Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Inzet van 3D-modellen in de erfgoedsector

Bij het maken van 3D-modellen en -visualisaties leg je de lengte, breedte en diepte van het object of de ruimte vast.

Je kunt zowel objecten, bijvoorbeeld een vaas, als ruimtes, zoals een graftombe of zelfs een heel dorp, in 3D weergeven. Je kunt 3D-modellen draaien en zo van alle kanten bekijken. Bij 3D-scannen wordt op basis van de ruwe brondata een puntwolk gemaakt, die de geometrie van het object in kaart brengt. Door de punten met elkaar te verbinden onstaan vlakken, zogenaamde polygonen. Wanneer je deze polygonen groepeert tot een 3D-object, is er sprake van mesh modeling, ook wel polygonal modeling genoemd. Aan de mesh, een basisbeschrijving van het object (zie afbeelding hieronder), kun je vervolgens oppervlaktegegevens toevoegen en beschrijvingen over hoe het object zich eventueel zou kunnen bewegen (animatie).


Het konijn en de kubus zijn op dezelfde manier geometrisch vastgelegd.
Punten op de x, y en z lijn worden op de juiste manier met elkaar verbonden. Zo ontstaat het 3D-model.
Afbeelding: Stanford Bunny, via W. Kamerman, Nidim.

 

Inzet van 3D-modellen in de erfgoedsector

Digitale 3D-modellen van erfgoed kunnen veelzijdig worden ingezet. Hieronder worden de verschillende toepassingen toegelicht.


Preservering en digitale toegankelijkheid

Op objectniveau kan 3D-digititalisering worden ingezet om kwetsbare objecten in hun volle glorie aan de bezoeker te tonen en de mogelijkheid te geven deze ook daadwerkelijk van alle kanten te bewonderen. Voorbeelden hiervoor zijn de 3D-gescande vazen van het Museum Gouda in het kader van Hebbes! en de Art Nouveau collectie van het Drents Museum die in het kader van Partage Plus 3D-gedigitaliseerd is. Op ruimtelijk niveau kan 3D digitalisering worden ingezet ten behoeve van preservering van door conflicten of natuurrampen bedreigd werelderfgoed, zoals de non-profit organisatie CyArk doet. Een tweede doel voor CyArk is het voor iedereen online toegankelijk te maken van werelderfgoed in 3D. Een soortgelijk doel wordt vervolgd door 3D Icons dat het architectonisch en archeologisch erfgoed via Europeana online toegankelijk wil maken.


Een voor Partage Plus gedigitaliseerd 3D object wordt gedownload als pdf.
Het 3D object kan dan in een PDF-viewer gedraaid en van alle kanten bekeken worden. 


Manipuleren en onderzoek

Manipulaties zijn in 3D-modellen makkelijker en goedkoper te realiseren, zeker als het om architectuur of archeologie gaat. Een 3D-scan van een nieuwe tentoonstellingsruimte laat zich goed gebruiken om met de nieuwe inrichting te experimenteren. Op grotere schaal kunnen bouwwerken met elkaar vergeleken worden om overeenkomsten te vinden. Voorwaarde is wel dat er hiervoor voldoende vergelijkingsmateriaal beschikbaar is. Een mooi voorbeeld hiervan is het project CARARE. Door het gebruik van een hoge resolutie of een CT-scan ontstaan schaalbare modellen die je tot in detail kunt bestuderen. Dit is vooral handig bij originelen die niet verplaatst kunnen worden of fragiel zijn. Het Spaanse CENIEH bestudeert digitale 3D-objecten omdat de originele stukken Afrika niet mogen verlaten. Ook kunnen originele objecten dankzij 3D-scanning onderzocht worden zonder dat het object beschadigd wordt, denk hierbij aan een mummie. 3D-scans kunnen ook onverwachte details onthullen, zoals bij een boeddhabeeld van het Smithsonian waarop onbekende inscripties ontdekt werden.

Virtuele reconstructies

In de archeologie worden virtuele 3D-reconstructies veel gebruikt om verdwenen monumenten, gebouwen en historische plaatsen in hun oude glorie te laten herrijzen. Om de natuurgetrouwheid van de modellen te waarborgen, is het zogenaamde London Charter in het leven geroepen, die moet voorkomen dat 3D-visualisaties afwijken van de werkelijkheid om ze mooier of spectaculairder te maken. Met de charter wordt bovendien gegarandeerd dat onderzoekers over de juiste gegevens beschikken wanneer ze 3D-visualisaties raadplegen.


Virtuele beleving

Of het nou gaat om een virtueel museum, virtual reality of games: centraal staat de beleving van de bezoeker, die volledig wordt ondergedompeld (immersie) in de virtuele omgeving. Zo kun je als bezoeker rondkijken in een virtueel museum (zie V-Must). Bij virtual reality (VR) wordt een hulpmiddel als een VR-bril, zoals de Occulus Rift, of een VR-cave gebruikt, waarbij de gebruiker als het ware in een virtuele wereld stapt en er onderdeel van wordt. Hetzelfde geldt voor games, waarbij de beleving van de virtuele omgeving ook nog versterkt wordt door het verhaal van het spel (zie de video over Assassins Creed op DE Conferentie 2012). Ook zijn combinaties van verschillende realiteiten mogelijk, zoals bij de interactieve installatie van een Etruskische graftombe. Hierin wordt een spelelement (de gebruiker betreedt de tombe) gecombineerd met een interactieve ervaring (je kan objecten naar je toe halen).


Educatie en onderzoek

Online collecties van 3D-modellen vormen een waardevolle bron voor onderzoekers. Ze worden ook ingezet voor het verrijken van online cursussen en leermiddelen (Online Egyptology cursus aan een Australische universiteit of de Smithsonian 3D-explorer tours).


3D-printen

Bij het maken van een traditionele reproductie wordt het materiaal voor de mal meestal direct op het object zelf aangebracht, wat het object niet altijd ten goede komt. De mal is bovendien maar in één grootte beschikbaar. Een 3D-scan beschadigt het object niet en maakt het mogelijk om de replica op verschillende schalen uit te printen. Een nadeel is wel, dat grote modellen met het huidige formaat 3D-printers alleen in gedeeltes geprint kunnen worden. Het voordeel is dat je een replica kunt voorzien van sensoren, om er een smart object van te maken dat bezoekers kunnen gebruiken om meer informatie te krijgen (zie Smart Replicas). 3D-printen wordt ook voor andere doeleinden ingezet, bijvoorbeeld voor restauratie. Ook stellen steeds meer musea, zoals het British Museum, 3D-objecten online ter beschikking, waarbij je als gebuiker de mogelijkheid hebt om zelf je lievelingsstuk te printen. Het printen van objecten kost op dit moment nog wel veel tijd: een klein object zoals een smartphone hoesje duurt al gauw enkele uren, terwijl een grotere object, zoals de beroemde Koningin der Nacht tablet, al gauw een hele dag in beslag neemt.


Vervaardiging

De kwaliteit, standaarden en de manier van 3D-digitalisering zijn afhankelijk van het doel en de eigenschappen van het originele object. Meer daarover lees je in het kennisdossier 3D-digitalisering. Verder heeft CEST enkele richtlijnen voor de creatie en vooral het bewaren van 3D objecten opgesteld. 

CEST richtlijnen voor het bewaren van 3D objecten
Erfgoed in 3D blogbericht door Jeroen Poppe, FARO
3D and Virtual Reality. Technical documents CARARE
V-Must Virtual Museum Network
Stanford Bunny Testcase voor 3D-modellen van de Stanford University
Inleiding tot 3D in de praktijk R. Mostert, 2010
British Museum lets you now print 3D copies of their artefacts
3D scanned artifacts help Australian University create fully online Egyptology courses

Laatst gewijzigd: 09-03-2016

10 plus 2 is:*
(anti-spam)

Reacties (1)

Daan Claessen - dinsdag 26 april 2016 om 12:21
3d utrecht

www.bouwdomtoren.nl
www.facebook.com/bouwdomtoren