Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Presentaties en abstracts dag 2 Digitaal Erfgoedconferentie 2006


13 december 2006 (tweede congresdag)



Keynote 2: JOS DE HAAN (ERASMUS UNIVERSITEIT/ SCP)
"Bezoek onze Site; over de digitalisering van cultuur"
Steeds meer culturele instellingen digitaliseren hun aanbod en maken deze culturele rijkdom via internet voor een breder publiek toegankelijk. Losse initiatieven van instellingen maken vaker plaats voor samenwerking binnen en tussen sectoren. Internationale vergelijking wijst uit dat Nederland hierbij een vooraanstaande positie inneemt. Dit blijkt uit het rapport Bezoek onze Site, waarin de digitalisering van cultuur is onderzocht in de sectoren cultureel erfgoed, kunsten, bibliotheken en publieke omroep. Verspreid over talrijke culturele instellingen zijn vele kleinschalige projecten gaande om Nederlands cultuurgoed te digitaliseren en dit digitale materiaal voor een breed publiek of voor het onderwijs toegankelijk te maken. Veel projecten hebben echter een korte looptijd zonder dat er plannen zijn voor een vervolg. Die projecten zijn ook zelden op elkaar afgestemd. Er is wel een trend waarneembaar naar grotere projecten waarbij meer tussen organisaties binnen en tussen verschillende cultuursectoren wordt samengewerkt.

Om het digitaal materiaal blijvend te bewaren en te gebruiken is het beheer van databases nodig. Door de beperkte houdbaarheid van soft- en hardware zijn met enige regelmaat overzettingen nodig. Dit geldt evengoed voor materiaal dat in het digitale domein is ontstaan (het born digital materiaal), dat vergelijkbare problemen kent bij het duurzaam toegankelijk houden. De huidige programma's rond digitalisering houden nog te weinig rekening met digitale duurzaamheid. Een ander knelpunt bij de digitalisering vormen de auteursrechten, dat nogal eens een onoverkomelijke financiële drempel opwerpt om digitaal materiaal te ontsluiten. Voor veel kleine en middelgrote instellingen zijn de problemen met digitalisering veel basaler. Zij missen de expertise, mankracht en financiële middelen om “goed” te kunnen digitaliseren.

Debat 1: OPEN STANDAARDEN / OPEN SOURCE
DEBATVOORZITTER: Janneke van Kersen (Stadsarchief Dordrecht)



ARJEN KAMPHUIS (GENDO)
IT works because of open standards" Moderne informatie technologie is de Gutenberg Drukpers van de 21ste eeuw. De potentie voor democratisering en nieuwe vormen van culturele uitting en uitwisseling zijn ongekend in de menselijke geschiedenis. Deze potentie zal echter alleen vervuld worden als iedere burger in vrijheid kan beschikken over deze technolgie. Daarom is het van groot belang voor de toekomst van onze cultuur en samenleving dat de samenleving zelf de baas is over de technologie die de komende decennia de drager zal zijn van de uitwisseling van kennis en cultuur. Het gebruik van open standaarden en opensource software is daarom geen technologische maar een maatschappelijke keuze.



FRITS GERMS (OUTDARE)
Hoe ideaal is het open source- en open standaarden ideaal?"
De laatste jaren hebben er een aantal zaken gespeeld die het publieke en politieke debat over de aanschaf van software door allerlei instellingen hebben beheerst. Hieronder vallen bijvoorbeeld het mogelijk invoeren van Europese softwarepatenten, de mededingingszaak tegen Microsoft en de impulsen vanuit de Nederlandse politiek om de acceptatie van open source software binnen de overheid te bevorderen. Voor de (semi)publieke sector ligt er op dit gebied vanwege het toegankelijk houden van het culturele erfgoed bovendien een extra verantwoordelijkheid. Dit heeft het bewustzijn over zaken als leveranciers(on)afhankelijkheid, inzage in broncode en intellectueel eigendom doen toenemen en heeft geleid tot een toenemende mate van bekendheid met het principe van open source en open standaarden.

Nu er steeds meer over open source software gepraat wordt zal uiteindelijk het punt bereikt worden waarop er daadwerkelijk iets gerealiseerd zal moeten worden. Zoals vaak met goede ideeën zal de praktijk uitwijzen of het ideaal ook daadwerkelijk ideaal blijkt te zijn. Is er sprake van een kloof tussen de theorie en de praktijk? En zo ja, hoe groot is deze kloof? Wat voor struikelblokken kan men in deze praktijk dan nog tegen komen en hoe zijn deze te beslechten? Tevens wordt het open source idee regelmatig bekritiseerd door verschillende partijen. Het is interessant om te zien hoeveel van deze kritiek overeind blijft als men open source software daadwerkelijk in gebruik gaat nemen. Het blijkt dan ook goed te zijn om in het oog te houden dat een aantal van deze partijen zelf belangen hebben die botsen met het open source principe. Omdat goede relaties met leveranciers erg belangrijk zijn kan dit soms een onverwachte complicatie zijn en de besluitvorming beïnvloeden voor de aanschaf van software. Wellicht zijn leveranciers een partij die nog overtuigd moeten worden dat open source software geen bedreiging voor ze hoeft te vormen en misschien zelfs een voordeel kan opleveren. Het is duidelijk dat er behoorlijke verschuivingen op dit gebied plaatsvinden en dankzij het succes van open source software en open standaarden zal deze verschuiving de komende jaren verder gaan. Uiteindelijk zal duidelijk worden dat open source voor iedereen voordelen biedt.

Debat 2: DE ROL VAN DE ORGANISATIE IN DE KENNISWERELD
DEBATVOORZITTER: KURT DE BELDER (UNIVERSITEIT LEIDEN)
MARCEL DUIJGHUIZEN (RHC EINDHOVEN)
Als alles digitaal beschikbaar is, wat is dan de plek van de instellingen?
Constructie, constructie en deconstructie Het staat buiten kijf dat door de digitalisering organisaties als archiefdiensten zich moeten (her)bezinnen op hun rol binnen de erfgoedwereld. Per slot van rekening lijkt door onze eigen inspanning over enige tijd alle historische informatie ‘op straat te liggen’. Hebben wij dan nog meer doen behalve onze depots sluiten en verzegelen om zo de originelen als in een cocon aan het verre nageslacht door te geven. Een antwoord op deze zijnsvraag kan zijn constructie, reconstructie en deconstructie. Archiefinstellingen zouden kunnen leren van mensen als Marcel Broodthaers die in zijn Musée d’Art Moderne zo fraai vorm wist te geven aan de multi-interpretabiliteit van het archief. Daarom: een pleidooi voor (lichte) vormen van surrealisme en anarchie binnen het archiefwezen.

KAREL DIBBETS (UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM)
Kennis delen of concurreren: digitalisering als splijtzwam tussen de erfgoedsector en de geschiedwetenschap.
De relatie tussen archieven en historici is veranderd onder invloed van digitalisering. De twee groeien uit elkaar omdat archieven een ander belang zijn gaan dienen. Historici denken graag dat archieven voor hen zijn uitgevonden. Dat leek misschien ook zo, maar die tijd is definitief voorbij. De archieven hebben zichzelf opnieuw uitgevonden voor een heel ander publiek. Ze richten zich tegenwoordig meer op educatie, amusement en toerisme dan op historisch onderzoek. Ze gebruiken daarvoor de nieuwste technieken, zodat ze andere gebruikersgroepen kunnen bereiken. Tegelijkertijd groeien archieven en historici naar elkaar toe door de integrerende werking van digitalisering. De onderzoeker kijkt telkens blij verrast op als er weer een digitale toegang is gemaakt tot een exotische bron. Historici gaan steeds meer deel uitmaken van de infrastructuur die archieven aan het bouwen zijn. Ze hebben nog niet goed begrepen dat deze digitale omgeving niet of nauwelijks voor hen is ontworpen. Er is een nieuwe, digitale kennisinfrastructuur in aanbouw waaraan de historische wetenschap part noch deel heeft, terwijl de oude kennisinfrastructuur voor historisch onderzoek geleidelijk ontwricht raakt en uiteen valt.

Debat 3: IS INFORMATIEVERRIJKING NOODZAKELIJK VOOR DE DIGITALE TOEKOMST VAN COLLECTIES?
DEBATVOORZITTER: FRANCISKA DE JONG (UNIVERSITEIT TWENTE)
KARINA VAN DALEN-OSKAM (HUYGENS INSTITUUT)
Als collecties en de items daaruit niet vindbaar zijn, hebben ze geen digitale toekomst. De eerste stap die instellingen dan ook zouden moeten zetten is een minimale informatieverrijking van een zo groot mogelijk deel van de collectie. Pas daarna kan gedacht worden aan een diepgaandere verrijking.



ANTAL VAN DEN BOSCH (UNIVERSITEIT VAN TILBURG)
Waar zouden we zijn zonder het woord?
Informatie en kennis zijn abstracte begrippen. Cultureel erfgoed bestaat juist vooral uit concrete objecten. Er gaapt ogenschijnlijk een kloof, want er is geen directe koppeling te maken tussen de tastbare materie van erfgoed-objecten, en de abstracte concepten en relaties in een conceptueel model van een erfgoeddomein. Hoe kun je met zo'n discrepantie informatie opbouwen, en hoe verrijk je die informatie, als er geen instrument is om te vertalen tussen deze twee uitersten? Het antwoord is dat er helemaal geen kloof is, en dat er een prima instrument is, dat al eeuwen gebruikt wordt om informatie en kennis over een erfgoeddomein te representeren: het woord, en de beschrijvende tekst.

Al eeuwen worden objecten gecategoriseerd, gecatalogiseerd en beschreven, en maken derden weer gebruik van deze in woorden verpakte informatie om toegang te krijgen tot collecties. Digitalisering is daar in de afgelopen tientallen jaren als niet meer dan een handig meta-instrument aan toegevoegd. Alles loopt via het woord. Naast identificatienummers en plaatjes zitten alle collectiedatabases stampvol met woorden, eigennamen, teksten, annotaties, en opmerkingen op meta-niveau. Zelfs de conceptualisering van een domein (terug te vinden in de labels van de kolommen in een collectiedatabase, of in de labels op de knopen en de verbindingen in een domein-ontologie) is uiteindelijk een groep woorden. Hoe krachtig woorden zijn, bewijst Google. Als een collectie op basisniveau is gedigitaliseerd, is een Google-achtige search erop vaak al genoeg om veel gebruikers tevreden te stellen. In mijn bijdrage schets ik waar we nog wat intelligenter om kunnen gaan met gedigitaliseerde tekstuele metadata, met behulp van taaltechnologie; het grote nadeel van taal is dat het zo ambigu is, en taaltechnologie kan helpen bij het disambigueren. Tenslotte argumenteer ik dat een goed gebruik van taaltechnologie, inclusief het gebruik van automatische vertaalsystemen en meertalige betekenis-woordenboeken, alternatieve niet-talige semantische metadata-standaarden overbodig maken.

Workshop 1:  BOUWEN AAN EEN DIGITALE COLLECTIE NEDERLAND



JOS DE HAAN (ERASMUS UNIVERSITEIT/SCP) EN KARIN WESTERINK (NIBG)
Stellingen: 1. Sectoroverstijgende samenwerking mislukt door opportunistisch gedrag van het erfgoedveld. 2. Het gebruik van standaarden levert kwaliteits- en/of informatieverlies op. Dat is de kostprijs van de Digitale Collectie Nederland. 3. Bij samenwerking moeten instellingen bereid zijn hun herkenbaarheid op te geven. 4. Het oude handwerk van beschrijven is voorwaardelijk om interactiviteit te maximaliseren.

Workshop 2: PUBLIC AUTHORING IN THE WIRELESS CITY
GILES LANE IN SAMENWERKING MET VIRTUEEL PLATFORM "Urban Tapestries"
Urban Tapestries is an experimental software platform for knowledge mapping and sharing – public authoring. It combines mobile and internet technologies with geographic information systems to allow people to build relationships between places and to associate stories, information, pictures, sounds and videos with them.

Workshop 3: IS UW ICT OP ORDE? ICT FROM THE PERSPECTIVE OF CREATIVE WORKFLOWS 
HOWARD GOLDSTEIN (Center for Digital Imaging, Inc. (CDI)
'ICT From The Perspective of Creative Workflows' (pdf).
Digital imaging workflows create a new challenge for ICT in the cultural environment. Files are bigger, straining networks and storage. There will be new processes to integrate into current practices. Users of the content stretch across the entire institution, and eventually include an audience outside the environment. We will discuss how to assess your current workflow and how to prepare to integrate a new workflow, concentrating on storage architecture, file standards, digital asset management, metadata, derivative distribution, and integration with other business processes, among other topics. The workshop will be interactive in that we will endeavor to include experiences and discussions from the participants themselves. Case histories from CDI’s clients will be discussed. Participants will leave with a better understanding of the issues that ICT must confront to integrate digital imaging into their institution in phases, creating successes to build upon.

Workshop 4: DIGITALE BRANDOEFENING



TON CREMERS (MUSEUM SECURITY NETWORK)
Digitale Brandoefening


Workshop 5: ERFGOED WAARDEKETEN
STEFAN TAX (STEFAN TAX ONTWIKKELING EN INNOVATIE)
Deze workshop is voor mensen die het werk van hun afdeling of organisatie in 'een groter plaatje' willen plaatsen. Dat doen we aan de hand van de erfgoedwaardeketen, een model dat instellingen helpt met het analyseren van hun ICT-huishouding en de mogelijkheden tot innoveren. De analyse leidt tot inzicht in de benodigde infrastructuur en de noodzakelijke interne en externe communicatielijnen. In de workshop is volop gelegenheid tot uitwisseling met collega's. Het erfgoed-waardeketen model is door Stefan Tax ontwikkeld in samenwerking met consulent Historische Informatie Peter Saal en andere consulenten van Museaal en Historisch Perspectief Noord-Holland. In de aanloop naar een fusie met andere erfgoedinstellingen wilde MHP toekomstvaste investeringen doen in haar internet infrastructuur. De directe aanleiding voor de ontwikkeling van het model was de behoefte om de informatiestromen inzichtelijk en beheersbaar te maken. Daarbij is een onderscheid te maken in enerzijds het faciliteren van de doorstroming van informatie tussen erfgoedorganisaties, en anderzijds het voorzien van deze organisaties van relevante informatie. Achter het waardeketen-model zit een eenvoudige gedachte. Om te bepalen welke informatie tussen organisaties en haar afnemers stroomt, kijken we naar de waarde die organisaties of afdelingen toevoegen in de informatiestroom van bron naar gebruiker. Deze onderdelen vormen samen een keten. Grote organisaties kunnen meerdere onderdelen van deze keten beslaan, kleinere organisaties wellicht slechts één functie. Een ICT infrastructuur moet deze keten ondersteunen. In de workshop bouwen we het waardeketen model stapje voor stapje op. Als voorproefje hier alvast stap 1: Het waardeketen principe is in 1985 door Michael Porter geïntroduceerd management-instrument om tot een analyse te komen van mogelijkheden voor concurrentievoordeel. Met de toenemende interesse voor de ‘creative industries’ en economische betekenis van cultuur en erfgoed, worden op diverse plaatsen ‘waardeketen’-analyses uitgevoerd.

In de workshop zullen we voornamelijk praktisch met het erfgoed-waardeketen-model aan de slag gaan. We zullen vernieuwingen die in de deelnemende organisaties gaande zijn afbeelden op de waardeketen, om zo hopelijk tot inzichten en ideeën te komen.

Workshop 6: RFID

ALEXANDER ZWENNES (KISS THE FROG)  
(Geen presentatie beschikbaar)

Workshop 7: SOCIAL SOFTWARE HOE DOE JE DAT?
GEERT WISSINK (KENNISLAND)
Social software, web 2.0, community tools: deze termen zijn de laatste jaren niet meer weg te denken uit het jargon van de webontwikkelaar en internetgebruiker. Maar wat is er precies nieuw aan communities, rss-feeds, podcasts en social tagging en wat heb ik eraan als erfgoed instelling? In deze workshop komen tal van praktische voorbeelden van social software aan bod en trends rondom internetgebruik waar je als erfgoedinstelling rekening mee moet houden . De focus ligt daarbij niet zozeer op de techniek maar hoe je basale zaken als communicatie, publieksvoorlichting, organisatie en meer slimmer en efficiënter kunt uitvoeren met social software.

In kleine werkgroepjes gaan we aan de slag rondom concrete vragen vanuit het veld en maken we een inventarisatie van toepassingen, kansen en knelpunten. Vragen die hierbij aan bod komen zijn: Hoe kan ik als organisatie social software slim inzetten voor processen binnen mijn organisatie? Wat bieden virtuele omgevingen boven platte websites? Hoe kan ik de kennis van mijn publiek op een slimme manier gebruiken zonder alles uit handen te geven?
-----------------------------------------------------------


Laatst gewijzigd: 05-11-2012

2 plus 2 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.