Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Gebruiken en hergebruiken

Gebruik en hergebruik van je data draaien in eerste instantie om de gebruiker: Voor wie doe je het? Wat heeft deze gebruiker nodig? Wat mag een gebruiker wel of niet met je data doen? In dit kennisdossier komen zoveel mogelijk aspecten van gebruik en hergebruik van digitale (erfgoed)collecties en de daarmee verbonden juridische kwesties aan de orde.

Voor wie doe je het?

Als collectiehoudende instelling krijg je met verschillende aspecten van gebruik en hergebruik te maken. Je kunt het gebruik van je data en diensten daarom het beste afstemmen op een specifieke doelgroep. Gebruikersonderzoek brengt de behoeftes van je doelgroep in kaart zodat je je eindproduct daar beter op af kan stemmen. Ook opmaak en presentatie van je website spelen hierbij een rol. Zo wil je zeker weten dat de toon die je op je website kiest, aansluit bij je doelgroep: een jonger publiek wil anders benaderd worden dan een ouder publiek. Daarnaast spelen ook dingen als de keuze voor goed leesbare lettertypes of toegankelijkheid van websites een rol. Wanneer gebruikersonderzoek bijvoorbeeld heeft aangetoond dat je website vaak met een mobiele telefoon geraadpleegd wordt, dan moet je erop letten dat de website daar ook voor geoptimaliseerd is. 
 
The User


Rechtenbeheer

Hoe zit het met het rechtenbeheer van je digitale collectie? Door een collectie te digitaliseren en op het internet beschikbaar te stellen, krijg je als instelling al snel te maken met het auteursrecht. Via het auteursrecht kan een maker van een origineel werk bepalen wat er met het werk gedaan mag worden, bijvoorbeeld publicatie op het Internet of hergebruik. Het auteursrecht geldt in Nederland over het algemeen tot 70 jaar na de dood van de maker. Daarna komt het werk in het publieke domein terecht. Het uitzoeken van auteursrechten op collectieonderdelen is een tijdrovende en vaak ook complexe klus. Zelfs als instellingen data graag beschikbaar willen stellen, doen ze dat soms toch maar niet uit vrees voor claims van rechthebbenden. Er zijn echter genoeg mogelijkheden om binnen de grenzen van het auteursrecht data beschikbaar te stellen. Daarnaast geven makers steeds vaker zelf aan wat de mogelijkheden zijn voor het gebruik en hergebruik van hun data, bijvoorbeeld door licenties zoals Creative Commons

Open voor hergebruik

Als instelling kun je er ook voor kiezen om (delen van) je collectie open te stellen voor hergebruik. Dit kan bijvoorbeeld met collecties die onderdeel zijn van het publieke domein. Als je ervoor kiest de data te publiceren als open data kunnen anderen er toepassingen voor doelgroepen bedenken waar jij je verder niet op richt of waar je zelf niet in wilt investeren. Portals als Europeana zorgen er bijvoorbeeld voor dat de metadata optimaal hergebruikt kan worden in toepassingen van derden.


Zelf hergebruiken

Data die door gebruikers bewerkt en hergebruikt zijn, de zogeheten user generated content, kunnen ook weer relevant zijn voor je instelling. Ook kun je expliciet om bijdragen vragen door crowdsourcing, waarbij grote groepen gebruikers bijvoorbeeld tags toekennen aan collecties. Het is daarbij nuttig om vooraf goed na te denken hoe je met deze data wilt omgaan. Wil je de input van gebruikers bewaren of elders publiceren? Wil je de informatie opnemen in je collectieregistratiesysteem? Je moet je gebruikers er in ieder geval wel van op de hoogte stellen of zelfs toestemming vragen om content opnieuw te gebruiken.


Meer weten? 

Onderliggende kennisdossiers:

Open Data Open data zijn gegevens die je vrij mag (her)gebruiken en verspreiden. Inhoudelijk kan het daarbij om elke soort data gaan. Bijvoorbeeld statistische-, wetenschappelijke-, medische-, technologische-, historische-, geografische- of overheidsgegevens. Met de nieuwe mogelijkheden die mobile apps bieden, is het ook voor erfgoedinstellingen steeds interessanter om cultureel erfgoed voor hergebruik door derden als open data ter beschikking te stellen.
Use case: Tentoonstellingsinformatie heeft digitaal het eeuwige leven Musea die tentoonstellingsinformatie zorgvuldig en duurzaam bewaren kunnen veel materiaal hergebruiken. Deskundigen vertellen hoe eigen medewerkers en vakgenoten er hun voordeel mee kunnen doen.
Augmented Reality Augmented Reality (AR), letterlijk toegevoegde realiteit, is een technologie waarbij extra elementen worden toegevoegd aan live beelden van de werkelijkheid. De techniek wordt veel gebruikt in apps voor mobiele media, zoals smartphones of ipads, en is daarmee erg interessant voor de erfgoedsector.
User Generated Content User generated content verwijst naar de inhoud die gebruikers of bezoekers toevoegen aan een online platform of medium en wordt vaak genoemd in de context van het sociale web. Denk hierbij aan het uploaden van video's op YouTube, het toevoegen van tags aan foto's of het schrijven van teksten voor een verhalenbank.
Gebruikersonderzoek Met de komst van het internet is de behoefte aan meer informatie over gebruikers van digitaal erfgoed toegenomen.

Laatst gewijzigd: 26-02-2015

5 plus 10 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.