Open Data
Open data zijn gegevens die je vrij mag (her)gebruiken en verspreiden. Inhoudelijk kan het daarbij om elke soort data gaan. Bijvoorbeeld statistische-, wetenschappelijke-, medische-, technologische-, historische-, geografische- of overheidsgegevens. Met de nieuwe mogelijkheden die mobile apps bieden, is het ook voor erfgoedinstellingen steeds interessanter om cultureel erfgoed voor hergebruik door derden als open data ter beschikking te stellen.
Wanneer kies je voor het publiceren van open data?
Veel informatie wordt op dit moment alleen op de website van instellingen getoond. Door dezelfde informatie te publiceren als open data kunnen anderen de data beschikbaar maken in een handzame app of op nieuwe manieren verrijken. Op deze manier stimuleer je innovatie en laat je het aan de gebruiker over hoe je data het beste ingezet kan worden.Transparante overheid, kleurrijke kansen
Reportage Hack de Overheid van Public Cinema op Vimeo.
Doel van open data is in eerste instantie om de overheid transparanter te maken. Op Hack de Overheid wordt overheidsdata als open data gepubliceerd, ten einde de transparantie te verhogen en om economische waarde te creëren. Andere partijen kunnen openbare overheidsinformatie gebruiken om allerlei toepassingen, waaronder ook smartphone applicaties, te ontwikkelen. Voorbeelden hiervan zijn het vinden van weerinformatie, de dichtstbijzijnde school of een site met kentekeninformatie. De meest bekende toepassing van open data is Buienradar. Onderstaande afbeelding dient als handleiding voor ambtenaren om datasets als open data te publiceren.
Open (Cultuur) Data
Overheidsdata, dus data die met publiek geld tot stand komt, wordt als open data voor hergebruik beschikbaar gesteld. Als het naar de EU gaat, valt daar binnenkort ook erfgoeddata onder. Op Europees niveau wil men de open data richtlijn uitbreiden naar archieven, musea en bibliotheken, met alle implicaties van dien. De Nederlandse overheid is daar tegen: 'Volgens Nederland hoort cultuur ten principale niet thuis in de richtlijn over hergebruik van overheidsinformatie' (Brief van Buitenlandse Zaken aan de Tweede Kamer, p. 12). Tevens wordt Europeana aangehaald als 'goede basis voor de ontwikkeling van digitale diensten van derden' (p. 13). Dat betekent, dat het erfgoedinstellingen zelf mogen beslissen of en welke data ze als open data willen publiceren. Niets moet, alles kan. Voor erfgoedinstellingen die een keer willen zien wat hackers met een open dataset kunnen doen,vinden meer informatie en ondersteuning bji het Open Cultuur Data initiatief. Dit initiatief zorgt ervoor dat open cultuur data op hackersbijeenkomste hergebruikt wordt. Als resultaat zien erfgoedinstellingen hun data in nieuwe, vaak verrassende en gebruiksvriendelijke toepassingen terug. Eerste bewijzen levert het groeiende aantal demo´s op de site van Open Cultuur Data.Wat is nu het verschil tussen open data en linked open data?
De term open data verwijst naar het openbaar en vrij beschikbaar stellen van complete datasets, waarbij gebruik gemaakt is van open standaarden. Dit kunnen linked open data standaarden zijn, maar dat hoeft niet. De termen linked open data en linked data hebben betrekking op datasets die, net als open data, openbaar en vrij beschikbaar gesteld zijn. Daarnaast voldoen deze datasets aan technische voorwaarden die ervoor zorgen dat de data met andere data gelinkt kunnen worden. Als je bijvoorbeeld een csv file op internet publiceert en volledig open en tot hergebruik ter beschikking stelt, laat je het aan anderen over wat er met je data gedaan wordt. Dan spreken we van open data. Voor linked open data gelden technische randvoorwaarden, die je zelf moet creëren. Bijvoorbeeld door de stappen van het Linked Data tutorial te doorlopen. Of met de woorden van Titti Cimmino gesproken: "Open Data is simply 'data on the web,' whereas Linked Data is a 'web of data'."
Meer weten?
Open Data in de erfgoedsector:- Online cursus: 'Open Data for GLAM's. Open up your institution's data.' Peer 2 Peer University (P2PU), 2013.
- Overzicht van open collecties door OpenGlam
- Op de website van het Discovery Programme door JISC is nuttige informatie te vinden op het gebied van open metadata.
- Culture Grid
- Nieuwe Europese richtlijn voor overheidsinformatie. Informatieprofessional, september 2012.
-
Brief aan de Tweede Kamer: Richtlijn hergebruik van overheidsinformatie, mededeling Open gegevens en het besluit over hergebruik van documenten
van de Commissie, 20 januari 2012 )pdf)
- Opencultuurdata.nl
- European open data strategy announced
- Europeana kiest voor Open Data, Kennisland 5 oktober 2011 (nieuwsbericht)
- Open Beelden: open videoplatform dat toegang biedt tot audiovisuele collecties die voor hergebruik bedoeld zijn
- TARA: Toegankelijke Archieven Referentie Architectuur, een verkenning door Ivo Zandhuis en Karin van der Heiden. Juni 2011 (pdf)
- Open Data: ja natuurlijk! Maar hoe? (Picnic 2010) door Frank Kresin, Waag Society - gepubliceerd op Frankwatching.
- 'The Problem of the yellow milkmaid - A Business Model Perspective on Open Metadata', Europeana Whitepaper 2, Nov. 2011 (pdf)
Overige bronnen:
- Guide to Open Data licensing - Opendefinition.org
- Wat is Open Data? - Hack de overheid
- Wat is Open Data? - Apps for Amsterdam
- Open Dataportaal Overheid
- Open data overheid wiki
- Open Data Commons
- Open Data Foundation (ODaF)
- European Public Sector Information Platform
Laatst gewijzigd: 08-11-2011
