Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

DE BASIS voor vervaardiging van videomateriaal

In DE BASIS voor vervaardiging van videomateriaal zijn de minimumeisen vastgelegd voor het maken van een digitale kopie van videodragers. Omdat in veel gevallen het digitaliseren van videomateriaal eenmalig is – het materiaal is te kwetsbaar en/of de afspeelapparatuur te zeldzaam geworden –  is er sprake van (anders dan bij andere onderdelen van DE BASIS) substitutie-digitalisering en zijn de minimum eisen hierop aangepast. Voor born digital audiomateriaal kan deze richtlijn worden gebruikt in de keuze van archiverings- en online raadpleegbestanden.   

Vier soorten bestanden


Bij de vervaardiging van videomateriaal maak je bij voorkeur een onderscheid tussen vier soorten bestanden naargelang de functie die ze vervullen.  Er kan uit economische overwegingen besloten worden om dezelfde specificaties te gebruiken voor verschillende soorten bestanden. Hierdoor bespaar je opslagruimte en transcoderingstijd en infrastructuur. Het raadpleegbestand zal veelal samenhangen met het gebruikte CMS of MAM systeem. 

Het “eerste” moederbestand

Het moederbestand is - zie bovenstaande - de eerste digitale kopie van de originele video-opname en vormt de basis voor alle verdere kopieën. Dit moederbestand ontstaat door omzetting van een analoge (VHS, ¾” U-matic, Video 8, Betacam SP, etc.) of digitale (Digital Betacam, MiniDV) video naar een digitaal bestandsformaat. Bewaar tijdens het digitaliseringstraject steeds een onbewerkte versie van het moederbestand. Hou het origineel (m.a.w. de videoband) bij zolang je geen sluitende zekerheid hebt over de kwaliteit en de langetermijnbewaring van het archiveringsbestand. Omdat videodragers vaak kwetsbaar zijn en de afspeelapparatuur snel veroudert, komt het digitaliseren van video over het algemeen neer op substitutiedigitalisering.  

Stel de digitaliseringsapparatuur in

Om het beoogde kwaliteitsniveau te behalen is het belangrijk dat de digitaliseringsapparatuur correct ingesteld wordt en dat het bronmateriaal in optimale conditie is.  Voer daarom steeds de volgende routinecontroles uit: 
 

Minimumrichtlijn

Selecteer een containerformaat

Het containerformaat bepaalt bij videomateriaal de wijze waarop de digitaal gecodeerde beeld- en geluidsignalen verpakt worden in een computerbestand. De 'container' of 'wrapper' is als een envelop die verschillende componenten bevat: o.a. het beeldsignaal, het geluidssignaal en de ondertiteling. De verschillende signalen kunnen daarbij gebruik maken van verschillende codecs. Merk op dat niet alle containerformaten compatibel zijn met alle codecs. Bij het “eerste” (tijdelijk) moederbestand is het belangrijk om een containerformaat te kiezen dat je eenvoudig kan omzetten naar de gewenste archiverings-, reproductie- en raadplegingsformaten. Kies een containerformaat in functie van de tools en expertise die je daarvoor in huis hebt.
 

Minimumrichtlijn 

Aanbevolen richtlijn 

Gebruik een open en goed gedocumenteerd containerformaat. Maar verifieer steeds of het formaat over de noodzakelijke functionaliteiten beschikt, of je de nodige tools en expertise ter beschikking hebt om het formaat te transcoderen en of het formaat door het digitaliseringslab tegen een redelijke kostprijs geleverd kan worden.
  Aanbevolen containerformaten zijn: 
 

Selecteer de codering van het videosignaal

De codering van het videosignaal omvat de parameters die gebruikt worden om het originele videosignaal om te zetten in een discreet signaal, in het bijzonder de bemonsteringsfrequentie (sample rate), beeldsnelheid (frame rate), beeldgrootte (frame size), beeldverhouding (aspect ratio) en bitdiepte (bit depth). 
 

Minimumrichtlijn

 Aanbevolen richtlijn Voor 'born digital video' in een DV-formaat (zoals DVCAM en MiniDV)  zijn er twee manieren van behoud of “digitalisering” mogelijk. In het kader van deze DE BASIS voor videomateriaal is geen eenduidig antwoord gevonden welke methode prevaleert2.
   

Bepaal de codering van het geluidssignaal

De codering van het geluidssignaal omvat de parameters die gebruikt worden om het analoge geluidssignaal om te zetten in een discreet signaal, in het bijzonder de bemonsteringsfrequentie (sample rate) en de bitdiepte (bit depth).
 

Minimumrichtlijn

 

Aanbevolen richtlijn 

 

Archiverings-, reproductie- en  raadpleegbestanden

 

Minimumrichtlijn

Aanbevolen richtlijn 

Aanbevolen containerformaten en codecs voor archiverings- en reproductiebestanden:
Aanbevolen containerformaten en codecs voor raadplegingsbestanden:
Op hedendaagse beeldschermen kan bij raadplegingsbestanden het gedeelte in de overscan voor ongewenste afleiding zorgen. Op  (oude) beeldbuisschermen (ook wel CRT schemen) werd dit voor de kijker afgeschermd. Wanneer het gedeelte in de overscan zichtbaar is, tast dit de beleving aan. Het kan gewenst zijn om dit te maskeren met een zwarte rand. Bij het met zwart maskeren van deze ongewenste gedeelten van het beeld mag nooit het beeld uitgesneden (gecropt) worden, maar moet de  oorspronkelijke resolutie bewaard blijven. Het masker moet dus als een bovenlaag op het beeld gelegd worden. Hierdoor ontstaat een rustig beeld zonder dat de beeldinformatie wordt vervormd of de beeldlijnen worden geherdefinieerd (geresampled). Mocht het materiaal toch nog op een originele beeldbuisscherm vertoond worden, is het beter deze aanpassing achterwege te laten. Bij online raadpleegbestanden mag het beeld wel uitgesneden worden omdat hier toch al sprake is van een geschaalde herberekening van de beeldlijnen.

Specifieke metadata voor videomateriaal 

Voor videomateriaal zijn er specifieke metadata schema’s beschikbaar. De volgende schema’s worden aanbevolen:  

 

 

Verantwoording

Dit is een herziene, tweede versie van DE BASIS voor vervaardigen van (audio)visueel materiaal (december 2015). De eerste versie stamt uit 2009. Deze herziene tekst is opgesteld door DEN op basis van een expertmeeting op 15 april 2014 en input op de voorsteltekst door experts die werkzaam zijn op het gebied van audiovisuele digitalisering. Deze tekst loopt zoveel mogelijk op met de richtlijnen voor het digitaliseren van video van het Vlaamse PACKED Project CEST.  

Denk mee!

Deze tekst staat altijd open voor commentaar. Wil je reageren of meedenken? Maak dan gebruik van het onderstaande reactieformulier of lever je commentaar rechtsreeks in de tekst via het bijgevoegde MSWord- of PDFbestand. Stuur deze naar den[at]den.nl onder vermelding van DE BASIS voor vervaardiging van beeld.

 

Voetnoten

1 Voor de identificatie van dragers en codering kan je gebruik maken van de volgende websites: 2 Voor meer informatie, zie David Rice en Chris Lacinak, Digital Tape Preservation Strategy: Preserving Data or Video?, AVPreserve, 2009.


Laatst gewijzigd: 04-09-2016

6 plus 3 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.