DE BASIS voor presentatie

Bij het inrichten en onderhouden van een website of een andere informatiedienst is het verstandig om inhoud en presentatie gescheiden van elkaar te houden. Deze scheiding moet het mogelijk maken om de informatie van de website op maat te kunnen leveren aan verschillende doelgroepen en om andere vormen van gebruik te ondersteunen, zoals personalisering, hergebruik in andere informatiediensten en raadpleging op andere apparatuur zoals mobiele telefoons en PDA's.

 

Look & feel

De presentatie van een website is een zeer individuele aangelegenheid die in belangrijke mate wordt bepaald door de voorkeuren van de maker, de aard en structuur van de te presenteren informatie en de wensen van de beoogde doelgroep. Deze drie factoren hoeven echter niet dezelfde resultaten te bieden. Wat de ene gebruiker mooi vindt, kan voor de andere gebruiker hinderlijk zijn.

Op websites worden vaak aanvullende technieken (bewegende plaatjes, banners, knipperende letters) gebruikt met het oog de presentatie of functionaliteit te vergroten, maar die niet noodzakelijkerwijs voor alle gebruikers wenselijk of te gebruiken zijn. Deze extra's vertragen bijvoorbeeld het laden van een webpagina of zijn niet te gebruiken op een specifiek apparaat. Over de vormgeving en functionaliteit van een website – ook wel de "look & feel" genoemd – moet goed worden nagedacht en deze dient flexibel te worden aangeboden. Dat wil zeggen dat de gebruiker altijd minimaal de inhoud ontvangt en, aangepast aan zijn of haar mogelijkheden en wensen, een zo rijk mogelijke ervaring krijgt aangeboden. Het principe van gelaagd bouwen voorziet daarin:

inhoud XML of HTML-document altijd
vormgeving als stijlregels in een CSS-document (of XSLT wanneer van XML-bestanden gebruikt wordt gemaakt) optioneel
gedrag bijv. JavaScript of Flash optioneel
 

Het concept van gelaagd bouwen

Het gebruik van XML of HTML voor de inhoud van webpagina's geldt als een basiseis. Ook de scheiding van inhoud, vormgeving en gedrag is een vereiste binnen DE BASIS. De vormgeving kan via aparte stylesheets (CSS of XSLT) worden bepaald. Het wordt ten zeerste afgeraden webtekst als afbeeldingen op een website te plaatsen om daarmee een zekere typografische uitstraling en uniformiteit te garanderen. Bij het gebruik van Flash geldt, gebruik het met mate; bouw een website niet volledig in Flash. Er is echter geen enkel bezwaar tegen het inbedden van interactieve of multimediale elementen op een website, maar zorg er altijd voor dat een website ook zonder Flash, multimedia plug-ins en stylesheets toegankelijk, bruikbaar en leesbaar blijft.

Meertaligheid

Bij het digitaliseren wordt tekstuele informatie gecodeerd en opgeslagen in een bepaalde tekenset. Tekens die niet in de gebruikte tekenset voorkomen worden bij digitaliseren vervormd met als gevolg dat er informatie verloren gaat. Eenzelfde verlies aan informatie treedt op wanneer digitale data wordt gepresenteerd in een browser dat (een deel van) de gebruikte tekenset niet kent. Het gebruik van  UTF-8 voorkomt deze problemen omdat elk teken ermee gecodeerd kan worden. Bovendien worden de 128 primaire Latijnse tekens op dezelfde wijze gecodeerd als binnen de ASCII-tekenset wat de achterwaartse compatibiliteit met oude systemen en data garandeert. UTF-8 ontwikkelt zich tot universele tekencodering op internet en vormt daarmee een onmisbaar onderdeel van de DE BASIS.

Toegankelijkheid

De scheiding van inhoud, vorm en gedrag waarborgt het gebruik van webpagina's onafhankelijk van de gebruikte hardware of software, maar zorgt er ook voor dat mensen met een handicap toegang hebben tot informatie op webpagina's. Het W3C heeft om de toegankelijkheid van digitale informatie te garanderen het initiatief genomen tot het opstellen van richtlijnen waaraan websites zouden moeten voldoen, de Web Content Accessibility Guidelines. In Nederland is het Kwaliteitsmodel Webrichtlijnen op de WCAG-richtlijnen gebaseerd, maar gaat ook op enkele punten verder. Ook het concept van gelaagd bouwen maakt onderdeel uit van het Kwaliteitsmodel Webrichtlijnen. Overheidsinformatie op het internet dient uiterlijk 2010 te voldoen aan dit kwaliteitsmodel, andere aanbieders van digitale informatie kunnen de richtlijnen gebruiken als een handleiding voor de bouw van duurzame, toegankelijke websites.
 

Web 2.0

Veel erfgoedinstellingen besteden in hun digitaliseringsplannen nadrukkelijk aandacht aan Web 2.0-functionaliteit. De interactie met het publiek komt ondermeer tot uiting in het kunnen taggen of anderszins mee helpen beschrijven van de collectie tot het zelf uploaden van content in de vorm van foto's of audiovisueel materiaal. Er bestaan geen specifieke Web 2.0-standaarden, waardoor het niet mogelijk is in DE BASIS hier uitspraken over te doen. Wel doen instellingen er goed na te denken wat zij met deze "user generated content" doen. Wordt deze direct in de collectiedatabase opgeslagen of overgenomen als een voetnoot in het registratiesysteem? Is er een vorm van inhoudelijke controle op de ingezonden data en wordt er feedback gegeven op inzendingen? Communicatie vooraf hierover met publiek is wenselijk. Wie de moeite neemt te reageren, wil ook weten wat er met zijn of haar suggesties wordt gedaan.

Documentatie

Expertteam

Deze tekst is opgesteld in samenspraak met experts op het gebied van websitebouw, webrichtlijnen en toegankelijkheid van websites en in overleg met de adviesraad van de kennisbank. De beschreven standaarden en richtlijnen maken onderdeel uit van DE BASIS.

__________
Terug naar DE BASIS hoofdpagina