Doelgroepenonderzoek is een methode om meer te weten te komen over de behoeften en wensen van de gebruikers van een dienst. Om hun doelgroepen (bestaande en nieuwe) via het web zo goed mogelijk te kunnen bedienen hebben erfgoedinstellingen behoefte aan inzicht in wat gebruikers willen en doen. Doelgroepenonderzoek kan op diverse manieren worden uitgevoerd, bijvoorbeeld via een (web)enquête, analyse van webstatistieken of een gebruikerspanel.
(Bron: ABC-DE, Woordenboek voor het Digitaal Erfgoed, DEN (Den Haag, december 2008))

Deze analyse, van de hand van Henrieke Wubs en Frank Huysmans, helpt erfgoedinstellingen een beter inzicht te krijgen in de bezoekers van websites die digitaal erfgoed aanbieden.

Bezoekers van digitaal erfgoed zijn er in alle leeftijden maar ze hebben met elkaar gemeen dat ze bijna allemaal tot de frequente bezoekers van erfgoedinstellingen behoren.

We zouden ons een soort piramide kunnen voorstellen van de bevolking, ingedeeld naar de interesse in cultureel erfgoed. Onder in de piramide vinden we een grote groep niet-geïnteresseerden (‘mijders’). Zij bezoeken noch museum, noch monument, noch erfgoedwebsites. Helemaal bovenin vinden we een kleine groep zeer geïnteresseerden (‘liefhebbers’). Zij bezoeken juist vaak museum, monument en wat dies meer zij. Bovendien is een groot percentage van hen actief op internet. Daartussenin moet zich dan een laag bevinden van gematigde erfgoedliefhebbers tot niet-liefhebbers (‘passanten’) die zo nu en dan een uitstapje maken naar een erfgoedinstelling en van wie een gedeelte ook het internet als bron van erfgoedinformatie heeft ontdekt.

Om meer te weten te komen over de verschillende groepen binnen dit geheel is een clusteranalyse uitgevoerd. In een clusteranalyse worden statistisch verschillende groepen onderscheiden binnen een populatie op basis van door de onderzoeker te bepalen kenmerken. Er zijn negen clusters onderscheiden. In vijf daarvan wordt in meer of mindere mate gerefereerd aan digitaal erfgoed. 

• Cluster 1: Allrounders
• Cluster 2: Kunstminnaars
• Cluster 3: Verenigingsleden
• Cluster 4: Verzamelaars
• Cluster 5: Snuffelaars
• Cluster 6: Cultuuruitje met het hele gezin
• Cluster 7: Dagjesmensen
• Cluster 8: Lezers
• Cluster 9: Non-actief

Het gebruik van clusters is een manier om meer zicht te krijgen op de samenstelling van de groep gebruikers van erfgoed op internet. Het onderscheid tussen de verschillende typen is dan ook tot op zekere hoogte kunstmatig. In alle clusters bevinden zich mensen in het centrum, maar zijn er ook mensen aan de rand van het cluster. Veel activiteiten en kenmerken van de erfgoedliefhebbers komen in meerdere clusters voor; dat veroorzaakt onderlinge overlap. De clusters onderscheiden zich voornamelijk van elkaar doordat ze, met uitzondering van het laatste, zijn opgebouwd rond één hoofdactiviteit.

(Dit themadossier is gebaseerd op Henrieke Wubs & Frank Huysmans, Klik naar het verleden, Een onderzoek naar gebruikers van digitaal erfgoed: hun profielen en zoekstrategieën. Den Haag, SCP, 2006)