Auteursrechten
Auteursrecht biedt bescherming voor werk dat oorspronkelijk of origineel is. Auteursrecht ontstaat automatisch zodra het werk is voltooid, registratie is dus niet nodig. Het recht duurt in heel Europa tot zeventig jaar na de dood van de maker. Culturele instellingen die hun collecties op het internet willen ontsluiten komen in aanraking met de auteurswet. Indien materiaal auteursrechtelijk beschermd is, is in principe toestemming van de rechthebbende (de maker of zijn erfgenamen) nodig.
Met de opmars van digitale technologie is het voor iedereen eenvoudiger geworden auteursrechtelijke handelingen uit te voeren, zoals openbaar maken, downloaden en kopiëren. Maar het auteursrecht werkt hierbij beperkend. Het vinden van een balans tussen de rechten van de auteur en de belangen van de gebruiker is een grote uitdaging.
Europese en Nederlandse wetgeving
Het huidige auteursrecht is niet optimaal voor het internettijdperk. Europese en Nederlandse wetgevers proberen oplossingen te vinden voor de belangenconflicten. Auteursrechtelijke vraagstukken van cultureel erfgoedinstellingen staan op de agenda van de Europese Commissie. Het is belangrijk om een werkbare oplossing te vinden voor verweesde werken en 'out-of-print' werken. Nederlandse wetgeving wacht Europese richtlijnen af.
Lees meer over Europese en Nederlandse wetgeving op het gebied van auteursrecht.
Het Europees groenboek ‘Auteursrecht in de Kenniseconomie’
In 2008 stelde de Europese Commissie een Green Book op om de discussie over auteursrecht in de kenniseconomie op internet aan te zwengelen. De oproep richtte zich onder andere op de vraag hoe digitalisering van erfgoedcollecties en auteursrecht zich tot elkaar verhouden. Erfgoedinstellingen werden uitgenodigd te reageren op het Green Book. Naar aanleiding van de vele reacties hield de Europese Commissie eind 2009 twee publieke consultatierondes.
Lees meer over het Groenboek en de reacties erop.
Werkgroep Auteursrecht en Cultureel Erfgoed
Op 1 februari 2012 is de Werkgroep Auteursrecht en Cultureel Erfgoed opgericht. De werkgroep heeft tot doel om kennisdeling op het gebied van auteursrechtenproblematiek te bevorderen en ervaringen uit te wisselen.
Aan de werkgroep nemen zowel vertegenwoordigers van instellingen als vertegenwoordigers van branche organisaties deel. Momenteel zijn dat:
- Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL)
- Gemeente Archief Rotterdam (GAR)
- Europeana
- EYE film instituut
- Instituut voor Beeld en Geluid
- Koninklijke Bibliotheek (KB)
- Nederlands Foto Genootschap (NFG)
- Regionaal Archief Nijmegen
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
- Rijksmuseum Amsterdam
- Stadsarchief Amsterdam
- AVA_Net (branchevereniging voor audiovisuele archieven)
- Branchevereniging Archiefinstellingen Nederland (BRAIN)
- FOBID Juridische Commissie
- Kennisland
- Nederlandse Museum Vereniging (NVM)
- Stichting Digitaal Erfgoed Nederland (DEN)
Voorzitters van de werkgroep zijn Annemarie Beunen (KB) en Paul Keller (Kennisland). Het secretariaat wordt gevoerd door Jeanine Tieleman (DEN). Geïnteresseerden voor de werkgroep kunnen contact opnemen met Jeanine Tieleman: jeanine.tieleman@den.nl.
Richtlijn voor Verweesde werken
De Europese Commissie publiceerde in mei 2011 een voorstel voor een richtlijn over de omgang met verweesde werken door culturele instellingen. Over het voorstel werd vanaf september 2011 onderhandeld in Brussel. Om de definitieve Nederlandse inzet tijdens de onderhandelingen te bepalen, stelden verschillende Ministeries een reactiemogelijkheid open. De Werkgroep voor Auteursrecht en Cultureel Erfgoed stelde een gezamenlijke reactie op die breed gesteund is. Lees meer in het nieuwsbericht.
Auteursrecht gekoppeld aan de digitale levenscyclus
Auteursrecht komt in verschillende stadia van de levenscyclus van een digitaal object terug. Bijvoorbeeld bij acquisitie of creatie, publiceren op internet of hergebruik van je digitale data (door derden). Het Europese project MINERVA koppelde het auteursrecht aan de verschillende fasen binnen een digitaliseringstraject. Bekijk het door DEN vertaalde Overzicht Auteursrecht gekoppeld aan de Digitale Levenscyclus.
Meer weten?
- Wanneer is een werk uit je collectie onderdeel van het publieke domein? Gebruik de Public Domain Calculator van Europeana om daar achter te komen.
- De JISC Little Guide to Copyright
- Veelgestelde vragen over Auteursrechten (overzicht)
- Wetten voor cultureel erfgoedinstellingen (overzicht)
- Juridische Wegwijzer: Archieven en Musea Online, publicatie speciaal voor erfgoedinstellingen ontwikkeld
- Hoofdstuk 5 van de publicatie Business Model Innovatie Cultureel Erfgoed (pdf), over auteursrecht
-
http://beeldenvoordetoekomst.nl/nl/research/digitalisering-audiovisueel-materiaal-erfgoedinstellingen-modellen-voor-licenties-en
Standaarden bij dit thema:
Auteurswet 1912 Naburige rechten Regelingen voor Verweesde werken Disclaimer en klachtenregelingLaatst gewijzigd: 03-11-2008
