Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Mini-blog auteursrechten: het EU-richtlijnvoorstel Auteursrecht binnen de DSM

24 januari 2017 - Wietske Van Den Heuvel




De vrije dagen rondom Kerst en de jaarwisseling bieden een mooie gelegenheid om even met een frisse blik naar het werk te kijken en ook op zakelijk vlak een aantal goede voornemens te bedenken. Mijn voornemen voor 2017 is om meer te gaan bloggen over de onderwerpen waar ik bij DEN mee bezig ben. De komende twee weken verschijnen er drie miniblogs over een aantal ontwikkelingen op het gebied van auteursrechten. Vandaag het laatste deel: het EU-richtlijnvoorstel Auteursrecht binnen de Digital Single Market (DSM).

Afgelopen september heeft de Europese Commissie een voorstel uitgebracht “voor een richtlijn van het Europees parlement en de raad inzake auteursrechten in de digitale eengemaakte markt
In dit voorstel is ook speciaal aandacht voor cultureel erfgoed en het maken van uitzonderingen ten aanzien van preservering. Vanuit Nederland wordt de komende maanden gewerkt aan een definitieve reactie. Er is al een voorlopige reactie opgesteld  en deze is in december opengesteld voor consultatie. Ook de werkgroep Auteursrecht heeft uitgebreid aandacht aan alle documentatie rondom het richtlijnenvoorstel besteed en een reactie ingestuurd. Deze is online te lezen, evenals de andere reacties. De reactie van de werkgroep concentreert zich vooral op tekt & datamining, preservering, out of commerce werken en het naburig recht voor nieuwsuitgevers.


  Bron: Flickr, Listen by Ky, CC-BY.


Tekt & datamining

In de richtlijn is een uitzondering opgenomen waarmee het mogelijk wordt voor wetenschappers om grootschalige tekt & datamining (TDM) te doen op collecties waar hij of zij rechtmatig toegang tot hebben, maar dan alleen binnen de kaders van het wetenschappelijk onderzoek en binnen de muren van de onderzoeksinstelling. Dit is natuurlijk al een mooie stap, maar de uitzondering zou veel breder toegepast moeten kunnen worden volgens de werkgroep, namelijk voor iedereen en voor elke collectie waartoe hij of zij rechtmatig toegang heeft. In andere woorden: ook binnen de context van erfgoedinstellingen moet TDM mogelijk zijn en niet alleen voor wetenschappelijke doeleinden. Denk bijvoorbeeld aan het grootschalig ontsluiten van collecties door beeldherkenning, spraakherkenning en automatisch genereren van metadata.

Preservering

De richtlijn maakt het mogelijk dat in alle lidstaten in ieder geval gedigitaliseerd mag worden zonder toestemming in het kader van preservering. In Nederland is die uitzondering er al, maar de werkgroep pleit er voor om een aantal nuances toe te voegen waardoor bijvoorbeeld internationale samenwerking mogelijk is, of dat preservering via digitalisering ook mag bij collecties die langdurig in bruikleen zijn.

Out of commerce werken

De Europese Commissie heeft een aantal bepalingen voor out of commerce werken in de richtlijn opgesteld die overeenkomsten vertoond met het geplande Extended Collective Licensing-model. Dit maakt het gemakkelijker om de rechten voor deze werken te regelen. Door deze bepalingen is de invoering van ECL opgeschort totdat er meer duidelijkheid is over de definitieve Europese richtlijn. De verwachting is dat de invoering van ECL met deze bepalingen niet meer nodig of minder urgent zal zijn. Met de werkgroep hebben we ons hier tegen uitgesproken. De EU-richtlijn is namelijk veel beperkter van opzet en met invoering van deze bepalingen zal een groot deel van de collecties nog steeds niet onder een ECL regeling vallen. De term out of commerce gaat voor een groot deel van het culturele erfgoed niet op. Ook ziet de werkgroep problemen met de manier waarop out of commerce gedefinieerd wordt in het voorstel, waarbij out of commerce pas geldt wanneer er ook alle bestaande vertalingen en andere uitvoeringen van een werk (bijvoorbeeld een boekverfilming of toneelstuk) out of commerce zijn. In de reactie van de werkgroep wordt dit uitgebreid besproken en worden er suggesties voor verbetering gegeven.


Naburig recht voor nieuwsuitgevers

Deze nieuwe bepaling zal er voor zorgen dat ook uitgeverijen naburige rechten krijgen. Erfgoedinstellingen moeten daarmee meer licentiekosten gaan betalen. De werkgroep pleit ervoor om dit naburige recht niet in te voeren en als dat wel gebeurt, om dat dan niet te doen voor out-of-commerce werken of alleen voor toekomstige publicaties.

Brede steun uit het veld

De richtlijn heeft dus nogal wat haken en ogen en het zal even duren voordat alle onderhandelingen afgerond zijn. De reactie vanuit de werkgroep is ondersteund door BRAIN, FOBID, KVAN, Museumverenigingen en ruim 50 andere erfgoedinstellingen en betrokken organisaties. Vanuit de erfgoedsector is daarmee in ieder geval een duidelijk signaal afgegeven.
 
Tot zover mijn korte reeks over een aantal ontwikkelingen binnen het auteursrecht die relevant zijn voor de erfgoedsector. Heb je nog aanvulling of ideeën? Laat dan even hieronder een reactie achter.

Lees ook deel 1 over het onderzoek naar de samenwerking tussen erfgoedinstellingen en CBO's en deel 2 over extended collective licensing.
2 plus 1 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.