Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Gastblog: Theater als de Research & Development afdeling van de samenleving

17 juli 2017 - Paulien Geerlings




Paulien Geerlings is dramaturg bij de Toneelmakerij en bestuurslid van de European Theatre Convention, waar DEN onlangs aandacht aan besteedde. Naar aanleiding daarvan vroegen we haar om een gastblog te schrijven over de rol van technologie en digitalisering in de theaterwereld.



"Eind juni besteedde DEN aandacht aan het European Theatre Lab, een project  van de European Theatre Convention (ETC). Dit is een Europees netwerk van theaters dat zich richt op samenwerking binnen Europa. Jeugdtheatergezelschap de Toneelmakerij is sinds enkele jaren lid van de ETC en als bestuurslid van dit netwerk ben ik nauw betrokken geweest bij het ontstaan van het European Theatre Lab.

Veldonderzoek

Het European Theatre Lab is een bijzonder project waarin de mogelijkheden van nieuwe technologie en theater worden onderzocht door zeven Europese theaters en een Advisory Board, waar o.a. Dick van Dijk van de Waag Society uit Amsterdam in zit. Bij de lancering van het Lab, tijdens een conferentie in het ZKM – centrum voor kunst en media - in Karlsruhe, initieerde van Dijk een kort veldonderzoek onder alle aanwezigen om de actuele status van het gebruik van nieuwe technologie in Europese theaters en de verwachtingen hier omtrent, te inventariseren. De deelnemers, waaronder regisseurs, dramaturgen, theaterdirecteuren, mediakunstenaars en andere cultuurexperts uit zeventien landen, werden gevraagd om degene naast hen te interviewen aan de hand van 4 vragen:


SEEING

Onder het kopje SEEING werden tal van inspirerende voorbeelden genoemd van theatermakers die nieuwe technologie in hun voorstellingen integreren. Onder andere: de New Yorkse Wooster Group, het Duitse Rimini Protokoll, de Belgische kunstenaar Kris Verdonck en uit eigen land Ivo van Hove. Ook Kay Voges, artistiek leider van Schauspielhaus Dortmund, is een theatermaker om in de gaten te houden.

DOING

Bij DOING werd duidelijk dat nieuwe technologie invloed heeft op allerlei aspecten van het theater. We kopen onze toegangskaarten online, marketing & communicatieafdelingen houden hun websites actueel, versturen digitale nieuwsbrieven, plaatsen trailers op Youtube en zijn actief op sociale media. Ook in de voorstellingen zelf wordt op allerlei manieren gebruik gemaakt van nieuwe technologie. Techniek is inherent aan theater als kunstvorm en vernieuwt zich in die zin voortdurend. Er wordt gebruik gemaakt van geavanceerde  lichtcomputers, digitale geluidssystemen en tegenwoordig vaak ook van live film of videoprojecties.

OPENING UP

Digitale technologie wordt ook ingezet om jongeren te bereiken (OPENING UP). Het ETC project NADIA, dat door de Toneelmakerij werd geïnitieerd, is hier een mooi voorbeeld van. In dit project worden schoolklassen uit 5 landen aan elkaar gekoppeld in een online community. Facebook wordt hierbij ingezet als een performatieve ruimte, waarin leerlingen artistieke opdrachten met elkaar delen rondom thema’s uit de voorstelling NADIA, die in elk land te zien is.


DREAMING

Op de vraag What would you like to happen in the (near) future in relation to digital technology and theatre? antwoordde een van de conferentie deelnemers: There are so many unbelievable things possible with the digital – I cannot imagine yet. Vaak ontbreekt het bij theatermakers nog aan kennis en expertise en dan is het moeilijk dromen.

Bij andere deelnemers waren er juist wel concrete ideeën voor de toekomst. Participatie, interactie en samenwerking met het publiek werd heel vaak genoemd. We zijn in het dagelijks leven zo gewend om voortdurend met elkaar te interacteren dat het eenrichtingsverkeer, waarbij het theater zendt en de toeschouwer ontvangt, wellicht niet meer van deze tijd is. Het gebruik van nieuwe technologie zou de relatie tussen het publiek en de makers kunnen versterken, bijvoorbeeld door het publiek keuzes te laten maken over het einde van de voorstelling of te betrekken in het artistieke proces.  Maar er is ook sprake van een zekere voorzichtigheid. Digitization should not take away the spontaneous character of theatre, was het antwoord van verschillende deelnemers. Theatre should preserve its ritual identity and its ‘live’ nature.

Dit korte veldonderzoek laat zien dat er weliswaar veel gebeurt met nieuwe technologie in het theater maar tegelijkertijd lijkt de Europese theaterwereld nog aan het begin te staan van een nieuwe ontwikkeling en probeert de sector grip te krijgen op digitale strategieën en nieuwe technische mogelijkheden.

Research and development afdeling van de maatschappij

Om hierin stappen te zetten is het volgens Dick van Dijk nodig dat de theaterwereld zichzelf beschouwt als de Research & Development afdeling van de maatschappij, waar culturele en sociale waarden expliciet worden gemaakt. Hij benadrukt dat nieuwe technologie imponerend kan zijn omdat het nieuwe praktijken en vaardigheden vereist. Maar de beste strategie is om gewoon te beginnen en dingen uit te proberen en vanaf daar verder te zien. Dit klinkt als muziek in de oren maar binnen de huidige theaterpraktijk is er steeds minder ruimte voor experiment. Ook leeft er het idee dat digitale technologie hoge kosten met zich meebrengt, wat theaters ervan weerhoudt om te experimenteren.

European Theatre Lab

European Theatre Lab
Lancering van de website van European Theatre Lab Foto: Croatian National Theatre in Zagreb

Het European Theatre Lab voorziet in de behoefte aan speelruimte die nodig is voor vernieuwing. Het onderzoekt hoe een vijfduizend jaar oude kunstvorm, die gekenmerkt wordt door de fysieke aanwezigheid van acteurs en publiek in het hier en nu, zich kan verhouden tot nieuwe technologie. Het brengt ook een intensieve dialoog op gang tussen theatermakers onderling en deskundigen uit andere disciplines en sectoren. Kennis en best practices worden gedeeld. Interessant is ook dat de deelnemende theaters aan het Lab onderzoek doen op verschillende gebieden. De theaters uit Oslo en Zagreb experimenteren met nieuwe technologie op artistiek niveau, in de voorstellingen zelf. In Nancy, Tbilisi en Karlsruhe wordt het theater naar buiten gebracht en geëxperimenteerd met augmented reality in de publieke ruimte. En in de samenwerking tussen Luik en Craiova wordt nieuwe technologie ingezet puur om technische verbeteringen aan te brengen in het ondertitelen van voorstellingen, waardoor een nieuw publiek bereikt kan worden.
   
Het European Theatre Lab onderstreept ook het belang van de ETC als Europees netwerk van theaters. Betekenisvolle toepassing van digitale technologie is een big issue, op allerlei gebieden in de samenleving.  De ETC heeft dit vraagstuk op de agenda’s van de Europese theaters gezet en is daar voorlopig niet meer van weg te denken."
 
Paulien Geerlings is dramaturg bij de Toneelmakerij en bestuurslid van de ETC
2 plus 3 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.