Beeld
Het verantwoord digitaliseren van een beeldcollectie is meer dan een simpele druk op knop van de scanner of het inhuren van een leverancier. In een digitaliseringsproces is het belangrijk om een aantal beredeneerde keuzes te maken op het gebied van de kwaliteit.
Deze keuzes worden gemaakt op basis van duidelijk geformuleerde doelstellingen en beleid: wat ik ga ik digitaliseren en wat en wie wil ik er mee bereiken? Welke kwaliteitscriteria wil ik gebruiken en waarom? Aspecten die daarbij een rol spelen zijn:
- kosten (incidenteel en structureel)
- de projectduur
- de bruikbaarheid, betrouwbaarheid, uitwisselbaarheid en duurzaamheid van de geproduceerde beelden
Wil je bijvoorbeeld kranten digitaliseren, dan is belangrijk na te denken met welke resolutie ze worden gescand, of ze in grijswaarden of kleur worden opgenomen en met welk formaat ze worden opgeslagen. De beslissingen hebben grote invloed op hoeveelheid opslagruimte die de gedigitaliseerde collectie zal innemen en op de kwaliteit en bruikbaarheid van de digitale collectie.
Digitale reproductie: verschillende methodes
Originelen kunnen digitaal worden geproduceerd in rasterbeelden (bestaande uit pixels of beeldpunten) of vectorbeelden (bestaande uit punten, lijnen en krommen die met wiskundige vergelijkingen beschreven worden). Deze laatste methode wordt over het algemeen gebruikt voor specifieke toepassingen zoals logo’s, 3d visualisatie en technische tekeningen. Vectorbeelden geven alleen een vereenvoudigde representatie van een afbeelding weer, zodat deze methode meestal niet zo geschikt is voor digitale reproductie van cultureel erfgoed.
Waar moet ik op letten bij de productie van rasterbeelden?
De belangrijkste vraag die moet worden beantwoord, is in welke mate de eigenschappen van het origineel moeten terugkeren in de digitale reproductie. De drie belangrijkste eigenschappen gekoppeld aan kwaliteitscriteria:- Detaillering: welke mate van detaillering moet in de digitale kopie zichtbaar zijn? Belangrijke aspecten hierbij zijn resolutie en efficiëntie van de detail reproductie.
- Tonale weergave: in hoeverre dient de alle stapjes tussen de donkere en lichte partijen in het origineel waarheidsgetrouw in de digitale reproductie terug te keren? Hierbij speelt de tonale weergave, de bit- of kleurdiepte en mate van ruis een rol.
- Kleur: dient kleurinformatie in de digitale reproductie terug te keren en zoja in welke mate van betrouwaarheid? Deze vraag heeft vooral betrekking op de kleurbetrouwbaarheid, de kleurruimte, de bit- of kleurdiepte en de mate van ruis.
Afhankelijk van het soort digitale reproductie zullen bepaalde kwaliteitscriteria meer gewicht krijgen. Zo zal bij de reproductie van een schilderij kleurbetrouwbaarheid een grotere rol spelen dan bij de reproductie van een krant.
In de onderstaande kennisdossiers wordt dieper op deze materie ingegaan.
In de onderstaande kennisdossiers wordt dieper op deze materie ingegaan.
Meer weten?
- DE BASIS voor vervaardiging van beeld, DEN
- Metamorfoze Preservation Imaging Guidelines. Koninklijke Bibliotheek, Den Haag
- Digitisation of Photographical Materials Guidelines, Nationaal Archief, Den Haag
- Handboek digitaliseren van documenten. Technische aspecten en kwaliteitseisen, FARO, Brussel
- Technical Guidelines for Digitizing Cultural Heritage Materials: Creation of Raster Image Master Files, Federal Agencies Digitization Initiative (FADGI)
- Digitalisering ontrafeld, Technische aspecten van digitale reproductie van archiefstukken (een publicatie van het Stadsarchief Amsterdam)
- Format descriptions still images. Library of Congress
- Handreiking Multimediaformaten: naar optimale toegang voor Video, Audio en Afbeeldingen door NOiV (Nederland Open in Verbinding), 2010.
Onderliggende kennisdossiers:
Detailreproductie
De detailreproductie van een camera of scanner wordt in eerste instantie bepaald door de resolutie. Het vaststellen van de resolutie alleen is echter geen garantie voor de kwaliteit van de detailreproductie. Om echt te weten hoeveel detail de camera of scanner reproduceert moet je een objectieve scherptemeting uitvoeren.
Duurzame opslag beeld
Voor het archiveren en beschikbaarstellen van gedigitaliseerd beeld kunnen verschillende soorten bestandsformaten gebruikt worden. De keuze voor een bepaald bestandsformaat is afhankelijk van aspecten als beschikbare opslag en duurzaamheid van het gedigitaliseerde materiaal.
Tonale weergave
Bij de tonale weergave gaat het om de reproductie van de stapjes tussen de donkere en lichte partijen uit het origineel. De vraag is hoe natuurgetrouw dit dient te gebeuren. De Metamorfoze richtlijnen bieden een diepgaande en objectieve analyse van de reproductie van de tonale waardes.
Bitdiepte of kleurdiepte
De bit- of kleurdiepte geeft de hoeveelheid helderheids- of kleurwaarden per pixel aan. Bij het vervaardigen van een digitale reproductie speelt bit- of kleurdiepte een rol bij het vaststellen van de kwaliteit op het gebied van helderheid en kleur.
Ruis
Ruis is informatie in de digitale afbeelding die geen deel uitmaakt van het originele object en wordt geproduceerd door de camera of scanner.
Kleurreproductie
De kwaliteit van de kleurreproductie van een scanner of camera kun je meten met behulp van testkaarten en software. Het is daarbij de vraag hoe nauwkeurig je de kleur informatie van het origineel in de digitale reproductie wilt laten terugkeren.
Kleurruimte
Een kleurruimte is een mathematisch model dat kleur op een numerieke manier beschrijft. Dit gebeurt over het algemeen in een 3D-model dat gebaseerd is op de werking van het menselijk oog.
Standaarden bij dit thema:
Joint Photographic Experts Group file format PDF-A Graphics Interchange Format Portable Network Graphics Scalable Vector Graphics JPEG2000 Tagged Image File Format Kodak Greyscale 013 MacBeth Colorchecker European Color Initiative Red Green Blue Richtlijnen Metamorfoze Richtlijnen Beelden voor de ToekomstLaatst gewijzigd: 14-09-2010
