

ITA Live gaat door

ITA heeft met ITA Live een derde podium gebouwd, en zet hun livestreaming voort. De voorstellingen worden live gespeeld voor publiek, terwijl toeschouwers thuis ook mee kunnen kijken. Lees meer over ITA Live.

Extra laag aanbieden

Zowel ITA als NDT onderzochten hoe ze de camera op de vloer zelf kunnen inzetten. Bij NDT neemt een danser met camera het publiek mee vanuit een uniek visueel perspectief, dat alleen mogelijk is doordat de voorstelling via camera’s online wordt aangeboden. ITA werkt samen met een vaste cameraploeg en regisseur om de voorstellingen live te streamen. Daarbij hebben ze bewust gekozen voor cameramensen met ervaring in het opnemen van live events, zoals in de sport- en popsector, die gewend zijn om een enorme bewegingsvrijheid te hebben als cameramensen.

Deze twee manieren laten zien dat NDT en ITA nieuwe artistieke elementen toevoegen voor de producties op het digitale kanaal. Zo kunnen livestreams een unieke ervaring bieden, die bezoekers in het theater niet hebben. Dit is een duidelijke meerwaarde die zich vertaalt in een aanzienlijk aantal verkochte tickets wereldwijd en biedt potentieel voor livestreaming in aanvulling op de live voorstellingen op podia.

Streaming werkt door in de hele organisatie

Streaming is een behoorlijke onderneming. De neiging ontstaat misschien om een aparte streamingafdeling aan te wijzen. ITA en NDT hebben hier bewust niet voor gekozen. Zij merkten dat het aanbieden van livestreams doorwerkt in alle lagen van de organisatie. In marketingcommunicatie en verkoop is zichtbaar dat tickets nog dichter op de voorstellingsdatum zelf pas verkocht worden. Bezoekers zijn zich er namelijk bewust van dat de zaal niet uitverkocht kan zijn bij streaming. De marketingafdelingen zetten hier op in, door hun campagnes meer dan normaal te focussen op de week voorafgaand aan de voorstelling. Ook voor productie en de techniek heeft livestreaming gevolgen. Zo moeten er scenario’s ontwikkeld worden voor alle technische mogelijkheden en onvoorziene situaties, zoals het wegvallen van de stream of het offline gaan van het hele platform.

Vimeo als streamingplatform

ITA maakt gebruik van Vimeo als streamingplatform. Dit biedt hen een aantal handige functionaliteiten, zoals de mogelijkheid om te chatten met bezoekers, het klaarzetten van een backup stream en de optie om meertalig te ondertitelen. Via Vimeo is het mogelijk om op de eigen website te streamen via een embedded speler, of juist op het platform van Vimeo zelf. Beide opties hebben voor- en nadelen. Op de eigen webomgeving kun je bouwen aan een naadloze ervaring voor de bezoeker, maar heb je ook te maken met een behoorlijk piekbelasting voor je website, waardoor deze tijdelijk niet bereikbaar kan zijn voor publiek juist wanneer de voorstelling speelt. Op het platform Vimeo zelf heb je dit niet, maar zijn je bezoekers ook niet meer op jouw website.

Lees hier meer over verschillende opties voor streamingplatforms.

Groeiende internationale achterban

Streaming maakt het mogelijk voor bezoekers om voorstellingen te zien zonder te reizen. Dit is erg handig om een internationaal publiek te bereiken of om je voorstellingen beschikbaar te stellen voor mensen met een mobiele of financiële beperking. ITA en NDT hebben een groot internationaal bereik met hun livestreams, ook vanwege de al bestaande internationale bekendheid van de gezelschappen. Voor beide organisaties geldt dat 30% van de nieuwe digitale kijkers vanuit het buitenland meekijken. Door hun livestreams groeit zodoende de internationale achterban.

Joost Poort van NDT geeft aan dat het grote aantal internationale bezoekers bij de livestream het resultaat zijn van de investering die NDT de afgelopen jaren deed in online marketing en het verkrijgen van directe toegang tot de eigen internationale achterban. Dat is voor een gezelschap niet vanzelfsprekend, want in normale omstandigheden wordt het publiek rond voorstellingen vrijwel altijd bediend via speeltheaters en podia. Het publiek van NDT moest in het begin nog echt kennismaken met het concept van livestreaming van een voorstelling, maar inmiddels is het bijna niet meer weg te denken. Het aantal bezoekers groeide snel, naarmate NDT meer voorstellingen via streaming aanbood.

Het is belangrijk te realiseren dat publiek het aanbod niet zomaar weet te vinden. Niet elke stream die online staat wordt goed bekeken. Een goed uitgevoerde campagne is noodzakelijk om het internationale publiek op je stream te wijzen. NDT en ITA hadden al een internationaal netwerk dat ze konden inzetten. Beide organisaties hebben onder andere actief de internationale partners benaderd voor de bekendmaking en verspreiding van hun streams.

Streaming en inclusiviteit

Met streaming breng je je voorstelling naar de woonkamers van je publiek. Hiermee stel je publiek in staat om je voorstelling te zien waar ze dat anders niet zouden kunnen, bijvoorbeeld vanwege een mobiele of financiële beperking. Livestreaming kan een vorm zijn van inclusiviteit. Theater De Kring in Roosendaal was al vóór de coronacrisis aan het onderzoeken hoe het met virtuele voorstellingen nieuwe doelgroepen kon bereiken. Lees het interview met directeur Jan-Hein Sloesen.

“Bereik en betrokkenheid van publiek zijn cruciaal. Als je geen groot bereik hebt met een hoge mate van betrokkenheid bij jouw organisatie, dan zal het niet makkelijk zijn een gezonde business case voor livestreaming te ontwikkelen. Ook belangrijk is continuïteit. Je kunt je publiek online alleen ontwikkelen als je met regelmaat een digitale propositie voor ze hebt.” - Joost Poort, Nederlands Dans Theater

Publieksinteractie

ITA en NDT zetten beiden in op de live beleving, een digitale theaterervaring. Maar ze beseffen en ervaren ook dat dit niet 1-op-1 hetzelfde is. Wat ITA bijvoorbeeld vooral mist is het contact met het publiek. Livestreaming is in hoge mate eenrichtingsverkeer, de stream naar het publiek krijgen. Een echte interactie met het publiek aangaan is bijna onmogelijk en niet te vergelijken met een reguliere theatervoorstelling. ITA zoekt nu naar nieuwe, andere manieren om ruimte te bieden aan publieksinteractie. Zodat ze ook een Q&A met het publiek kunnen faciliteren, of ruimte kunnen inrichten voor bezoekers om elkaar te ontmoeten. NDT faciliteerde wel inleidingen voor publiek via Zoom, maar dat heeft een heel andere dynamiek dan iets soortgelijks in het theater.

Band bouwen met ‘publiek op afstand’

Met streaming kunnen gezelschappen hun voorstelling direct bij het publiek brengen. Daardoor kun je als gezelschap ook meer inzicht krijgen in je publiek, bijvoorbeeld waar het zich bevindt of hoe zij gebruik maken van je platform.

Op basis van publieksonderzoek weet ITA dat er veel nieuw publiek naar hun online voorstellingen kijkt, dat niet eerder in de zaal was bij ITA. Ook is er veel ‘uitkijk’, wat betekent dat de voorstelling helemaal tot het eind wordt bekeken. Ze krijgen veel positieve reacties op de manier waarop ze streams aanbieden, hoewel de meeste bezoekers ook aangeven het theater te missen. Dat het platform goed bevalt vertelt ITA dat er potentie ligt om streaming verder te blijven ontwikkelen.

Poort vertelt dat door deze directe verbinding tussen het gezelschap en het publiek op afstand, hij potentie ziet om een band op te bouwen met dit publiek. Ze zijn met de livestreams niet afhankelijk van een theater voor inzicht in de klantdata, en kunnen alle informatie verspreiden via de eigen NDT-kanalen. Het verstevigen van de band met de toeschouwer is van groot belang voor elk gezelschap, want door een sterke achterban te hebben, mensen fan van je te maken, vergroot je de kans dat mensen vaker voorstellingen komen bekijken. En door hier online aan te bouwen stel je mensen in staat om eerst vanuit de eigen veilige huiskamer kennis te maken, om daarna zelf de stap naar het theater te zetten. Zo komt het online aanbieden van voorstellingen uiteindelijk ook de theaters ten goede. Het opbouwen van een band met het publiek via online content is speerpunt in de publieksstrategie van NDT.

“Het is onlogisch en inefficiënt om allemaal hetzelfde wiel uit te vinden. En het is best een enorm wiel. Kennis op het gebied van livestreaming binnen de podiumkunsten is relatief fris, en ondergaat nu een grote boost.” - Wouter van Ransbeek, International Theater Amsterdam

Ondersteuning nodig voor verdere ontwikkeling

Livestreams van voorstellingen aanbieden is een eigen tak van sport. Het vraagt andere expertise en middelen, een andere manier van organiseren. Willen instellingen livestream op de langere termijn kunnen inzetten, dan is daar ontwikkelruimte voor nodig. Zeker nu de theaters weer open gaan en voorstellingen gaan touren. Poort geeft aan dat het lastig is om fondsen te vinden voor het ontwikkelen van ondernemerschap voor livestreaming. Ook Van Ransbeek roept op tot meer ondersteuning voor livestreaming en andere innovaties in het digitale domein. Bestaande fondsen en subsidies zijn er nog niet op ingesteld om dit aspect van de podiumkunsten, dat in een korte tijd grote ontwikkelingen heeft doorgemaakt en veel potentie toont, verder te ontwikkelen.

Zowel ITA als NDT zijn in gesprek met elkaar en collega-instellingen om te kijken hoe ze livestreaming verder kunnen ontwikkelen, specifiek voor de podiumkunsten. Vanuit hun individuele ervaringen met livestreaming en de kennis die ze daar in huis voor hebben ontwikkeld, hebben zij goed voor ogen wat er bij komt kijken en wat er nodig is om door te pakken. Daarin zijn ze zeker niet van plan het wiel allemaal individueel uit te vinden, maar juist ervaring en expertise bij elkaar te vinden.

Kennisdossier streaming

Dit praktijkvoorbeeld is een onderdeel van het kennisdossier streaming. Bekijk ook de andere voorbeelden, of verken de verschillende streaming-tools.

Wouter van Ransbeek sprak met Cultuur+Ondernemen over ITALive. Je kunt het interview hier terugkijken.

Guido Jansen

Guido Jansen

Projectleider en coach archieftraject

Guido werkt als zzp'er aan het archieftraject bij DEN. Met een achtergrond in zowel de podiumkunsten als digitale media brengt hij deze twee velden samen. Bij de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht werkt hij als docent Interactive Performance Design, en daarnaast is hij als dramaturg betrokken bij makers en choreografen. Eerder werkte Guido als junior docent aan de Universiteit Utrecht voor de opleiding Media en Cultuur Studies, en organiseerde hij contextprogramma's voor SPRING Performing Arts Festival en het IMPAKT Festival.

Thema's
Deel dit artikel

This website is automatically translated by Google Translation. Some translations might not be correct.