home
ContactOver DENNieuwsAgendaNieuwsbriefWegwijzerPersEnglish


Achtergronden onderzoeksproject 'De Digitale Feiten'
Auteur: DEN / Versie: 1 / Bewerkt: 21/04/2009
Op verzoek van het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen (OCW), coördineerde DEN van februari tot eind 2008 het onderzoeksproject 'De Digitale Feiten'. In het project werd onderzoek gedaan naar de omvang en kosten van digitalisering van cultureel erfgoed in Nederland.
De Digitale Feiten
De eerste fase van het onderzoek werd begin september 2008 afgerond. Op donderdagmiddag 19 februari 2009 organiseerde DEN een bijeenkomst over de definitieve resultaten van het onderzoek in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.
Lees meer over de eindresultaten van het onderzoek
Bekijk het rapport 'De Digitale feiten' (pdf)
Bekijk de bijlage bij 'De Digitale Feiten' (rapport van IOO, pdf)
Begeleidingscommissie
Voor het onderzoek werd een begeleidingscommissie aangesteld, met leden uit verschillende erfgoedsectoren. Tijdens regelmatige bijeenkomsten is de met dank aan de expertise van de commissieleden een succesvolle methodologie ontwikkeld. De begeleidingscommissie bestond uit de volgende personen:
  • Jos de Haan (Sociaal Cultureel Planbureau SCP / Erasmus Universiteit Rotterdam EUR)
  • Frans Hoving (Erfgoed Nederland)
  • Janneke van Kersen (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap OCW - Directie Cultureel Erfgoed)
  • Isjah Koppejan (Erfgoed Nederland)
  • Marie France van Oorsouw (Instituut Collectie Nederland ICN)
  • Henk Voorbij (Koninklijke Bibliotheek KB / Universiteit van Amsterdam UvA)
  • Agnes Vugts (Landelijk Contact van Museumconsulenten / MusIP)
  • Robert van der Zwan (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap OCW)
Doelen
Er is in Nederland behoefte aan een systeem om landelijke gegevens over het gedigitaliseerde erfgoed in kaart te brengen. De twee belangrijkste doelen van 'De digitale feiten' waren:

• het ontwikkelen van een methode om op een structurele wijze productiecijfers over de digitalisering van het cultureel erfgoed vast te leggen en deze methode toe te passen.
• het verzamelen van kengetallen die beleidsmakers inzicht geven in het huidige beschikbare digitale erfgoed en de investeringen die hiertoe gedaan zijn.
Aandachtspunten
De volgende aandachtspunten werden hierbij in ogenschouw genomen:
Volledige representatie van het nationale erfgoed is gewenst. Wat er onder dit erfgoed gerekend kan worden bepaalt de omvang van het project. De scheidslijnen binnen de erfgoedsector, van oudsher gebaseerd op organisatievormen, zullen de scope van het onderzoeksgebied digitaal erfgoed niet beperken. In het project worden naast digitale afbeeldingen van objecten ook de beschrijvingen van die objecten meegenomen. De mate van detaillering van de rapportages is afhankelijk van de beschikbare data.
De meetmethodiek die in het project ontwikkeld wordt houdt rekening met de diversiteit van het digitale erfgoed. Archieven, bibliotheken en musea, maar ook van archeologische instellingen en monumenten, hebben eigen systemen ontwikkeld om hun fysieke collecties te kwantificeren. Een meetsysteem om de digitale erfgoedcollecties op vergelijkbare wijze te analyseren wordt binnen het project 'De digitale feiten' ontwikkeld.
Kenmerken van digitaal erfgoed moeten geïdentificeerd worden. De digitale collecties worden geanalyseerd, waarbij hun rol binnen de erfgoedinstellingen en relatie tot andere objecten wordt bekeken. Zijn de gedigitaliseerde objecten onderdeel van de ‘kerncollecties’ of van de ‘referentiecollecties’? De toegankelijkheid van de informatie zal ook geanalyseerd worden , zowel binnen als buiten de erfgoedinstelling, inclusief de mate van toegankelijkheid voor eigen medewerkers en het brede publiek.
De groei in absolute en relatieve zin zal gemeten worden. Om de absolute groei in kaart te brengen wordt alles wat gedigitaliseerd is, inclusief ‘born-digital’ erfgoed meegenomen. Voor het meten van de relatieve groei wordt gekeken naar het percentage van de fysieke collecties dat gedigitaliseerd is, en naar het soort informatie dat in digitale vorm over elk object aanwezig is (dat kan tekst, afbeeldingen of multimediale informatie zijn).     
Type en bron van financiering zullen onderzocht worden. Hierbij worden structurele en incidentele investeringen onderscheiden. Bronnen van financiering worden geïdentificeerd. In dit project worden alleen de personeelskosten voor vervaardiging, beschrijving, beheer en gebruik, en interoperabiliteit betrokken. Ook de transactiekosten van vervaardiging worden meegenomen. Voor een beeld van een volledige cyclus van het digitaliseringsproces, zie het ICT register.
Een matrix met een overzicht van kostenposten bij het digitaliseren staat in de Leidraad Erfgoed Digitaal: www.den.nl/publicaties/leidraad/hoofdstuk6/
Bronnen van informatie zullen geïdentificeerd en verzameld worden. Er is een aantal informatiebronnen dat (een niet compleet) beeld van informatie kan weergeven over de productie en de investering in het digitaliseren van het erfgoed.
Gebruikersgegevens maken geen deel uit van dit onderzoek. Het zou echter zeer interessant kunnen zijn om het onderzoek uit te breiden en de gebruiks- en gebruikersgegevens op te nemen.
Het structureel vastleggen en gebruiken van kengetallen is gewenst. Een infrastructuur om landelijke kengetallen te genereren, verzamelen en analyseren zal ontwikkeld worden.
Europese context
Het onderzoeksproject De Digitale Feiten was met het Europese project 'Numeric' verbonden (zie www.numeric.ws). Numeric is een twee jaar durend project (lopend van mei 2007 tot en met april 2009) dat als doel heeft de mate van digitalisering in Europa af te zetten tegen fysieke erfgoedcollecties. Nederland neemt deel aan dit project.
Over de voortgang van de Digitale Feiten was te lezen in de Numeric Newsletter. Het artikel The Dutch approach to the implementation of the Numeric framework, van Trilce Navarrete gaat over het project naar de omvang en kosten van digitalisering van cultureel erfgoed in Nederland. In de Newsletter staat hoe het zich verhoudt tot vergelijkbare Europese projecten. 
Lees het artikel over De Digitale Feiten (pagina 4 van de Numeric newsletter, pdf).
Nederland neemt deel aan 'Numeric' door het proces van vaststelling van de methodologie te ondersteunen. Numeric en (Meer) Digitale Feiten zullen elkaar over en weer blijven informeren. Ook zullen ze van elkaar kunnen leren over de mechanismen die gebruikt worden voor data-analyse. Numeric kan een toegevoegde ingang zijn voor de Nederlandse nationale statistische informatie over het digitale erfgoed.
__________

opmerking

naar boven
Digitaal Erfgoed Nederland
Kwaliteitszorg
Register
DE BASIS
Projectenbank
ICT Monitor
DE Conferenties
KENNIS DELEN
Subsidiewijzer
Publicaties
Aanmelden nieuwsbrief
Digitaal Erfgoed Nederland (DEN)
Prins Willem-Alexanderhof 5
Postbus 90407
2509 LK Den Haag
T. +31 (0)70 314 0343
F. +31 (0)70 314 0100