Tweede Kamer der Staten-Generaal
Commissie OCW
Postbus 20018
2500 EA Den Haag

Den Haag, 27 oktober 2009,

Aan de leden van de Commissie OCW,

Het ministerie van OCW heeft aangekondigd in 2010 fors op het budget voor innovatie en de digitale kennisinfrastructuur in de erfgoedsector te gaan bezuinigen. In 2011 zal dit budget nog verder worden teruggebracht.

Nederland wordt in Europa gezien als een gidsland op het gebied van digitaal erfgoed en de inzet van nieuwe media door erfgoedinstellingen. Het bureau van Europeana is niet voor niets in Nederland gehuisvest. Het korten van juist dit budget zal ernstige consequenties hebben voor de snelle ontwikkelingen die momenteel in de sector plaatsvinden om digitale cultuur een vaste plek in de kennissamenleving te geven.

Deze bezuinigingen lijken ook in strijd met het algemene beleidsvoornemen om juist nu te investeren in innovatie om de groei van de kenniseconomie te versterken. Er is weliswaar een nieuwe algemene innovatieregeling, maar deze is bestemd voor cultuur in de breedste zin van het woord. Bovendien heeft OCW in de begroting voor 2010 aangekondigd dat ook op deze regeling flink bezuinigd wordt.

Met deze brief willen we u als leden van de vaste Kamercommissie OCW aanmoedigen vraagtekens te plaatsen bij het beleidsvoornemen dit innovatiebudget voor de digitale kennisinfrastructuur bijna in zijn geheel weg te bezuinigen.

In de Rijksbegroting 2010 van het ministerie van OCW, artikel 14 Cultuur, wordt aangekondigd dat het budget "voor digitale cultuur voor innovatie en versterking van de kennisinfrastructuur" wordt gereduceerd met 3 miljoen euro in 2010 en 5 miljoen euro vanaf 2011. Deze middelen maken onderdeel uit van de Enveloppe Cultuur. Helaas noemt de begroting van OCW geen concrete bedragen die het resultaat zijn van deze bezuinigingen.

Navraag bij het ministerie van OCW heeft duidelijk gemaakt dat het budget gekort wordt van ca. 9 miljoen euro in 2009 naar 3 miljoen euro in 2010. Vanaf 2011 zal iets meer dan 1 miljoen euro overblijven. De werkelijke kortingen zijn dus groter dan uit de Rijksbegroting blijkt, omdat in 2007 al besloten was tot een reducering van dit budget. Het betreft dus feitelijk een korting op een korting. Hiermee is het innovatiebudget voor de cultureel erfgoedsector (ca. 600 musea, ca. 100 archieven en vele andere honderden erfgoedbeherende instellingen) tot zo'n laag niveau gereduceerd dat van sectorbrede innovatie en versterking van de kennisinfrastructuur feitelijk geen sprake meer kan zijn.  

Digitalisering staat aan de basis van het leven van alledag en is alomtegenwoordig. In het digitale tijdperk geldt dat wat niet via de computer vindbaar zal zijn, verminderd zichtbaar zal zijn en zal inboeten aan publieke waarde. Als deze bezuinigingen worden doorgevoerd, zijn verdere investeringen in succesvolle onderdelen van de digitale nationale infrastructuur nauwelijks nog mogelijk. Denk hierbij aan veelgebruikte en gebruiksvriendelijke publieksdiensten als het Geheugen van Nederland, BeeldbankWO2 en WatWasWaar. Deze en andere nationale diensten met digitaal erfgoed hebben het mogelijk gemaakt dwars door collecties heen te zoeken en erfgoed binnen bereik van iedere burger te brengen. Innovatie in het digitaal presenteren van collecties en verhalen heeft nieuwe en onvermoede mogelijkheden voor onderzoek en onderwijs opgeleverd. Onderzoekers, leraren, leerlingen en natuurlijk het grote publiek zijn de laatste jaren goed op dreef gekomen en hebben enthousiaste verwachtingen over verdere ontwikkelingen. Ook kunstenaars en creatievelingen ontdekken via internet steeds meer de kracht van historisch beeldmateriaal en ander digitaal erfgoed. De creatieve industrie verwacht simpelweg aan de slag te kunnen gaan met de digitale 'halffabrikaten' van de erfgoedinstellingen. Kortom, digitaal erfgoed is aantrekkelijk materiaal voor de ontwikkeling van services op het gebied van onderwijs, toerisme en de media. Het is belangrijk hierbij op te merken dat heel veel erfgoed uniek is. Als de erfgoedinstellingen niet in staat worden gesteld te innoveren, zullen belangrijke cultuurcollecties niet of zeer gebrekkig in digitale vorm beschikbaar zijn.

Het terugbrengen van het innovatiebudget op het moment dat de boemeltrein een intercity aan het worden is, geeft blijk van een opvatting dat het publiek genoegen zal moet nemen met treinen die op steenkool blijven rijden.

De innovatie in de sector betreft ook gemeenschappelijke infrastructurele voorzieningen voor duurzame opslag en toegankelijkheid van digitale cultuur. In het onderzoek naar digitale duurzaamheid speelt Nederland, dankzij instellingen als de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief, een voortrekkersrol. De innovatiemiddelen voor de digitale infrastructuur zijn essentieel om de stap van onderzoek naar sectorbrede implementatie te kunnen maken. Nederland dreigt zijn koppositie op dit terrein te verliezen als we er niet in slagen voorbij de onderzoeksfase te komen.

De middelen voor de kennisinfrastructuur zijn in de afgelopen jaren ook benut voor deskundigheidsbevordering op het gebied van ICT en crossmedia. Mediawijsheid van de sector zelf is van cruciaal belang om de maatschappelijke waarde van erfgoed, zeker voor jongere doelgroepen, te borgen. 

Al met al zal het reduceren van dit investeringsbudget voor een nationale digitale kennisinfrastructuur het transformatieproces van erfgoedinstellingen naar e-culturele instellingen vertragen. Dit proces ziet de Raad voor Cultuur als de belangrijkste ontwikkeling in de sector in de komende jaren, om cultureel burgerschap te ondersteunen. Als de bezuinigingen doorgaan, zal de erfgoedsector een zwakke positie innemen binnen de gehele creatieve sector, toch een van de motoren van de kenniseconomie. Ook zal Nederland genoegen moeten nemen met een zwakke positie in de Europese digitale kennisinfrastructuur (Europeana).

We hopen dat u het belang van innovatie en investeringen in de digitale kennisinfrastructuur in de erfgoedsector onderstreept, en bij het ministerie van OCW aandringt op herziening van het voornemen dit budget grotendeels te schrappen.

Hoogachtend,

Branchevereniging Archieven Nederland (BRAIN): Jantje Steenhuis (voorzitter)
Landelijk Contact van Museumconsulenten: Agnes Vugts (voorzitter)
Koninklijke Vereniging van Archivarissen in Nederland: Fred van Kan (voorzitter)
Nederlandse Museumvereniging: Siebe Weide (directeur)
Stichting DEN: Jan Willem Sieburgh (voorzitter Raad van Toezicht) en Marco de Niet (directeur)
Virtueel Platform: Floor van Spaendonck (directeur)

_______________

Ondersteun dit protest en en geef uw reactie!
Ga nu naar http://protestcultuurenict.tboek.nl/ en laat je stem horen!