Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Auteursrechtenbeheer - Stap 2: Maak strategische beleidskeuzes

Wanneer je bent aangekomen bij deze stap, is het belangrijk om je af te vragen in welke mate goed beheer van het auteursrechtelijke aspect van je collecties bijdraagt aan het realiseren van de strategische doelstellingen van je organisatie. Afhankelijk van het antwoord is het wel of niet de moeite waard om hier veel in te investeren en het kan immers om grote aantallen objecten gaan. Goed auteursrechtenbeheer is arbeidsintensief en lang niet alle instellingen kunnen hier genoeg ruimte voor vrij maken.



Wanneer je de globale analyse van je collectie uit stap 1 hebt afgerond, kun je met deze stap strategische keuzes maken voor de omgang met auteursrechtelijke aspecten en het beheer ervan. De keuzes hebben gevolgen voor de manier waarop je je gedigitaliseerde collecties beschikbaar kunt stellen op internet. Bovendien zijn er verschillen tussen rechtenregistratie en rechtenbeheer op objectniveau of op collectieniveau.

Bij ieder thema van DE BASIS geven we aan wat er minimaal moet worden gedaan om je collecties duurzaam te beheren en ontsluiten en wat wordt aanbevolen als je een stap verder wilt gaan. Voor DE BASIS voor auteursrechtenbeheer is dit onderscheid lastiger te maken. Waar mogelijk is wel geprobeerd om het onderscheid tussen ‘minimaal’ en ‘aanbevolen’ aan te geven.


Foto: Alun Salt

Auteursrecht en digitale activiteiten

Stel vast in welke mate het auteursrechtelijke aspect van je collecties een rol speelt bij je digitale activiteiten. Geef aan of de organisatie hier eenmalig of structureel ruimte voor kan maken.

Toelichting: Het is mogelijk dat het auteursrechtelijke aspect van je collectie geen rol speelt vanwege het feit dat alle objecten tot het publieke domein behoren of dat er geen objecten uit de moderne tijd worden aangeschaft.
Daarnaast komt het voor dat erfgoedinstellingen bijvoorbeeld wel eenmalig, maar niet structureel kunnen of willen investeren in goed beheer van het auteursrechtelijke aspect van hun collecties. Deze factoren hebben consequenties voor het wel of niet online beschikbaar stellen van gedigitaliseerde collecties.
 
Het hoogst haalbare op het gebied van rechtenregistratie is dat alle informatie over het auteursrechtelijke aspect van een collectie zo volledig mogelijk op objectniveau wordt vastgelegd. Dit is echter bijzonder arbeidsintensief en daardoor kostbaar. Niet iedere instelling kan daaraan voldoen. Op beleidsniveau moet worden aangegeven of en in welke mate er ruimte is voor rechtenregistratie op objectniveau. De keuze die hier wordt gemaakt heeft gevolgen voor de mate waarin gedigitaliseerde collecties waarop auteursrecht rust, online kunnen worden gezet en is ook van invloed op de keuzemogelijkheden bij het afsluiten van licenties: collectief of individueel. Wanneer je je collectie wilt digitaliseren en online beschikbaar wilt stellen, maar je wilt de auteursrechtelijke informatie over de objecten niet op objectniveau vastleggen, dan betekent dit over het algemeen dat, indien er auteursrecht op deze collectie of delen daarvan rust, je genoodzaakt bent om collectieve licenties af te sluiten.
 
Wanneer je daarentegen wel rechten per object vastlegt, kan dat in sommige gevallen betekenen dat het mogelijk is om individuele licenties af te sluiten, maar daarnaast blijf je ook de mogelijkheid houden om een collectieve licentie af te sluiten. 
 

Beschikbaarheid van middelen  

Geef aan op welke punten de instelling bereid is om organisatorische maatregelen te nemen en/of financiële middelen beschikbaar te stellen:
   

Verantwoordelijkheid

Maak één persoon binnen de organisatie eindverantwoordelijk voor dit onderwerp.


Registratie

Bepaal in welk systeem de rechteninformatie moet worden vastgelegd: in het eigen collectieregistratiesysteem of in een afzonderlijk systeem dat specifiek is ontwikkeld voor het vastleggen van rechteninformatie. Bedenk daarbij dat rechteninformatie uit twee aspecten bestaat: informatie over de rechtenstatus en informatie over de rechthebbenden.

Toelichting: In het kader van DE BASIS voor auteursrechtenbeheer is het voldoende om de rechteninformatie van je collectie te registreren in je eigen collectieregistratie-systeem. Het is wel belangrijk dat de informatie over het toegestane gebruik (rechtenstatus) bij de presentatie van het object of van een (deel)collectie wordt getoond en kan worden uitgewisseld met andere systemen en aggregators. Hoe makkelijker je systeem gegevens kan uitwisselen, hoe beter. Maak daarom zoveel mogelijk gebruik van bestaande technische standaarden en standaarden voor licenties. Meer hierover is te vinden bij DE BASIS voor vindbaarheid en het kennisdossier over licenties. Het is ook belangrijk dat het gekozen systeem de mogelijkheid biedt om rechten op verschillende niveaus vast te leggen en bij het object of (deel)collectie te presenteren, bijvoorbeeld omdat er (verschillende) rechten op zowel het object als de metadata rusten.


Registratie op objectniveau of collectieniveau

Maak keuzes over de manier waarop je rechteninformatie van objecten vastlegt: per object of per groep/deelcollectie. Voor gedigitaliseerde collecties die op internet worden gepubliceerd en waarvoor geen collectieve licentie wordt afgesloten, is de minimale eis van DE BASIS dat de rechteninformatie van deze collectie per object wordt beschreven en op recordniveau wordt vastgelegd.
Voor die delen van de collectie die niet worden gedigitaliseerd of waarvoor bij digitalisering en beschikbaarstelling op internet collectieve licenties worden afgesloten, is de minimale eis van DE BASIS dat de rechteninformatie per deel of per deelcollectie wordt vastgelegd.
Wanneer er geen sprake is van bulkdigitalisering raden we aan om op beleidsniveau meteen te kiezen voor het gedetailleerd vastleggen van auteursrechtelijke informatie op objectniveau. Kijk voordat een dergelijke keuze wordt gemaakt wel eerst kritisch naar de haalbaarheid hiervan. Zo’n keuze betekent dat er op uitvoerend niveau veel geregistreerd en uitgezocht moet worden, hetgeen vaak een forse investering in menskracht vergt. Wanneer je kiest voor een dergelijke gedetailleerde registratie, kun je op operationeel niveau de uitvoering natuurlijk in fasen realiseren.

Toelichting: Door op beleidsniveau voor algehele registratie op objectniveau te kiezen, wordt meer duidelijkheid gecreëerd over de benodigde financiële en personele investeringen. Daarnaast krijg je meer overzicht over de mogelijkheden voor het gebruik van de collectie of de individuele objecten. Pas wanneer duidelijk is welke rechten er op welk individueel object rusten, wie de rechthebbenden zijn, waar deze zijn te vinden en of er, en zo ja welke, licenties zijn afgesloten, pas dan is er sprake van goed en kwalitatief rechtenbeheer van de collectie. Eveneens is de collectie op het punt van auteursrecht ook goed voorbereid op toekomstige ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld openstelling voor aggregatoren en andere vormen van digitaal hergebruik.


  
Foto: opensource.com


Verweesde werken

Maak keuzes omtrent het registreren van de zoektocht naar rechthebbenden als die niet bekend zijn. Een minimale eis van DE BASIS is, dat bij verweesde werken de zoektocht naar rechthebbenden wordt vastgelegd. Met ingang van 1 oktober 2014 (implementatie van de Europese Richtlijn voor verweesde werken in Nederland) is het verplicht om deze zoektocht uit te voeren en te registreren. Een werk kan dan pas als verweesd worden aangemerkt als onder meer aan deze voorwaarde is voldaan.
Op strategisch niveau kun je er echter ook voor kiezen om alle zoektochten naar rechthebbenden vast te leggen, ook als er wel een rechthebbende is gevonden.

Toelichting: Registratie van zoektochten naar rechthebbenden op objectniveau is arbeidsintensief. Alleen al daarom is het goed om deze te documenteren, zodat bij twijfel niet het hele traject opnieuw afgelegd hoeft te worden.


Samenwerking

Kies er op beleidsniveau ook voor om, waar mogelijk, met andere instellingen samen te werken op het gebied van auteursrecht. Dat kunnen andere collectiehoudende instellingen zijn, maar ook kenniscentra of aggregatoren. Denk hierbij aan het uitwisselen van algemene kennis en informatie over rechthebbenden, samenwerken in zoektochten naar rechthebbenden en eventueel het gezamenlijk afsluiten van licenties.
   

Verder met stap 3.
Terug naar stap 1.


Laatst gewijzigd: 11-09-2015

Tags:
stappenplan   rechten   auteursrecht   DE BASIS  
4 plus 3 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.