Inventarisatie Terminologiebronnen
Voor uniforme inhoudelijke ontsluiting zijn afspraken nodig over de wijze van beschrijven van de inhoud. Hiervoor worden terminologiebronnen gebruikt. Terminologiebronnen zijn bijvoorbeeld thesauri, (gecontroleerde) trefwoordenlijsten, taxonomieën, classificaties of ontologieën. In november 2010 is DEN gestart met de (her)inventarisatie van Nederlandstalige terminologiebronnen die door Nederlandse en Vlaamse erfgoedinstellingen worden gebruikt bij de ontsluiting van hun collecties en contextuele informatie.
Terminologiebron volgens het ABC-DE (woordenboek voor digitaal erfgoed)
(Bron: ABC-DE, Woordenboek voor het Digitaal Erfgoed, DEN (Den Haag, december 2008)
Inventarisatie van Nederlandstalige terminologiebronnen 2010
De inventarisatie Terminologiebronnen maakt deel uit van de kennisbank van DEN en is online raadpleegbaar op www.den.nl/terminologiebronnen.Het is het doel van DEN om met deze inventarisatie het gebruik van bestaande gemeenschappelijke thesauri te stimuleren. De inventarisatie kan samenwerking bevorderen en dubbel werk voorkomen. Bovendien is er met voortschrijdende digitalisering en publicatie van collecties op het web, steeds meer behoefte aan publicatie van de terminologie die door de instellingen gebruikt wordt. Met de inventarisatie is informatie verzameld over:
- inhoudelijke aspecten van de terminologiebronnen (discipline, geografische- en tijdsafbaking, beschrijving),
- organisatorische aspecten (organisatie, medewerkers, samenwerkingspartners)
- onderhoud en beheer-aspecten,
- publieksbereik,
- auteursrechtelijke status en het delen van de terminologiebron,
- mogelijkheden voor hergebruik, bijvoorbeeld door derden of voor semantisch webtoepassingen,
- technische aspecten,
- structuur en omvang.
Inhoudelijke ontsluiting en vindbaarheid: DE BASIS
Lees meer over het belang van inhoudelijke ontsluiting en terminologiebronnen in DE BASIS voor Beschrijving. Naast het nut bij inhoudelijke ontsluiting kan het gebruik van terminologiebronnen ook de vindbaarheid vergroten. Bekijk een aantal best practices op het gebied van vindbaarheid in DE BASIS voor vindbaarheid.Terminologiebronnen en Linked Open Data
Momenteel zorgen de mogelijkheden van het semantisch web en Linked Open Data voor een vergrote belangstelling voor taxonomieën en thesauri. De hiërarchische en associatieve relaties, die zijn vastgelegd in bijvoorbeeld thesauri, helpen zoeksystemen bij het interpreteren en groeperen van heterogene bronnen. Daarmee kunnen terminologiebronnen een belangrijke bijdrage leveren aan de effectiviteit van semantisch webapplicaties. DEN heeft ook een Tutorial Linked Data Stap voor Stap gepubliceerd voor wie echt aan de slag wil met het maken van Linked (Open) Data.
CATCHPlus Vocabulary Repository: OpenSKOS
Diverse CATCHPlus deelprojecten maken gebruik van terminologiebronnen. Om collecties met elkaar te kunnen verbinden is het wenselijk dat deze bronnen zo openbaar en toegankelijk mogelijk zijn, zonder financiële, technische of juridische barrières. Om te helpen deze barrières te slechten wordt binnen CATCHPlus een gemeenschappelijke ‘Vocabulary and Alignment Repository’ gebouwd. De betaversie van het repository is inmiddels onder de naam 'OpenSKOS' online gegaan. DEN zoekt de komende maanden de samenwerking met CATCHPlus om te kijken of de inventarisatie van terminologiebronnen op termijn in het repository van vocabulaires geïntegreerd kan worden.
Werkgroep Nederlandstalige Erfgoedthesauri
Aan deze werkgroep nemen circa 30 medewerkers deel uit diverse erfgoed- en onderzoeksinstellingen, zowel uit Nederland als uit Vlaanderen. De werkgroep komt een paar keer per jaar bijeen om actuele ontwikkelingen rond het gebruik en beheer van thesauri te bespreken. Wil je ook deelnemen aan de bijeenkomsten? Stuur dan een berichtje aan Irene Haslinger (KB, secretaris).
In het archief: Bekijk de inventarisatie terminologiebronnen 2006
In 2006 maakte DEN in opdracht van de werkgroep Nederlandstalige erfgoedthesauri voor het eerst een inventarisatie van terminologiebronnen die door erfgoedinstellingen worden gebruikt bij de ontsluiting van collecties en contextuele informatie. Deze eerste ronde heeft inzicht gegeven in de belangrijkste lopende initiatieven. Ook opende het alvast de mogelijkheid voor instellingen om met elkaar in contact te treden. Bekijk de Inventarisatie van Nederlandstalige terminologiebronnen 2006/2007 (samenvatting en conclusies).
Meer weten?
- Meld je terminologiebron aan
- Raadpleeg de Inventarisatie Terminologiebronnen op www.den.nl/terminologiebronnen
- Lees de blogberichten over Terminologiebronnen
- Raadpleeg DE BASIS beschrijving en DE BASIS vindbaarheid
- Bekijk het DEN lab mdet de Tutorial Linked Data stap voor stap
- Over het CATCHPlus Vocabulary Repository
- OpenSKOS, het vocabulary repository van CATCHPlus
- Inventarisatie van Nederlandstalige terminologiebronnen 2006/2007 (samenvatting en conclusies)
- Raadpleeg het rapport Een inventarisatie Nederlandstalige terminologiebronnen 2006/2007 (pdf)
- Europese inventarisatie van terminologiebronnen in musea in de Athena/Linked Heritage wiki
Standaarden bij dit thema:
Art and Architecture Thesaurus (NL) Art and Architecture Thesaurus ICONCLASS Gemeenschappelijke Onderwerpsontsluiting Nederlandse Basisclassificatie Archeologisch Basisregister RKDartists Gemeenschappelijke Thesaurus Audiovisuele Archieven CERL ThesaurusLaatst gewijzigd: 25-03-2011
