Digitale Collectie Nederland

De Digitale Collectie Nederland is een metafoor voor één nationale verzameling digitaal cultureel erfgoed die toegankelijk en herbruikbaar is.



Digitale erfgoedobjecten in de Digitale Collectie Nederland kunnen in samenhang toegankelijk worden gemaakt, los van de locatie van de fysieke originelen. Door het digitale materiaal boven de grenzen van de beherende instellingen uit te tillen ontstaan meer mogelijkheden voor combineren en hergebruik.

Waar komt de term de term Digitale Collectie Nederland vandaan?

Het eerste omvangrijke beleidsadvies over digitalisering van cultureel erfgoed was het rapport 'Alles uit de kast, op weg naar een nationaal investeringsprogramma digitale infrastructuur cultureel erfgoed.' Dit rapport is in 1998 opgesteld door de Wetenschappelijk Technische Raad (WTR) van SURF, in opdracht van het ministerie van OCW. De WTR schetste geen al te positief beeld: Nederland had een relatieve achterstand ten opzichte van het buitenland, er was nog maar weinig erfgoed in gedigitaliseerde vorm ontsloten, instellingen misten veelal de capaciteit en kennis om goed te digitaliseren en de gebruiker kon niet gemakkelijk vinden wat hij/zij zocht.

De overheid investeerde daarna in enkele landelijke initiatieven om dit te verbeteren, hoewel niet op een schaal die was voorgesteld in Alles uit de kast. Het duurde tot 2002 voor het beleid expliciet werd gemaakt in de vorm van enkele beleidsbrieven. In 2002 verscheen ook een advies van de Raad voor Cultuur over het belang van e-cultuur. De kern van dit advies was dat we ons niet moeten blindstaren op de digitale reproductie van erfgoed, maar juist oog moeten hebben voor de relatie tussen cultuur en de rolveranderingen in de digitaliserende maatschappij. Digitale cultuur moet voor alles de mogelijkheid bieden tot participatie van de culturele burger. Dit is advies is in 2010 geactualiseerd en verder uitgewerkt in het nieuwe e-cultuuradvies Netwerken van betekenis van de Raad voor Cultuur. 
 
Het centrale begrip waaronder de huidige beleidsinitiatieven van de overheid zijn samen te brengen, is Digitale Collectie Nederland. Dit begrip, dat al werd gebruikt in Alles uit de kast, grijpt terug op het begrip 'Collectie Nederland', dat in het Deltaplan Cultuurbehoud (1990) was geïntroduceerd: niet de afzonderlijke collecties staan centraal in het beleid, maar het nationale cultuurbezit. In de fysieke wereld blijft 'Collectie Nederland' vooral een beleidsconcept, maar in het digitale domein is het mogelijk geworden erfgoedcollecties bij elkaar te brengen en als één geheel doorzoekbaar en raadpleegbaar te maken. De Digitale Collectie Nederland is daarmee niet alleen een metafoor, het staat ook voor het streven van erfgoedinstellingen, overheid en ondersteunende instellingen om digitaal erfgoed in samenhang toegankelijk te maken.
 

De hoofdlijnen van het beleid zijn:

a)    versterking van een landelijke digitale infrastructuur
b)    kennisontwikkeling / kwaliteitszorg
c)    verbetering van toegankelijkheid en duurzaamheid van het digitaal erfgoed

 
Sinds 2004 heeft de landelijke overheid veel geïnvesteerd in instellingen en projecten om invulling te geven aan deze drie hoofdlijnen. Vanuit de tijdelijke zogeheten enveloppemiddelen is bijvoorbeeld financiële ondersteuning geboden aan:
Naast deze tijdelijke projectfinanciering wordt vanuit de Basisinfrastructuur voor de cultuursector ingezet op versterking van de Digitale Collectie Nederland. Zo is kwaliteitszorg voor digitaal erfgoed belegd bij DEN.
Op het gebied van innovatie speelt het NWO/OCW programma CATCH een belangrijke rol.

Beleid op provinciaal niveau en op internationaal niveau

Recent zijn de genoemde beleidsdoelen ook prominenter geworden op provinciaal en lokaal niveau, zoals blijkt uit nieuwe provinciale subsidieregelingen (bijvoorbeeld de Utrechtse Schatkamer) en de operationalisering van provinciale en gemeentelijke erfgoedportals.

Op internationaal niveau is Europeana een richtinggevende activiteit geworden. De groei van Europeana vindt plaats aan de hand van een netwerk van aggregatoren, diensten die digitaal erfgoed samenbrengen op basis van materiaaltypes (bijvoorbeeld audiovisueel erfgoed), thema's (joods erfgoed) of domeinen (archieven, musea, archeologie). Om de opname van Nederlands digitaal erfgoed in Europeana te bespoedigen is het project 'Digitale Collectie Nederland in Europeana' uitgevoerd.


Meer weten?