home
ContactOver DENNieuwsAgendaNieuwsbriefWegwijzerPersEnglish


Rekening houden met auteursrecht: Databank: instelling als rechthebbende (Leidraad Erfgoed Digitaal)
Auteur: DEN / Versie: 1 / Bewerkt: 1
Verzamelingen van systematisch geordende elementen die afzonderlijk toegankelijk zijn komen ook in aanmerking voor juridische bescherming.
Leidraad Erfgoed Digitaal
Hoofdstuk 7 - Rekening houden met auteursrecht
Databank: instelling als rechthebbende
Van de auteursrechtelijk beschermde werken die een erfgoedinstelling voor haar activiteiten gebruikt, worden meestal weer andere producten gemaakt, zoals catalogi, videofilms, promotie- en lesmateriaal, websites of cd-roms: allemaal producten waarin afzonderlijke werken (foto’s, teksten, kunstwerken) zijn opgenomen. Voor de opname van bestaande werken moet de instelling toestemming vragen aan de makers, behalve voor het materiaal waarvan ze zelf als werkgever al rechthebbende is. Wanneer freelancers speciaal voor het eindproduct materiaal creëren, is het slim het auteursrecht te laten overdragen aan de instelling. Zo houdt de instelling de controle op het hergebruik van dit materiaal, dat immers in haar opdracht is vervaardigd.
De producten die later worden samengesteld kunnen ook zelf weer voor bescherming in aanmerking komen. Juridisch worden dergelijke producten beschouwd als databanken: verzamelingen van systematisch geordende elementen die afzonderlijk toegankelijk zijn. Voorbeelden zijn catalogi, beeldbanken, cd-roms en websites, maar ook archieven en (foto)collecties. Databanken bestaan dus zowel in elektronische als in niet-elektronische vorm. Sinds 1999 beschikt Nederland in de nieuwe Databankenwet over het databankrecht, dat afkomstig is uit de Europese Databankrichtlijn. Het databankrecht komt toe aan de producent als die substantieel in de productie van de databank heeft geïnvesteerd. Het gaat dus om bescherming van een investering, en niet van originaliteit zoals in het auteursrecht. De productie van de databanken die hier als voorbeeld zijn genoemd, vraagt ongetwijfeld om aanzienlijke investeringen; ze worden dus beschermd door het nieuwe databankrecht.
Het databankrecht geeft het recht anderen gedurende vijftien jaar te verbieden de inhoud van de zelf geproduceerde databank te verveelvoudigen of openbaar te maken. Dat recht komt toe aan de producent, die volgens de Databankenwet degene is die het risico draagt van de investering in de databank. Daarmee wordt een bedrijf of instelling bedoeld, geen afzonderlijke werknemer. Alleen producenten in Europa kunnen aanspraak maken op het databankrecht. Of een culturele instelling door het databankrecht beschermd wordt, is afhankelijk van de vraag of zij de databank zelf heeft geproduceerd of dat heeft uitbesteed aan bijvoorbeeld een uitgeverij, softwarebedrijf of website-ontwerper. Omdat het databankrecht nieuw is, is nog niet duidelijk wie in opdrachtsituaties de rechthebbende wordt. Denkbaar is dat het aan de opdrachtnemer en de instelling samen toekomt, omdat zij allebei geld en moeite in de productie van de databank investeren. Het is echter raadzaam het databankrecht bij één partij te concentreren, logischerwijs de culturele instelling die de opdracht heeft gegeven. Deze overdracht van het databankrecht moet schriftelijk worden vastgelegd in het opdrachtcontract. Het voordeel van deze overdracht is dat de instelling dan als enige - in algemene voorwaarden in de catalogus, op de website of de cd-rom - kan uitmaken hoe de databank door anderen mag worden gebruikt.

opmerking

naar boven
Digitaal Erfgoed Nederland
Kwaliteitszorg
Register
DE BASIS
Projectenbank
ICT Monitor
DE Conferenties
KENNIS DELEN
Subsidiewijzer
Publicaties
Aanmelden nieuwsbrief
Digitaal Erfgoed Nederland (DEN)
Prins Willem-Alexanderhof 5
Postbus 90407
2509 LK Den Haag
T. +31 (0)70 314 0343
F. +31 (0)70 314 0100